Valdas Ivanauskas

Pochodzenie

Urodził się 31 lipca 1966 roku w Kownie. Jako piłkarz zaczynał w Żalgirisie Wilno i cztery razy, w 1990, 1991, 1993 i 1994 roku, został uznany za najlepszego piłkarza Litwy. Służbę wojskową odbył w CSKA Moskwa, ale mimo ofert Spartaka, Dynama Moskwa i Dynama Kijów wrócił do Żalgirisu, bo ciągnęło go do domu.

Największym rozczarowaniem było odsunięcie go w 1988 roku, tuż przed igrzyskami w Seulu, od olimpijskiej reprezentacji ZSRR, która potem zdobyła złoty medal. Jak mówił, powody były pozasportowe, polityczne, a trener Anatolij Byszowiec wyjaśnił mu po latach, że chodziło o sytuację „albo ty, albo ja”. Zaraz potem do pierwszej reprezentacji ZSRR powołał go Walerij Łobanowski, który trzykrotnie namawiał go na transfer do Dynama Kijów. Ivanauskas odmawiał, uważając się za zbyt młodego, i po latach nazwał to błędem, bo prawdopodobnie pojechałby na mundial 1990.

Grał w Austrii Wiedeń, z którą trzy razy zdobył mistrzostwo kraju i raz Puchar Austrii, a potem w Hamburger SV pod Benno Möhlmannem i Felixem Magathem. Z Magathem pracował trzy lata, najtrudniejsze w karierze, ale uznał go za wzór profesjonalizmu i wiele z jego podejścia przeniósł do własnej pracy. Występował jeszcze w Salzburgu, St. Pölten, Wilhelmshaven i Cloppenburgu.

Kariera trenerska

Trenerem został w 2003 roku. Był asystentem selekcjonera reprezentacji Litwy i jednocześnie prowadził Vėtrę Wilno, z którą w Pucharze Intertoto wyeliminował szkocki Hibernian.

W 2004 roku objął FBK Kaunas i jeszcze tej jesieni zdobył z nim mistrzostwo Litwy i Puchar Litwy. O tytule zdecydowała ostatnia kolejka, mimo porażek z Ekranasem: 0:3 w domu i 0:1 na wyjeździe. FBK należał do Władimira Romanowa, litewskiego biznesmena, który był też właścicielem Heart of Midlothian. W 2005 roku, po słabym starcie sezonu, Ivanauskas został zwolniony. W kwietniu 2005 roku, na prośbę Romanowa, obejrzał jednak mecz Hibernian z Hearts na Easter Road. Trener Hearts John Robertson, zapytany o niego, nie wiedział, kim jest.

Wkrótce dołączył do sztabu Hearts. Gdy zwolniono George'a Burleya, wspierał Johna McGlynna, a w marcu 2006 roku, po zwolnieniu Grahama Rixa, jako 39-latek został tymczasowym szkoleniowcem. Zespół zajął drugie miejsce w lidze szkockiej, a miejsce w eliminacjach Ligi Mistrzów zapewniła wygrana z Aberdeen. Hearts rozbili Hibernian 4:0 w półfinale Pucharu Szkocji, w którym hat-trickiem błysnął Paul Hartley, a finał z Gretną wygrali. Ivanauskas mówił, że puchar wygrał mu obroną rzutu karnego Craig Gordon, i nazywał ten dzień największym w swojej trenerskiej karierze, bo szkoccy kibice traktują puchar narodowy bardzo poważnie. 30 czerwca 2006 roku Romanow mianował go na stałe. Latem klub stracił wielu zawodników i jego zdaniem nie wzmocnił się wystarczająco, a Hearts odpadli w ostatniej rundzie eliminacji Ligi Mistrzów z AEK Ateny. W marcu 2007 roku Ivanauskas rozstał się z klubem. Wspominał, że praca u Romanowa nie była łatwa, ale dała mu największą szansę w karierze.

We wrześniu 2007 roku, po piątej kolejce, przejął ostatnią w tabeli Carl Zeiss Jena w 2. Bundeslidze, ale w grudniu został zwolniony, a klub nadal walczył o utrzymanie. Później prowadził m.in. Bangę Gargżdy, Standard Sumgait w Azerbejdżanie, FK Szawle, Dilę Gori w Gruzji i w latach 2013–2015 rosyjską SKA-Energiję Chabarowsk, trzynasty klub w ciągu trzynastu lat pracy. W latach 2016–2017 prowadził Ethnikos Achna na Cyprze, a w 2017 roku krótko Łucz-Energiję Władywostok. Przed przyjazdem do Polski był dyrektorem generalnym i szefem skautingu Dynama Brześć, gdzie uczestniczył w negocjacjach w sprawie zatrudnienia Diego Maradony, prowadzonych głównie w Dubaju. Najmocniejszym przeżyciem uznawał jednak zdobycie Pucharu Białorusi drużyną, którą budował osobiście.

15 października 2018 roku objął Zagłębie Sosnowiec, które po 11 kolejkach było przedostatnie z siedmioma punktami. Asystentem został Litwin Robertas Poškus, dawny napastnik Widzewa Łódź i Polonii Warszawa. Zaczął od zwycięstwa nad Miedzią Legnica, a pierwsze tygodnie dały beniaminkowi oznaki życia. Jego twarda ręka przyniosła mu w mediach przezwisko „Iwan Groźny”. Komisja Ligi karała go dyskwalifikacjami, a jeden z meczów oglądał z trybun. Zagłębie spadło, a Ivanauskas jeszcze przed końcem sezonu zapowiedział odejście i nazwał pracę w Sosnowcu najcięższą w karierze. Zastąpił go Radosław Mroczkowski.

Wcześniej przez kilka miesięcy prowadził reprezentację Litwy do lat 19, a 4 sierpnia 2021 roku został selekcjonerem kadry seniorów. Zapowiadał twardą rękę i dyscyplinę, mówił, że nie potrzebuje potakujących żołnierzyków, i obiecywał, że takich porażek jak w Pucharze Bałtyckim, z Łotwą i Estonią, nie będzie, dopóki on żyje. 28 czerwca 2022 roku, po czterech porażkach w Lidze Narodów, federacja się z nim rozstała. Zarzucała mu relacje z mediami i piłkarzami oraz pracę niemieckich asystentów, których sprowadził.

Styl i metody

Prowadzi drużyny twardą ręką i stawia na dyscyplinę, którą, jak mówił, poznał u Łobanowskiego i Magatha. Nowego kapitana Zagłębia wyznaczył sam, bez głosowania drużyny.

Deklaruje preferencję dla agresywnego futbolu, ale uzależnia ją od sytuacji: filozofia to jedna strona medalu, a druga to piłkarze, z którymi można ją zrealizować. W Zagłębiu najczęściej ustawiał zespół w 4-4-2, rzadziej w 4-2-3-1, i jak sam mówił, dopasowywał ustawienie do rywala. Po objęciu klubu chciał przede wszystkim uszczelnić defensywę, tłumacząc, że obrona zaczyna się od linii ataku.

Wymaga od zagranicznych piłkarzy szacunku do kraju, w którym grają. Sam uczył się niemieckiego w Austrii i rosyjskiego w Moskwie, a w Sosnowcu zapowiadał, że do końca 2018 roku będzie mówił po polsku, i uważał, że obcokrajowcy powinni mieć lekcje języka.

Wypowiedzi

„Dyscyplina to dużo więcej niż słowo, które możesz sobie zapisać na kartce.” (Weszło, październik 2018)

„To była najcięższa robota w mojej karierze trenerskiej.” (Sportowe Fakty, maj 2019)