Fin de siecle

Sir Alex wypracował swój unikalny system pracy. Credo Szkota zdaje się wybrzmiewać w zaledwie dwóch tonach, skupionych wokół władzy i kontroli. Nigdy nie był dobrym wujkiem, bliżej mu raczej do dyktatora kontrolującego wszystko i wszystkich żelazną, zamordystyczną ręką. Szkot twierdzi, że żaden, najwybitniejszy nawet zawodnik nie jest większy niż klub, w którym gra. Dobro nadrzędne Manchesteru United, marka i wartość sama w sobie, tak pieczołowicie rozwijana przez lata, stoją wyżej niż jakikolwiek kopacz. Przekonali się o tym najwięksi – od Beckhama po Stama. Czy Ferguson jednak, mówiąc o klubie, miał na myśli siebie? Tego nie dowiemy się już nigdy, ale istnieje taka możliwość. Wrósł on bowiem tak bardzo w manchesterskie korzenie, że wydaje się z nimi połączony wspólnymi naczyniami krwionośnymi, niczym jeden organizm, w perfekcyjnej symbiozie.

Patrick Barclay w biografii menedżera „Football, bloody hell!” pisze, że ten niedefiniowalny pierwiastek świadczący o unikalności samego klubu i jego marki, sir Aleksa Fergusona nazywa DNA Manchesteru United. Według sir Aleksa charakteryzuje się ono wielkością, wolą zwyciężania, niezłomnością, dumą, lojalnością oraz pamięcią o historii. Pytanie zasadnicze brzmi jednak: czy owo DNA United było w tym zespole od zawsze, czy jest ono może wyłącznie zasługą Fergusona, który przeszczepił je od siebie na manchesterski grunt? Czy sir Alex tak bardzo wrósł w klub, że niejako stał się nim? Zaryzykuję stwierdzenie, że Szkot i ekipa nie są jednością. To Ferguson był i jest Manchesterem United. Nie ma DNA United. To wyłącznie kwas dezoksyrybonukleinowy „Fergiego”.

Śledź Bloody Football! na Facebooku

Jaki będzie świat futbolu bez sir Aleksa? Niestety – taki sam. Tak jak żaden gracz „Fergiego” nie stał nigdy wyżej niż sam klub, tak żaden szkoleniowiec nigdy nie był i nie będzie większy niż sam futbol, niż sama gra. Piłka nożna jest na tyle samowystarczalna, że jej piękno i prostota kreują ciągle nowych herosów, a starzy odchodzą do lamusa. Niemniej jednak sir Alex dokonał czegoś jak na nasze realia monumentalnego, oszukał on bowiem czas, a z Premier League uczynił swoje prywatne poletko do zdobywania mistrzowskich tytułów oraz rozgrywania swoich ukochanych „mind games”. Na jego metodach wychowały się całe pokolenia szkoleniowców, w tym admirator numer jeden sir Aleksa, Jose Mourinho.

Ferguson jest – właściwie już był, jak to dziwnie brzmi – być może najwybitniejszym klubowym trenerem wszech czasów, zdecydowanie jednak nie najgenialniejszym. Siła Szkota polegała na nieustającej kontroli, charyzmie, woli zwyciężania i jeszcze raz kontroli. To była typowa praca u podstaw – od stworzenia bazy treningowej do niesamowicie skutecznej siatki skautingowej. Nie znaczy to, że był nieomylny. Siedem długich lat zajęło mu zdobycie pierwszego mistrzostwa Anglii, a dodajmy, że był to czas niełatwy, Szkot był nawet blisko zwolnienia. Potęga Fergusona leży w ciągłości, tradycji, mentalności. Mistrz nie jest jednak pozbawiony wad.

Sir Alex wiecznie rugał arbitrów, będąc często chamskim, zdarzało mu się w przerwach meczów iść pod drzwi pokoju sędziowskiego i kopać w nie, krzycząc jednocześnie na arbitrów. Bywał złośliwy, apodyktyczny, niesprawiedliwy. Nie był nieomylny przy transferach. Przy całej puli genialnych piłkarzy, jakich sprowadził do klubu, zdarzał się także szrot, by wymienić jedynie Djembę-Djembę czy Klebersona. Bywał często pretensjonalny, czepiał się wszystkich o wszystko, potrafił skończyć wiele przyjaźni jednym cięciem, niczym w węzeł gordyjski.

Nie mieli z nim lekkiego życia dziennikarze, obie strony nienawidziły się z wzajemnością. Trzęśli się ze strachu przed nim piłkarze – jego „suszarki” do dziś z pewnością spędzają sen z powiek całej masie jego byłych bądź obecnych graczy. Oskarżano go także o nepotyzm, forował on bowiem przede wszystkim interesy rodziny. Piłkarze go jednak kochali – mimo że bali się go jak ognia, tak samo jak jego byli i obecni współpracownicy. Wszyscy oni wiedzieli, że jakikolwiek znak nieposłuszeństwa oznacza koniec ich kariery na Old Trafford.

Wiem, że sir Alex święty nie jest, ale czy jest geniuszem w czystym tego słowa znaczeniu? Z cała pewnością nie. Był jednak genialny w swojej unikalnej rutynie, niczym jego ojciec przychodzący do fabryki, tak sir Alex dzień w dzień pracował w pocie czoła, będąc wiernym raz obranej ścieżce. Potrafił się dostosowywać, był elastyczny, jeśli chodzi o zmieniające się futbolowe kanony. Szkot zaczynał pracę w czasach, kiedy po treningu wlewano w gardła guinnessa na potęgę, a o dietetyku nikt nawet nie słyszał. Te wszystkie zmiany wprowadził w Manchesterze United właśnie Ferguson, odzyskując dawną chwałę klubu i tworząc imperium, które zaplanowane jest w nawet najmniejszym detalu i nad którym nigdy nie gaśnie światło.

„Trzeba wiedzieć, kiedy ze sceny zejść” śpiewał Grzegorz Markowski wraz z zespołem Perfect. Wydaje się, że to idealny czas dla Fergusona, by powiedzieć „dość”. Szkot właśnie zdobył kolejny ligowy tytuł, klub jest w perfekcyjnej kondycji. Wielu to przeczuwało, wielu negowało, jeszcze inni w to nie wierzyli, ale dokonało się: kiedyś w końcu Ferguson musiał odejść. Moment wybrał idealny – nie zwolniono go, nie zestarzał się, nie umarł na ławce trenerskiej, tak jak jeden z mentorów „Fergiego” John „Jock” Stein. Sir Alex pracował, żył na swoich zasadach i odchodzi także po swojemu – jako zwycięzca. Już tęsknię za tym nerwowym kolesiem z czerwonym nosem, energicznie żującym gumę, zawsze w tym samym swetrze i tym samym czarnym płaszczu.

Artykuł ukazał się także na Bloody Football! Blog