Rafał Smalec

Pochodzenie

Rafał Smalec urodził się 28 grudnia 1977 roku w Świdniku. Jako piłkarz grał m.in. w Avii Świdnik, Dolcanie Ząbki i przez wiele lat w Pogoni Grodzisk Mazowiecki. Sam mówi, że w czasach gry stał na bramce i już wtedy z emocji podpowiadał obrońcom z tyłu. Pracę trenerską zaczął od zajęć z dziećmi, a jako nauczyciel wychowania fizycznego przez lata łączył szkołę z piłką.

Kariera trenerska

Pierwszym klubem w jego trenerskim życiorysie jest Pogoń Grodzisk Mazowiecki. W 2012 roku wywalczył z nią awans z 4. do 3. ligi. Potem po dwa lata pracował w LKS Chlebnia i czwartoligowej Mszczonowiance. Latem 2017 roku przejął Unię Skierniewice, która wtedy grała w 4. lidze. W pierwszym sezonie jego zespół zdominował rozgrywki i wywalczył historyczny awans do 3. ligi. Jako beniaminek stworzył wyróżniającą się defensywę, a w kolejnych latach kończył sezony w czołówce grupy. Trzykrotnie wygrał też wojewódzki Puchar Polski, a po odejściu powiedział, że to drużyna kreuje trenera, a nie odwrotnie.

Latem 2021 roku został trenerem Polonii Warszawa, która grała w 3. lidze, i wciąż uczył w szkole. Po serii czterech słabych kolejek kibice przyszli niespokojni na trening, a potem także po meczu. Jesienią po serii trzech porażek Smalec całkowicie zmienił styl gry: oddał piłkę rywalom i zaczął liczyć tylko wynik. W kolejnych pięciu meczach zespół wygrał cztery razy i raz zremisował, a w 3. lidze odrabiał do lidera, jak mówi, jedenaście punktów straty. Polonia awansowała do 2. ligi.

W sezonie 2022/2023 do awansu doszło szybciej, niż planowano. Po pierwszej rundzie Polonia była trzecia, a po wskoczeniu na pierwsze miejsce Smalec przeszedł, jak sam to nazywa, w boiskowy pragmatyzm: „1:0 i mądra gra”. 20 maja 2023 roku zwycięstwo 2:0 z Olimpią Elbląg zapewniło awans do 1. ligi na dwie kolejki przed końcem, dziesięć lat po upadku klubu, i tytuł najlepszego zespołu 2. ligi. Na zakończenie sezonu zaprosił na konferencję prasową swój sztab i oddał mu głos.

W 1. lidze Polonia utrzymała się w sezonie 2023/2024 dopiero w ostatniej kolejce, a kibice domagali się zmiany trenera. Właściciel Grégoire Nitot dał mu jednak kolejną szansę i wzmocnił kadrę. Po falstarcie w nowym sezonie, w którym drużyna w czterech kolejkach zdobyła jeden punkt, i po rozmowie z prezesem po porażce 0:3 z Arką Gdynia, klub rozwiązał z nim umowę za porozumieniem stron 13 sierpnia 2024 roku.

28 października 2025 roku zastąpił Łukasza Mierzejewskiego w drugoligowej Sandecji Nowy Sącz, która w dziesięciu meczach wygrała zaledwie dwa razy. Zapowiedział, że chce od razu wprowadzić w zespole „ogień”. Sandecja zakończyła sezon w strefie barażowej, w ostatniej kolejce pokonała Zagłębie Sosnowiec i w czerwcu 2026 roku przegrała finał baraży o awans z Podbeskidziem Bielsko-Biała. Kontrakt przedłużono mu o rok. Klub rozstał się z nim 5 października 2026 roku, po porażce 1:3 z Lechią Zielona Góra.

Styl i metody

Smalec nie przywiązuje się do jednego stylu. W Polonii chciał, by zespół miał rozpoznawalny pomysł na siebie, ale stawiał wynik ponad ideologię: gdy drużyna prowadziła w tabeli, potrafił ją cofnąć i grać po 1:0, a w kryzysie w 3. lidze oddał piłkę rywalom i grał najprostszymi sposobami. Mówi, że kto walczy o utrzymanie i chce grać ładnie, może spaść z ligi.

Pracuje na modelu gry i dostosowuje go do rywala. Po rundzie sztab wspólnie analizuje grę i wybiera tylko najważniejsze rzeczy do poprawy, żeby nie było ich za dużo. Zimą 2023 roku zmienił w Polonii obronę pola karnego z indywidualnej na strefową. Nagrywa wszystkie treningi i pokazuje zawodnikom pojedyncze detale, od ustawienia ciała po rotację bioder przy uderzeniu.

W szatni stawia na rozmowę, ale też na zasady: umowa o odłożeniu telefonów na godzinę przed treningiem, z karą za złamanie jej, dyscyplina organizacyjna i uczciwe wyjaśnianie, dlaczego ktoś nie gra. Przyznaje, że jest bardzo wymagający i ekspresyjny; kiedyś szalał przy ławce, dziś, jak mówi, uspokoił się, bo na meczu grają zawodnicy, a nie trener. Z szefem po meczu rozmawia dopiero po chwili „w lodówce”. Chętnie podpatruje drużyny prowadzone przez Pepa Guardiolę i Jürgena Kloppa.

Wypowiedzi

„Zawsze twierdziłem, że trzeba otaczać się ludźmi lepszymi od siebie; ludźmi, od których można się czegoś nauczyć.” (o sztabie Polonii, Weszło, 22 lipca 2023)

„Nie potrzebuję pomników, chcę spokojnie pracować. Piłka nożna nie znosi pychy.” (Weszło, 22 lipca 2023)