Yoane Wissa

Pochodzenie

Urodził się 3 września 1996 roku w Épinay-sous-Sénart pod Paryżem. W dzieciństwie grał w bramce: jak opowiadał, trafił tam przypadkiem, bo kolega, który strzelał mu na treningu, nie zdobył gola, a trener usłyszał, że wypadł dobrze. Z bramki przeszedł dopiero wtedy, gdy matka powiedziała, że nie chce jeździć na mecze, w których syn niewiele robi. Potem występował jako defensywny pomocnik, później jako numer 10 i skrzydłowy. Napastnikiem został dopiero w Châteauroux. W młodzieżowej drużynie na przedmieściach Paryża grał z Tanguyem Ndombele, z którym zachował przyjaźń.

Piłkarstwo nie było dla niego oczywistą drogą. Do około 15. roku życia grał też w rugby w szkolnej drużynie i nauczyciele radzili mu, żeby wybrał rugby. Ojciec nalegał na futbol i Wissa tak zrobił. Po latach mówił, że rugby pomogło mu w bieganiu i atletyzmie.

Kariera

Do Châteauroux wyjechał od rodziców, łącząc piłkę z nauką. W sezonie 2015/2016 w Championnat National strzelił siedem goli w 23 meczach i jako 19-latek interesowały się nim Rennes i Angers. Potem grał w niższych ligach francuskich, między innymi w Laval i Ajaccio.

W styczniu 2018 roku trafił do Lorient w Ligue 2. W sezonie 2019/2020 był najlepszym strzelcem klubu z 15 golami i zdobył z nim mistrzostwo Ligue 2 oraz awans do Ligue 1. W kolejnym sezonie, już w elicie, znów strzelił dwucyfrową liczbę goli, a Lorient utrzymał się dopiero w ostatniej kolejce. W Bretanii spędził trzy i pół roku i zagrał w 128 meczach.

Brentford zainteresował się nim już w czasie pandemii w 2020 roku. Wissa chciał odejść, ale trener Lorient prosił go, żeby został po awansie, więc przedłużył kontrakt i zapowiedział, że odejdzie rok później. Brentford wrócił do sprawy w styczniu 2021 roku, lecz klub walczył wtedy o utrzymanie i nie chciał go puścić. 10 sierpnia 2021 roku, na dzień przed rozpoczęciem pierwszego sezonu Brentfordu w Premier League, został zawodnikiem klubu. Trener Thomas Frank mówił, że Wissa pasuje do kilku pozycji: może grać na skrzydle, jako „dziesiątka” i jako napastnik.

Szybko zaczął strzelać. W pierwszych sześciu meczach zdobył pięć goli, między innymi wyrównał w remisie 3:3 z Liverpoolem i w doliczonym czasie strzelił zwycięskiego gola w meczu z West Ham United. W Pucharze Ligi w wygranym 7:0 meczu z Oldham Athletic strzelił gola akrobatycznym uderzeniem, o którym mówił, że nawet nie wiedział, że stać go na coś takiego. W maju 2023 roku podpisał nowy kontrakt z Brentfordem. Jesienią 2023 roku, gdy Ivan Toney odbywał zawieszenie, zaczął sezon jako środkowy napastnik. Mówił, że ta odpowiedzialność jest dla niego motywacją. W sezonie 2023/2024 został najlepszym strzelcem klubu w Premier League z 12 golami w 34 meczach, wszystkimi z gry: cztery strzelił z pola bramkowego, pięć z pola karnego i trzy sprzed szesnastki.

W sezonie 2024/2025 strzelił w lidze 19 goli. 14 stycznia 2025 roku, w remisie 2:2 z Manchesterem City, zdobył swojego 37. gola w Premier League dla Brentfordu i wyprzedził Ivana Toneya na liście strzelców klubu w tych rozgrywkach. Trener Frank nazwał to osiągnięcie „niezwykle imponującym”. W sezonie 2024/2025 tworzył z Bryanem Mbeumo duet, który zdobył razem 39 goli w lidze. Mbeumo mówił, że są bliskimi przyjaciółmi i że widać to w ich wspólnej grze.

Latem 2025 roku publicznie oświadczył, że chce odejść z Brentfordu, i zarzucił klubowi, że niesłusznie stoi mu na drodze do transferu do Newcastle United. 1 września 2025 roku przeszedł do Newcastle. Eddie Howe mówił, że ma on szybkość, siłę i doskonałą pracę dla drużyny. Do pierwszego meczu w nowych barwach, w grudniu 2025 roku z Burnley, wszedł jako rezerwowy w 75. minucie, po urazie odniesionym podczas gry w reprezentacji. Był to tysięczny zawodnik w historii klubu, który zagrał w lidze.

Sukcesy

• 2024 Jedenastka Pucharu Narodów Afryki
• 2020 Mistrzostwo Ligue 2 z Lorient

Styl gry

Trener Frank opisał go, gdy sprowadzał go do Brentfordu, jako zawodnika o szybkości i sile, który jest zagrożeniem za plecami obrońców, potrafi minąć rywala i stworzyć przewagę liczebną oraz dobrze naciska wysoko na rywala. Mówił też, że Wissa musi nauczyć się stylu gry zespołu, ale spełnia kryteria pressingu, jakich klub oczekuje od skrzydłowego, napastnika albo „dziesiątki”. Sam Wissa mówił po przejściu do Brentfordu, że klub wymaga od napastników pressingu na całym boisku i biegania „od pola karnego do pola karnego”.

O strzelaniu mówił, że opiera się na instynkcie: gdy pojawia się szansa, ma się ułamek sekundy, a spokój przed bramkarzem trudno wyuczyć.

Reprezentacja

Choć urodził się we Francji, wybrał reprezentację DR Konga. Zadebiutował jesienią 2020 roku, a 13 października w towarzyskim meczu z Marokiem strzelił gola.

Na Pucharze Narodów Afryki 2023 w Wybrzeżu Kości Słoniowej DR Kongo zajęło czwarte miejsce, przegrywając mecz o trzecie miejsce z RPA po rzutach karnych po bezbramkowym remisie. Komisja techniczna CAF wybrała go do jedenastki turnieju razem z Ademolą Lookmanem i Emilio Nsue.

Na mundialu 2026 w Stanach Zjednoczonych w pierwszym meczu grupowym z Portugalią w Houston wyrównał głową w doliczonym czasie pierwszej połowy. Remis 1:1 dał DR Kongo pierwszy punkt w historii mistrzostw świata. W meczu z Uzbekistanem w Atlancie 27 czerwca strzelił dwa gole, w tym jednego z rzutu karnego, a DR Kongo wygrało 3:1 i awansowało do 1/16 finału. Tam przegrało z Anglią.