W niedzielę 14 maja rozpoczęła się faza grupowa Ligi Mistrzów Oceanii 2023. Rozgrywki te mają niespotykany format kwalifikacyjny, który sam z siebie zapewnia emocje, których trudno doświadczyć w innym miejscu świata. Dodatkowo w tym roku doszło w nich do ewenementu na skalę globalną. Pierwszy raz w historii w kwalifikacjach do piłkarskiej Ligi Mistrzów wystąpiła osoba transpłciowa. Jest nią Jaiyah Saelua, która urodziła się jako chłopiec – Johnny Saelua.
Pierwszy taki przypadek
Jaiyah Saelua jest zawodniczką męskiej drużyny Ilaoa and To’omata pochodzącej z Samoa Amerykańskiego. W 2022 roku klub ten pierwszy raz w historii zdobył mistrzostwo kraju. Jednocześnie było to również pierwsze seniorskie trofeum, które w swoim życiu wygrała Jaiyah Saelua. Zdobycie mistrzostwa ligi Samoa Amerykańskiego uprawniło Ilaoa and To’omata do wzięcia udziału w turnieju kwalifikacyjnym Ligi Mistrzów OFC 2023.
Brali w nim udział mistrzowie czterech najsłabszych krajowych lig Oceanii – Samoa, Samoa Amerykańskiego, Wysp Cooka ora Tonga. Jaiyah Saelua jako kapitan drużyny była trzonem Ilaoa and To’omata i zarządzała jej blokiem defensywnym jako środkowa obrończyni. Zawodniczka wystąpiła w obu spotkaniach. Najpierw w przegranym 0:13 meczu z Lupe o le Soaga, a następnie w potyczce z Tupapą Maraerengą zakończonej wynikiem 0:8.
Dziwić może fakt – czemu zespół z Samoa Amerykańskiego grał tylko dwa mecze, skoro w grupie były cztery drużyny. Nierozegrany mecz z tongijskim Veitongo miał być ostatnim spotkaniem tych kwalifikacji. Jednak musiał on zostać przełożony z powodów bezpieczeństwa – do wyspy, na której miało odbyć się spotkanie, zbliżał się cyklon. Po krótkim czasie namysłu federacja Oceanii stwierdziła, że nie ma sensu przekładać spotkania, skoro obie ekipy już o nic nie grają – lepiej je było po prostu odwołać.
W taki sposób kopciuszek został pozbawiony szansy gry z rywalem, z którym miał największe szanse na pozytywny rezultat. Niemniej dla piłkarki z Samoa Amerykańskiego ten turniej i tak był czymś przełomowym – została ona pierwszą transpłciową zawodniczką, która zagrała w kwalifikacjach do piłkarskiej Ligi Mistrzów.
Jaiyah Saelua – dzieciństwo i kariera
Historia piłkarki nie jest tak prosta i oczywista, jakby mogło się z pozoru wydawać. W kulturze polinezyjskiej obecne są trzy płci: męska, żeńska oraz fa’afafine. Do ostatniej z nich należą osoby, które urodziły się jako chłopcy, lecz są wychowywane jako dziewczynki. I to właśnie tak wyglądało dzieciństwo Jaiyah Saelui. Takie zjawisko jest czymś naturalnym w kulturze samoańskiej. Szacuje się, że od 1% do 5% tamtejszej populacji identyfikuje się jako fa’afafine.
