Robert Lewandowski przez lata był twarzą i najważniejszym strzelcem reprezentacji, ale to Piotr Zieliński staje się zawodnikiem, bez którego trudno wyobrazić sobie organizowanie jej gry. Problem sukcesji po kapitanie nie dotyczy więc tylko tego, kto będzie zdobywał bramki. Równie pilne jest pytanie, kto będzie potrafił dostarczać piłkę zawodnikom mającym te bramki strzelać.
Robert Lewandowski rozpoczął wtorkowy mecz ze Szwecją na ławce rezerwowych. Polska strzeliła gola już w 16. minucie, a do siatki trafił Adrian Benedyczak, występujący w jego miejsce. Można więc było zobaczyć przynajmniej zarys odpowiedzi na pytanie, które od kilku lat wraca w dyskusjach o reprezentacji: co będzie, kiedy najlepszego polskiego napastnika zabraknie na stałe? W tym samym spotkaniu pojawiło się jednak pytanie znacznie trudniejsze. Kto sprawi, że Benedyczak, Lewandowski czy dowolny kolejny napastnik w ogóle dostaną piłkę w miejscu, z którego mogą zagrozić bramce?
Przeciwko Szwedom odpowiedź nosiła numer dziesięć. I nazywała się Piotr Zieliński.
36 na 36. Ale to nie była sztuka podania do najbliższego
W zremisowanym 1:1 spotkaniu we Wrocławiu Zieliński rozegrał 81 minut i wykonał 36 podań. Wszystkie były celne. 36 na 36, czyli 100 procent skuteczności. Według pomeczowych zestawień dziewięć z tych zagrań stanowiły długie podania. Jedenaście celnych piłek posłał w ostatnią tercję boiska, a 19 z 36 podań wykonał na połowie przeciwnika.
Sama stuprocentowa celność jeszcze nikogo nie czyni wielkim kreatorem. Można uzyskać ją, wybierając wyłącznie bezpieczne rozwiązania i nie ryzykując podań między liniami. Tyle że przeciwko Szwecji nie o to chodziło. Kapitan potrafił zagrać blisko, kiedy drużyna potrzebowała spokoju, i daleko, kiedy przed jednym z partnerów otwierała się przestrzeń.
Najlepsze dowody przyszły w dwóch akcjach. W 16. minucie to Zieliński uruchomił prawą stronę podaniem do Arkadiusza Pyrki. Po dośrodkowaniu bocznego obrońcy i zamieszaniu w polu karnym Benedyczak zdobył bramkę. Oficjalną asystę przypisano Pyrce, ale udział Zielińskiego w zbudowaniu ataku był nieprzypadkowy. W 54. minucie pomocnik Interu posłał z głębi pola znakomitą długą piłkę do Sebastiana Szymańskiego. Ten wyszedł sam na sam z Noelem Törnqvistem, lecz przegrał pojedynek z bramkarzem.
Najważniejsze, co robi, dzieje się przed podaniem
W reprezentacji Piotr Zieliński coraz częściej pełni rolę pomocnika, który bierze na siebie pierwszą odpowiedzialność za wyprowadzenie piłki. Ze Szwecją operował głębiej, obok Wiktora Nowaka. Nie czekał wyłącznie w okolicach pola karnego na ostatnie podanie: pomagał połączyć obrońców z zawodnikami ustawionymi wyżej. Właśnie tu widać jego przewagę. Potrafi przyjąć piłkę pod presją, ustawić ciało tak, by widzieć więcej niż jeden kierunek rozegrania, i podjąć decyzję, zanim rywal zdąży zamknąć przestrzeń. Czasem wystarczy proste odegranie, które pozwala koledze nie stracić piłki. Innym razem przerzut na wolną stronę zmienia spokojną wymianę podań w atak. Żaden z tych ruchów nie musi wyglądać efektownie, żeby zmienić przebieg akcji.
Dlatego określenie „motor napędowy” pasuje do Zielińskiego bardziej niż „człowiek od ostatniego podania”. On nie tylko tworzy sytuacje. Pozwala reprezentacji w ogóle przechodzić od bronienia do atakowania. Zalewski może ruszyć z piłką, Szymański może szukać wolnej przestrzeni, a napastnik – atakować pole karne, jeśli wcześniej ktoś sprawi, że piłka dotrze do nich we właściwym momencie. Nieprzypadkowo to nie pierwszy jego tak dokładny występ przeciwko temu rywalowi. We wrześniowym meczu ze Szwecją, przegranym przez Polskę 1:3, w samej pierwszej połowie Zieliński zanotował 26 celnych podań na 26 prób. Brał też udział w akcji bramkowej zakończonej trafieniem Szymańskiego. Dwie różne potyczki ze Szwedami, podobny sygnał: to przez niego najłatwiej nadać polskim atakom kierunek.
Najwięcej powiedział mecz, w którym Zieliński nie zagrał
Trzy dni przed remisem ze Szwecją kadra przegrała w Bukareszcie z Rumunią 1:2. Zielińskiego zabrakło z powodów zdrowotnych, a duet w środku pola tworzyli Wiktor Nowak i Sebastian Szymański. Polakom szczególnie trudno było wyprowadzać futbolówkę, gdy gospodarze podchodzili wyżej. Brakowało zawodnika, który potrafiłby pokazać się do podania w tłoku, opanować piłkę i zmienić stronę gry. To był ważny sygnał, choć trzeba uważać z wyciąganiem prostych wniosków. Po porażce w Bukareszcie sam Sebastian Szymański przyznał, że w środku pola brakowało Zielińskiego. Mówił o wyprowadzaniu piłki od bramki i o zawodniku, który techniką potrafi wziąć ciężar gry na siebie. Po przerwie, gdy Rumuni podchodzili wyżej, za tymi słowami stał bardzo konkretny problem. Obrońcy potrzebowali pomocnika, któremu mogli podać nawet wtedy, gdy miał rywala na plecach. Trzy dni później ze Szwecją Zieliński znów dawał im tę możliwość.
Nie będę ukrywać, że brakowało ‘Ziela’. Brakowało zawodnika, który swoją techniką weźmie ciężar na siebieSebastian Szymański dla TVP Sport, 14 listopada 2026 roku
Nie można uczciwie stwierdzić, że Polska przegrała wyłącznie przez nieobecność Zielińskiego ani że z nim w składzie na pewno wygrałaby w Bukareszcie. Zmienił się rywal, zmieniło się ustawienie personalne i zmienił się przebieg meczu. Porównanie tych dwóch spotkań pokazuje jednak, jak bardzo kadrze brakuje powtarzalnego sposobu budowania akcji bez jej doświadczonego pomocnika. Co więcej, nawet z Zielińskim Polska nie zdominowała Szwecji. Biało-Czerwoni mieli około 38 procent posiadania piłki i oddali dziesięć strzałów przy 17 próbach rywali. Remis udało się utrzymać także dzięki interwencjom debiutującego Sławomira Abramowicza. To ważne zastrzeżenie: świetny występ jednego rozgrywającego nie oznacza jeszcze sprawnie działającej drużyny. Czasem przeciwnie – tak wyraźna zależność od jednej osoby mówi więcej o słabości całego systemu.
Od niespełnionych oczekiwań do piłkarza, na którym się wszystko opiera
Zanim Piotr Zieliński został piłkarzem, którego koledzy szukają, gdy trzeba wyjść spod pressingu, miał być tym, który odmieni grę reprezentacji. Już po jego debiucie w Udinese widziano w nim przyszłą „dziesiątkę” kadry. Dobre występy w Empoli, a później w Napoli, podnosiły poprzeczkę. Im lepiej grał we Włoszech, tym częściej po meczach Polski wracało pytanie, dlaczego w reprezentacji nie potrafi robić tego samego.
We wrześniu 2019 roku, po porażce ze Słowenią i remisie z Austrią, Jerzy Brzęczek próbował wziąć pomocnika w obronę. Powiedział, że jeśli Zielińskiemu „coś przeskoczy w głowie”, Polska będzie miała zawodnika, którego pozazdrości jej świat. W internecie przyjęła się przede wszystkim ta pierwsza część. Dwa lata później, po remisie 1:1 z Hiszpanią na Euro, Maciej Szczęsny nazwał reprezentacyjnego Zielińskiego „ćwierć piłkarza” w porównaniu z tym, którego oglądał w klubie. Gdy w listopadzie 2024 roku Polska przegrała 1:5 z Portugalią, fala krytyki ruszyła z innego powodu. Piotr Zieliński, tego wieczoru kapitan, pozował z Nicolą Zalewskim do zdjęcia z Cristiano Ronaldo. Nagranie obiegło media społecznościowe, a Jacek Laskowski podsumował zachowanie kapitana słowami „Bądź wkurzony po takim meczu”. W 2019 roku kpiono z tego, co miało mu przeskoczyć w głowie. W 2024 roku z jednego pomeczowego obrazka wyciągano wnioski o tym, jak przeżywa porażkę.
Dlatego w meczu ze Szwecją ciekawsze od samej opaski było to, co działo się przed polem karnym Polski. Gdy szwedzki pressing utrudniał wyprowadzenie piłki, to Zieliński schodził po podanie. Kiedy otwierała się prawa strona, to on uruchamiał Pyrkę. Kiedy Szymański ruszył za linię obrony, to od niego dostał piłkę. Przez lata czekano na występ, po którym będzie można powiedzieć, że Zieliński wreszcie wziął kadrę na siebie. Ze Szwecją wziął na siebie coś bardzo konkretnego. Sprawił, że drużyna miała jak wyjść spod nacisku i do kogo zagrać dalej.
Po Lewandowskim trzeba będzie znaleźć gole. Po Zielińskim – mechanizm gry
Gdy rozpocznie się życie reprezentacji bez Lewandowskiego, sztab będzie musiał rozdzielić minuty i odpowiedzialność między napastników. Benedyczak pokazał przeciwko Szwecji, że zmiana nazwiska na szpicy nie oznacza automatycznie końca szans bramkowych. Oczywiście zastąpienie wybitnego strzelca nie będzie proste. Ale sama funkcja napastnika pozostanie czytelna.
Z Zielińskim sprawa jest bardziej złożona. Nie wystarczy wskazać młodszego pomocnika o dobrej technice i wręczyć mu numer dziesięć. Trzeba zastąpić zestaw cech, które rzadko występują razem: odporność na pressing, orientację przestrzenną, umiejętność przyspieszania i zwalniania akcji, dokładny przerzut oraz odwagę w braniu odpowiedzialności za piłkę.
Wiktor Nowak może rozwijać się jako ważny element środka pola. Kacper Urbański ma potencjał techniczny, Sebastian Szymański potrafi dać ruch i dynamikę bliżej bramki, a młodsi zawodnicy, tacy jak Bartosz Mazurek, dopiero budują swoją pozycję. Każdy może w przyszłości wnieść coś istotnego. Nie oznacza to jednak, że którykolwiek już dziś pełni wszystkie funkcje Zielińskiego. I być może właśnie w tym tkwi odpowiedź. Jan Urban i jego następcy nie powinni czekać na narodziny „drugiego Ziela”. Potrzebują wypracować model, w którym pierwszy etap rozegrania, wyjście spod pressingu i progresję piłki bierze na siebie kilku zawodników. Jeden może zabezpieczać środek, drugi odwracać grę, trzeci szukać podań między liniami. Mechanizm musi działać również wtedy, gdy nie ma jego najlepszego wykonawcy.
Zieliński przypomniał ze Szwecją, jak wielki wpływ potrafi mieć na reprezentację. Zarazem postawił jej niewygodne pytanie. Skoro drużyna tak bardzo potrzebuje go do uruchomienia ataku, to co zrobi, gdy pewnego dnia zabraknie go nie na jeden mecz, lecz na zawsze? Odejście Lewandowskiego zamknie epokę polskiego strzelca. Odejście Zielińskiego może obnażyć, że reprezentacja wciąż nie nauczyła się rozgrywać bez jednego człowieka.










