Rafał Ulatowski

Pochodzenie

Urodził się 26 stycznia 1973 roku w Łodzi. Jego ojciec był trenerem, przez krótki czas prowadził też ŁKS Łódź, klub, w którym Rafał się wychował. Jako piłkarz, środkowy pomocnik, trenował z pierwszą drużyną łodzian w czasach pierwszej ligi, ale sam mówi, że kariery nie zrobił. Wyjechał na studia na Akademię Wychowania Fizycznego w Gdańsku, gdzie grał w Bałtyku Gdynia, a potem w Islandii.

Trenerem został wcześnie, od 1996 roku jako szkoleniowiec juniorów ŁKS. Później skończył jeszcze Wyższą Szkołę Zarządzania i Coachingu we Wrocławiu (kierunek menedżer sportu), odbył staże w Chelsea, Rangers i Tottenhamie i zdobył licencję UEFA Pro.

Kariera trenerska

W święta Bożego Narodzenia 1999 roku zadzwonił do niego kolega ze studiów, który pracował już w Islandii. Mały klub z wschodu wyspy szukał grającego trenera. Ulatowski nie znał wtedy angielskiego, więc do prezesa zadzwonił z kartką i wyuczoną na pamięć kwestią, nie dopuszczając go do głosu. Tak trafił do Leiknir Fáskrúðsfjörður, a potem do Þróttur Reykjavík, gdzie spędził w sumie lata 2000-2004. Liga trwała cztery miesiące, więc w jego zespole grali bankier, makler i ślusarz, który po pracy na budowie przychodził na trening w roboczym ubraniu. Któregoś dnia na treningu jego młodzieży stanął przy płocie Hans Meyer, były trener Herthy Berlin, który na wczasach na wyspie wolał oglądać zajęcia niż chodzić z żoną po sklepach. Ulatowski zapamiętał z tego zasadę, że z każdego treningu, w każdej kategorii wieku, trener może wynieść choć jeden element. Do Polski wrócił dopiero po trzecim zaproszeniu Czesława Michniewicza, z którym znał się ze studiów w Gdyni. W 2004 roku został jego asystentem w Lechu Poznań, a potem w Zagłębiu Lubin. Zagłębie zdobyło w 2007 roku mistrzostwo Polski i Superpuchar.

W październiku 2007 roku klub zwolnił Michniewicza i Ulatowski przejął zespół mistrza. Nie miał jeszcze uprawnień do prowadzenia ekstraklasowej drużyny, więc w protokołach meczowych figurował Wiesław Wojno, a pierwszym szkoleniowcem był faktycznie on. Wspomina, że w klubie nastawiano się na Ligę Mistrzów, a po odpadnięciu ze Steauą Bukareszt nadmuchany balon pękł i Zagłębie nie dominowało w lidze.

W lipcu 2008 roku został asystentem selekcjonera Beenhakkera. Holender zwrócił na niego uwagę wiosną, na konferencji dla trenerów ligowych: Ulatowski był jedynym, który zapytał, co musi poprawić jego zawodnik Michał Goliński, żeby pojechać na Euro. Prezes Zagłębia Paweł Jeż pozwolił mu odejść. Z Beenhakkerem pracował do końca jego kadencji. Po porażce 0:3 ze Słowenią siedzieli jeszcze koło ławki, Holender palił papierosa i zastanawiał się, jak wyjść z marazmu, a w drodze na konferencję usłyszał od dziennikarza, że jest zwolniony. Sam nazywa ten czas przełomem: do tej pory brakowało mu wizji, tego, co chce osiągnąć.

W styczniu 2009 roku, po odejściu Pawła Janasa, objął GKS Bełchatów i łączył klub z funkcją w kadrze. Z Bełchatowem dwa razy zajął piąte miejsce w ekstraklasie, miał serie sześciu i siedmiu zwycięstw z rzędu i napastników, jakich potem już nie dostał: Dawida Nowaka, Carlo Costly'ego, Mariusza Ujka, Grzegorza Kuświka. W maju 2010 roku został trenerem Cracovii. Tego samego dnia miał oferty z trzech innych czołowych klubów i uważa, że wybór Krakowa był błędem. Drużyna była na końcu tabeli, a prezes Janusz Filipiak poinformował go o zwolnieniu jeszcze przed pucharowym meczem z Lechem Poznań w październiku 2010 roku. Po latach mówił, że za mało walczył o transfery i za bardzo wierzył, że każdego napastnika da się przerobić. Wyniósł z tego też lekcję od Dariusza Pawlusińskiego: gdy zapytał, jak odzyskać dawnego Pawlusińskiego, ten odpowiedział pytaniem, jak właściwie trenują. Okazało się, że wszystkie ćwiczenia opierały się na jednym i dwóch kontaktach, a Pawlusiński żył z prowadzenia piłki. Od tej pory Ulatowski mówi, że każdy zawodnik potrzebuje czego innego.

Kolejne trzy lata przyniosły krótkie pobyty. W listopadzie 2011 roku, po roku pracy jako komentator Canal+, przejął Lechię Gdańsk po Tomaszu Kafarskim. Poprowadził ją w czterech meczach, jeden wygrał i po 36 dniach został zwolniony. Klub tłumaczył to różnymi wizjami wyjścia z kryzysu, Ulatowski żałował, że nie dostał czasu na wiosnę. W czerwcu 2013 roku właściciel Andrzej Dadełło zatrudnił go w Miedzi Legnica jako trenera, który ma wprowadzić ją do ekstraklasy. Po trzech miesiącach klub był ostatni w I lidze, bez ligowego zwycięstwa w siedmiu meczach, i Ulatowski dostał ultimatum na trzy kolejki. Zwolniono go po pierwszej.

Latem 2014 roku, w roli eksperta TVP, spędził 45 dni na mistrzostwach świata w Brazylii i skomentował z Jackiem Laskowskim dwanaście meczów, od otwarcia do meczu o trzecie miejsce. W czerwcu 2015 roku wrócił do Bełchatowa, który spadł z ekstraklasy, z małym budżetem i młodą drużyną. Jesienią zespół był dziewiąty, a 18 z 23 goli zdobył po stałych fragmentach gry. Wiosną zdobył osiem punktów w czternastu meczach i spadł do II ligi. Przed meczem z Chrobrym Głogów zaprosił do szatni bioenergoterapeutę Tadeusza Ceglińskiego, którego znał z pracy w kadrze. Po spadku w maju 2016 roku klub rozstał się z nim za porozumieniem stron. Przerwa między zwolnieniem a pracą w Lechu trwała dwa miesiące.

W Lechu od lipca 2016 roku został szefem szkolenia akademii, po tym, jak odeszło sześciu trenerów, i miał ich zjednoczyć i wspierać. Nie prowadził już zajęć, ale jeździł na mecze każdego rocznika i mieszkał we Wronkach, blisko internatu. Doraźnie wracał na ławkę. W maju 2018 roku, po zwolnieniu Nenada Bjelicy, razem z Tomaszem Rząsą i Jarosławem Araszkiewiczem prowadził pierwszą drużynę w dwóch ostatnich meczach sezonu. Wiosną 2019 roku wszedł do rezerw Lecha po Dariuszu Żurawiu, którego klub przesunął do pierwszej drużyny. W trzynastu meczach zdobył 27 punktów, a wygrana 3:1 z Raduni Stężyca dała Lechowi II awans do II ligi. Był to pierwszy sezon rezerw Lecha na szczeblu centralnym. W czerwcu 2019 roku klub powierzył mu zespół na stałe, obok funkcji w akademii.

Zespół budował z młodzieżowców, mając tylko trzech zawodników starszych. W II lidze zagrało w nim ponad pięćdziesięciu piłkarzy, w tym trzech bramkarzy i trzynastu środkowych obrońców, a 21 zadebiutowało na szczeblu centralnym już jesienią 2019 roku. W klasyfikacji Pro Junior System Lech II miał więcej punktów niż trzy kolejne drużyny razem wzięte. Beniaminek utrzymał się w II lidze. Z rezerwami Ulatowski pracował do końca 2020 roku, kiedy zastąpił go Artur Węska. W akademii był dalej dyrektorem szkolenia, a w ostatnim roku szefem rozwoju indywidualnego zawodników. Z Lecha odszedł w czerwcu 2023 roku, po zmianie struktury akademii po otwarciu nowego ośrodka we Wronkach. Podkreśla, że decyzję podjęto wspólnie.

Po odejściu z Lecha komentował dla TVP młodzieżowe turnieje. W grudniu 2023 roku wrócił na ławkę: został trenerem I-ligowej Resovii Rzeszów, która była w strefie spadkowej, po zwolnieniu Mirosława Hajdy. Pierwszy mecz, ze Zniczem Pruszków, przegrał po czerwonej kartce, potem pokonał Odrę Opole. Zespół spadł do II ligi, a w czerwcu 2024 roku rozstał się z klubem za porozumieniem stron. Jego miejsce zajął asystent Jakub Żukowski. W czerwcu 2025 roku wrócił do Lubina jako dyrektor sportowy Zagłębia. Funkcję pełnił do początku września 2026 roku.

Styl i metody

Najważniejsza jest dla niego indywidualna praca z zawodnikiem. W tygodniowym mikrocyklu zawsze szuka czasu na własną część: napastnicy ćwiczą strzały, skrzydłowi dośrodkowania, obrońcy wyprowadzanie piłki i pojedynki jeden na jednego. Kiedy przejął Resovię, wplatał takie zajęcia w treningi grupowe, zwracając uwagę na podanie i przyjęcie piłki. Chciał, żeby każdy po współpracy z nim mógł powiedzieć, że się rozwinął.

Stawia na młodych i uważa rezerwy za konieczność. Utalentowany junior powinien jak najwcześniej grać z dorosłymi, a o rozwoju świadczą minuty rozgrywane tydzień w tydzień. Zawsze chciał mieć w sztabie osobę odpowiedzialną za doskonalenie umiejętności indywidualnych. O sobie mówi, że lepienie piłkarza ma sens w juniorach, a w seniorskim futbolu trzeba dostać gotowy produkt.

Od trenera wymaga przede wszystkim przekonania zawodników, że słowa z odprawy sprawdzą się na boisku. Trenerskiego wzoru nie miał, ale z Beenhakkera zapamiętał odprawę przed meczem z Czechami, po której, jak mówi, cała szatnia poszłaby głową w ścianę. Przed meczami ogląda całe spotkania rywali i uczy się wszystkich piłkarzy, a pracę traktuje jak zawód artysty, bez ustalonego czasu. Emocji nie ukrywa: po wygranej 3:2 rezerw Lecha z GKS-em Katowice, po golu w ostatniej sekundzie, rozpłakał się na konferencji.

Po serii słabszych wyników w Lechu II nie zmieniał rytmu pracy: nie płakali po porażkach, nie było hurraoptymizmu po zwycięstwach. Kiedy w 2018 roku przejął na dwa mecze pierwszą drużynę, zapowiedział, że w krótkim czasie nie zmieni systemu gry, tylko spróbuje wpłynąć na głowy piłkarzy.

Wypowiedzi

„Lepić piłkarza można w juniorach, w dorosłej piłce musisz dostać gotowy produkt.” (WP SportoweFakty, styczeń 2018)

„Jestem trenerem, to jest mój zawód, to jest moja pasja, to jest moje życie.” (Goal.pl, styczeń 2024)