Alex Neil

Pochodzenie

Alex Neil urodził się 9 czerwca 1981 roku w Bellshill w Lanarkshire. Zaczynał w Airdrie, ale wcześniej odrzuciło go Dunfermline. Szansę dostał w sezonie 1999/2000, gdy Airdrie tonęło w problemach finansowych, a trener Gary Mackay musiał stawiać na nastolatków. Neil wszedł do składu na Boże Narodzenie i zagrał 15 meczów do końca sezonu. Jak mówił później, to odmieniło jego karierę.

Jako 19-latek przeniósł się do Barnsley, gdzie przez cztery lata rozegrał blisko 150 meczów. Potem spędził sezon w Mansfield Town, w czwartej lidze angielskiej, gdzie został kapitanem i piłkarzem roku w oczach kibiców. W 2005 roku Billy Reid ściągnął go do Hamilton Academical: szukał twardego chłopaka z Lanarkshire, który nikomu nie odpuszcza, i zobaczył go w hotelu w Mansfield. Po trzech czy czterech miesiącach oddał mu opaskę kapitana. Neil mówił, że ta odpowiedzialność za młodszych, m.in. Jamesa McCarthy'ego i Jamesa McArthura, późniejszych graczy Premier League, wydobyła z niego to, co najlepsze. W 2008 roku awansował z Hamilton do szkockiej ekstraklasy. Mówił, że w Hamilton mógł spróbować zarządzania, zanim został trenerem. O sobie mówi, że jest „bardzo pewny siebie” i że przemawianie do grupy oraz stawianie wymagań przychodzi mu naturalnie.

Kariera trenerska

W kwietniu 2013 roku, w wieku 31 lat, Neil został trenerem-zawodnikiem Hamilton, które było wtedy w dolnej części tabeli. Rok później awansował z nim do Premiership przez baraże z Hibernian, odrabiając stratę dwóch goli z pierwszego meczu i wygrywając w Edynburgu w rzutach karnych. W szkockiej ekstraklasie Hamilton był trzeci na Boże Narodzenie, choć jak mówił Neil, prasowe przewodniki typowały drużynę na ostatnie miejsce. Wygrał też historyczny mecz na Celtic Park. W 2015 roku mówił, że cztery lata wcześniej w ogóle nie myślał o pracy trenera.

W styczniu 2015 roku Norwich City zatrudniło go po rezygnacji Neila Adamsa, gdy zespół był siódmy w Championship. Początkowo wzbudzał sceptycyzm: „Alex? Kto? Kim jest ten mały gość? Mają graczy starszych od niego”, tak sam streszcza reakcje. Przed podpisaniem umowy zażądał pełnej kontroli nad sprawami piłkarskimi. Reid, jego dawny trener i mentor z Hamilton, uspokajał, że wiek nikogo nie powinien martwić, bo Neil jest znakomitym szkoleniowcem. Neil poszedł prosto do szatni i powiedział piłkarzom, czego oczekuje. Zmienił strukturę tygodnia, dni wolne i analizę oraz podniósł intensywność. Z pierwszych 15 meczów wygrał dziesięć, a w maju 2015 roku Norwich pokonało Middlesbrough 2:0 w finale barażów na Wembley i wróciło do Premier League. W Premier League Neil mówił jesienią 2015 roku, że Norwich nie może opierać się na jednym sposobie gry; po obiecujących, ale bezpunktowych występach na wyjazdach u Manchesteru City i Chelsea w meczu domowym ze Swansea zagrał pragmatycznie i wygrał 1:0. W sezonie 2015/2016 zespół spadł z ligi, a w marcu 2017 roku, gdy zespół był ósmy i od pięciu meczów nie wygrał, klub się z nim rozstał.

W lipcu 2017 roku objął Preston North End po Simonie Graysonie. Preston miało jeden z najmniejszych budżetów w lidze, ale Neil zbudował zespół z młodych, głodnych graczy i kilku doświadczonych, który grał odważnie, wysokim pressingiem i kontratakami; w sezonie 2017/2018 błyszczeli Jordan Hugill, Callum Robinson, Alan Browne i Sean Maguire. W pierwszym sezonie zespół skończył siódmy, dwa punkty od baraży; w kolejnych dwóch był czternasty i dziewiąty. W listopadzie 2019 roku jego drużyna była liderem Championship. Pod jego okiem rozwijali się m.in. Ben Pearson, Daniel Johnson i Alan Browne. W marcu 2021 roku klub zwolnił go po jednym zwycięstwie w dziewięciu meczach; pozostał przy nim jego asystent Frankie McAvoy, który pracował z Neilem także w Hamilton i Norwich.

W lutym 2022 roku zastąpił Lee Johnsona w Sunderlandzie, któremu rozsypywał się sezon w League One. Przegrał tam tylko jeden z 18 meczów, a w półfinale barażowym z Sheffield Wednesday zamiast ustawienia z pięcioma obrońcami wystawił czwórkę, żeby Jack Clarke i Patrick Roberts grali wyżej; to oni zagrali decydującą akcję. W maju 2022 roku Sunderland pokonał na Wembley Wycombe Wanderers i wrócił do Championship. W sierpniu tego roku Neil odszedł do Stoke City, choć wcześniej w tym samym miesiącu podpisał w Sunderlandzie nową umowę.

W Stoke początkowo grał trójką lub piątką z tyłu, bo taki skład odziedziczył. W sezonie 2022/2023 skończył na 16. miejscu, a w grudniu 2023 roku klub go zwolnił po domowej porażce z ostatnim w tabeli Sheffield Wednesday. Po meczu powiedział, że o pracy trenera mówi się, iż jest samotna, i że ten mecz to pokazał. Do pracy wrócił po roku: pod koniec grudnia 2024 roku Millwall zatrudnił go w miejsce Neila Harrisa i powiedział, że nie będzie rewolucji na starcie. Asystentem został Martin Canning. Neil zaczął od czterech meczów bez zwycięstwa, ale sezon 2024/2025 skończył na ósmym miejscu, dwa punkty od baraży, o które Millwall przegrało w ostatniej kolejce z Burnley. Latem 2025 roku klub sprzedał m.in. Japheta Tanganga i Romaina Esse, a Neil mimo to, jak podkreślał, wzmocnił zespół. Sezon 2025/2026 Millwall skończył na trzecim miejscu, o włos od bezpośredniego awansu, który uciekł w ostatniej kolejce. Miał najlepszy bilans wyjazdowy w lidze i najwięcej czystych kont, a awans do barażów był pierwszym w czołowej szóstce Championship od 2002 roku. Neil nazwał ten sezon „wymarzonym”. W półfinale barażowym z Hull City Millwall zremisował 0:0 na wyjeździe i przegrał 0:2 u siebie. Po meczu Neil przyznał, że wprowadzając dodatkowego napastnika i przechodząc na 4-4-2, „rzucił kośćmi”, a rywale od razu strzelili gola; jego zdaniem jego piłkarze nie wyszli dość szybko do skrzydłowego Hull, o którym przez cały tydzień mówiono na odprawach.

Latem 2026 roku do Millwall trafił bramkarz Filip Marschall, 23-letni Anglik urodzony w Cambridge z polskimi korzeniami. Wcześniej związany z Aston Villą, w sezonie 2025/2026 jako gracz Stevenage dzielił Złotą Rękawicę League One, notując 19 czystych kont. W młodości występował w kadrach Polski, a potem w reprezentacji Anglii U19. Był numerem dwa za Maksem Crocombe'em. Neil mówił, że obaj walczą o miejsce: „Jeśli w przyszłym tygodniu uznam, że Filip jest lepiej przygotowany do gry niż Max, to taka będzie decyzja”. W lidze Marschall zadebiutował we wrześniu 2026 roku w derbach z West Ham United (2:2) i obronił kilka strzałów. Neil chwalił jego grę nogami i wyjścia do dośrodkowań. W tym meczu Marschall oskarżył napastnika Hammers Taty'ego Castellanosa o splunięcie. Neil, który nie widział zajścia, powiedział, że byłby „niezmiernie zaskoczony”, gdyby bramkarz złożył oskarżenie bez powodu.

Styl i metody

Neil gra do przodu. Od początku pracy w Millwall powtarza, że obiecał sobie atakować w każdym meczu. W sezonie 2025/2026 jego drużyna należała do najbardziej ofensywnych w Championship: prowadziła w lidze pod względem odbiorów wysoko i odsetka podań do przodu (43 procent). Nie ukrywa, że takie granie bywa ryzykowne i czasem kończy się „krwawym nosem”, ale gdy działa, mecz jest widowiskowy, „z jednej bramki pod drugą”. Przed półfinałem z Hull zapowiedział, że niezależnie od wyniku pierwszego meczu podejście się nie zmieni.

Sam mówi, że przez większość kariery grał 4-3-3 lub 4-2-3-1, bo to według niego dynamiczny system: napastnicy się wymieniają, środkowa trójka rotuje, a boczni obrońcy mogą być bardzo agresywni. W Stoke i w kilku meczach w Millwall korzystał też z trójki lub piątki obrońców. W sezonie 2026/2027 Millwall gra najczęściej w 4-2-3-1, czasem w 4-3-3 i w ustawieniu z trójką z tyłu. Zaznacza, że system trzeba dopasować do zawodników, których ma.

Od początku stawia na komunikację i szacunek zdobywany wiedzą. W Norwich i Preston zmieniał strukturę tygodnia, ale stopniowo, żeby nie zburzyć rytmu: część nawyków zawodnicy zmieniają, nie wiedząc o tym. Wierzy w rozwój młodych, ale tylko w otoczeniu dobrych starszych piłkarzy. Mówi, że unika czytania prasy, bo to wpływa na decyzje. O sobie mówi, że nie ma oporów przed zażądaniem od zawodnika więcej, jeśli ten nie wywiązuje się z roli. Duże znaczenie przypisuje The Den: według niego ciasny stadion i głośni kibice, którzy żyją każdym odbiorem i pressingiem, wywołują u rywali niepewność i „wciągają piłkę do siatki”.

Wypowiedzi

„Moim zadaniem, gdy tu przyszedłem, jest atakować w każdym meczu i próbować wygrać każdy mecz. Nie próbować nie przegrać, nie być zwartym i trudnym do pokonania, tylko wygrać.” (Southwark News, luty 2026)

„Ludzie będą cię szanować, jeśli uznają, że wiesz, o czym mówisz.” (The Observer, październik 2015)