Roy Hodgson

Pochodzenie

Roy Hodgson urodził się 9 sierpnia 1947 roku w Croydon na południu Londynu. Jego matka była piekarką, ojciec kierowcą autobusu. Rodzina mieszkała w tym samym bloku co Steve Kember, późniejszy pomocnik Crystal Palace i Chelsea. Chłopcy chodzili razem do szkoły John Ruskin Grammar, razem z Lennie Lawrence’em, a w szóstej klasie dołączył do nich Bob Houghton, który miał stać się najważniejszą postacią jego kariery.

Hodgson był lewym obrońcą. W latach 1963-1965 trenował w Crystal Palace, ale nie zagrał w pierwszej drużynie, potem występował w amatorskich i półzawodowych klubach: Tonbridge, Gravesend & Northfleet, Maidstone, Ashford Town i Carshalton Athletic, a w latach 1973-1974 w południowoafrykańskim Berea Park. Trenerski dyplom zrobił jako 23-latek. W 1972 roku ukończył też kolegium nauczycielskie Avery Hill z wychowaniem fizycznym i uczył WF w szkole Alleyn’s w Dulwich, potem w Monks Hill, a w wolnych chwilach prowadził dzieciaki z klubu Park Hill, założonego przez Kembera. Po latach mówił, że to nauczycielskie zasady zrobiły z niego trenera.

Kariera trenerska

W 1976 roku Houghton, wówczas trener Malmö FF, polecił go zagrożonemu spadkiem Halmstads BK. Nie znał szwedzkiej piłki, a był to jego pierwszy sezon z dorosłą drużyną. W Halmstadzie zastał libero i krycie indywidualne. Zimą zaczął wprowadzać czwórkę obrońców, wysoki pressing i krycie strefowe. Przedsezonowy sparing z Hannoverem 96, wygrany bez problemów, przekonał piłkarzy; Hodgson przez lata nosił w klapie znaczek Hannoveru. Halmstad, typowany na spadkowicza, przegrał pierwszy mecz 0:3 z Östers, ale potem objął prowadzenie i w 1976 roku po raz pierwszy w historii został mistrzem Szwecji, trzy punkty przed Malmö Houghtona, strzelając 57 goli w 26 meczach. Drugi tytuł dołożył w 1979 roku. Przed finałem Pucharu Europy w 1979 roku Brian Clough przyjechał obejrzeć mecz Halmstadu z Malmö i powiedział mu później, że widział dwudziestu piłkarzy wokół koła środkowego i wystarczyłaby jedna bomba. Lokalna prasa nie lubiła takiej gry, a Hodgson przyznaje, że z Houghtonem źle znosili krytykę, bo uważali, że sukces stawia ich ponad nią.

W 1980 roku wrócił do Anglii jako asystent Houghtona w Bristol City. W styczniu 1982 roku przejął pierwszą drużynę, ale klub miał kłopoty finansowe i po czterech miesiącach, gdy piłkarze odchodzili, a bank wstrzymał pieniądze, Hodgson musiał tylko dokończyć sezon. Został zwolniony. Wrócił do Szwecji: w Oddevold nie uratował drugoligowca (spadek o punkt), w Örebro był najpierw trzeci, a potem pierwszy, ale przegrał baraż o Allsvenskan z Mjällby.

W 1985 roku został trenerem Malmö FF i zdobył pięć kolejnych tytułów w Allsvenskan, co wciąż jest szwedzkim rekordem. Mistrzem kraju został jednak tylko dwa razy, w 1986 i 1988 roku, bo o tytule decydowały wtedy play-offy. Wygrał też dwa Puchary Szwecji, w 1986 i 1989 roku. Największy europejski sukces to wyeliminowanie Interu w pierwszej rundzie Pucharu Europy 1989/1990 (1:0 i 1:1 na San Siro). Kibice nazwali jego imieniem narożnik stadionu, „Roy’s Hörna”. Hodgson nazywa lata w Szwecji najszczęśliwszym okresem życia, a swoim największym osiągnięciem w tym kraju wciąż uważa Halmstad. W 1990 roku zdecydował, że czas na zmianę, i przeszedł do szwajcarskiego Neuchâtel Xamax. Zespół był trzeci, a w kolejnym sezonie drugi w rundzie mistrzowskiej, dwa punkty za Sionem. W Pucharze UEFA wyeliminował Celtic (łącznie 5:2) i wygrał u siebie 1:0 z Realem Madryt, ale w Madrycie przegrał 0:4.

26 stycznia 1992 roku został selekcjonerem Szwajcarii, która nie grała w wielkim turnieju od 1966 roku. Wynegocjował z klubami, żeby reprezentanci trenowali z nim w poniedziałki i wtorki po weekendowych meczach ligowych. Szwajcaria awansowała na mundial 1994, przegrywając w eliminacjach tylko raz, i wyszła z grupy w Stanach Zjednoczonych po remisie 1:1 z gospodarzami i wygranej 4:1 z Rumunią. W 1/8 finału przegrała 0:3 z Hiszpanią. Hodgson wyprowadził ją także na Euro 1996, po czym natychmiast, 15 listopada 1995 roku, odszedł do Interu Mediolan, gdzie od października łączył obie posady.

Inter zastał na dnie Serie A i skończył z nim sezon 1995/1996 na siódmym miejscu, a w 1996/1997 na trzecim, i doszedł do finału Pucharu UEFA, przegranego z Schalke po rzutach karnych. Po meczu kibice obrzucili go monetami. Prezydent Massimo Moratti mówił po latach, że Hodgson uratował klub w odpowiednim momencie. W Blackburn Rovers w 1997/1998 skończył sezon na szóstym miejscu, ale zwolniono go w listopadzie 1998 roku na ostatnim miejscu w tabeli. Po krótkiej drugiej pracy w Interze i sezonie w Grasshoppers (czwarte miejsce) w lipcu 2000 roku trafił do FC Kopenhaga. Ustawił go w 4-4-2, a w czerwcu 2001 roku drużyna wygrała 3:1 z Brøndby, po przewrotce Zumy, i zdobyła pierwsze mistrzostwo Danii od 1993 roku. Hodgson odszedł po jednym sezonie do Udinese, skąd zwolniono go w grudniu 2001 roku. Potem prowadził reprezentację Zjednoczonych Emiratów Arabskich (2002-2004) i Viking w Norwegii (2004-2005, dziewiąte i piąte miejsce, grupa Pucharu UEFA); stamtąd zabrał później do Fulham obrońcę Brede Hangelanda. Jako selekcjoner Finlandii przegrał awans na Euro 2008 o trzy punkty, po 0:0 z Portugalią w ostatnim meczu, a drużyna doszła do najwyższego miejsca w historii rankingu FIFA, 33.

Pod koniec grudnia 2007 roku przejął Fulham, które było osiemnaste w Premier League. Utrzymanie przypieczętował w ostatniej kolejce wygrana 1:0 z Portsmouth, po tym jak Fulham wygrał 3:2 z Manchesterem City, przegrywając 0:2. W sezonie 2008/2009 klub zajął siódme miejsce, najwyższe w historii. Rok później Fulham wyeliminował w Lidze Europy Szachtar, Juventus (5:4 w dwumeczu), Wolfsburg i Hamburger SV i 12 maja 2010 roku przegrał w Hamburgu finał z Atlético Madryt 1:2 w dogrywce. Hodgson dostał nagrodę trenera roku według LMA. W lipcu 2010 roku objął Liverpool, ale odpadł z Pucharu Ligi z Northampton po rzutach karnych i w styczniu 2011 roku odszedł za porozumieniem stron. W West Bromwich Albion zajął 11. i 10. miejsce, najwyżej od 1981 roku.

Pierwszego maja 2012 roku Football Association powierzył mu reprezentację Anglii; był jedynym kandydatem, z którym rozmawiał. Na Euro 2012 Anglia wygrała grupę i odpadła w ćwierćfinale po karnych z Włochami. Eliminacje mistrzostw świata 2014 zakończyła niepokonana. W jednej grupie z Anglią była Polska: 17 października 2012 roku w Warszawie padł remis 1:1 (gole Rooneya i Glika; mecz przełożono o dobę z powodu deszczu i otwartego dachu Stadionu Narodowego), a 15 października 2013 roku na Wembley Anglia wygrała 2:0, po bramkach Rooneya i Gerrarda, i zapewniła sobie awans do Brazylii. Hodgson mówił, że umierał tysiąc razy, gdy Polacy przekraczali linię środkową, a później nazwał ten awans swoim najdumniejszym momentem w piłce. Na mundialu Anglia przegrała z Włochami i Urugwajem i po raz pierwszy od 1958 roku odpadła w fazie grupowej. W eliminacjach Euro 2016 wygrała wszystkie dziesięć meczów, ale w 1/8 finału we Francji przegrała z Islandią, a Hodgson podał się do dymisji 27 czerwca 2016 roku.

We wrześniu 2017 roku przejął klub ze swojego dzieciństwa, Crystal Palace, po czterech porażkach bez zdobytego gola. Seria urosła do siedmiu, najgorszego startu w historii Premier League. Hodgson porzucił system z trójką obrońców, ustawił zespół w 4-4-2 i skończył sezon na 11. miejscu, a Palace jako pierwszy klub utrzymał się po takim początku. Odszedł w 2021 roku, w styczniu 2022 roku wziął Watford, ale nie uchronił go od spadku, a w marcu 2023 roku wrócił do Palace po zwolnieniu Patricka Vieiry i utrzymał zespół. W lutym 2024 roku po porażce 1:3 z Chelsea ustąpił; jego następcą został Oliver Glasner. Łącznie poprowadził Palace w 200 meczach.

W marcu 2026 roku, mając 78 lat, zgodził się zostać tymczasowym trenerem Bristol City, w którym w 1982 roku miał krótką, nieudaną przygodę. 27 marca zastąpił zwolnionego Gerharda Struebera na ostatnie siedem kolejek Championship. Zespół wygrał trzy mecze, dwa zremisował i dwa przegrał, awansując z 16. na 12. miejsce; po ostatnim meczu, wygranym 2:0 ze Stoke 2 maja, mówił, że to prawdopodobnie koniec jego kariery. Po sezonie odszedł z klubu. Od czerwca 2026 roku Bristol City prowadzi Michael Skubala; Hodgson nie jest obecnie trenerem żadnego klubu.

Styl i metody

Z Houghtonem wprowadził do Szwecji obronę strefową: czwórkę w linii zamiast libero i krycia indywidualnego, wysoki pressing, pułapkę ofsajdową i kontry długim podaniem za plecy obrońców. Sam tłumaczył, że nie przywieźli angielskiego „kick and rush”, lecz inny sposób bronienia: drużyna ma być zwarta, a nie rozciągnięta od bramki do bramki. Jego drużyny bronią się w dwóch czteroosobowych liniach, które przesuwają się razem, z odległościami między formacjami rzędu kilkunastu metrów. Zwykle jest to 4-4-2: tak grał w Kopenhadze, w reprezentacji Anglii i w Palace. W Bristolu w ostatnich meczach sezonu 2025/2026 wystawiał drużynę 4-2-3-1.

Jest trenerem od organizacji gry: spędza godziny na treningach, tłumacząc, jak bronić całym zespołem, i szlifuje kondycję. W Palace piłkarze zaczęli robić więcej sprintów i lepiej kończyć mecze; Wilfried Zaha dostał większą swobodę z przodu. Wchodząc do klubu, buduje grupę starszych zawodników, którzy pomagają mu w szatni: w Palace byli to Damien Delaney, Jason Puncheon, Mamadou Sakho i Zaha, a on mógł skupić się na boisku. W 1995 roku w Mediolanie mówił, że jest praktycznym trenerem: chce, by piłkarze myśleli w obronie i w ataku, a w ataku dokładnie dośrodkowywali i wbiegali na piłkę, a moda na ustawienia go nie interesuje. Zna pięć języków: angielski, szwedzki, niemiecki, włoski i francuski.

Po Euro 2016 krytykowano go za zachowawczą grę i sześć zmian w składzie przed ostatnim meczem grupowym. W październiku 2013 roku, w dwóch ostatnich meczach eliminacji z Czarnogórą i Polską, Anglia grała natomiast odważnie i ofensywnie.

Wypowiedzi

„Myślę, że najważniejsze, co zrobiłem w Szwecji, to pokazanie, że nawet bez najlepszych piłkarzy można być najlepszą drużyną, jeśli gra się właściwy rodzaj futbolu.” (Allsvenskan, marzec 2024)

„Umierałem, umierałem tysiąc razy, zawsze gdy przekraczali linię środkową boiska.” (Sport.pl, październik 2013)