Pavel Hapal

Pochodzenie

Pavel Hapal urodził się 27 lipca 1969 roku w Kroměříżu, a wychował się we wsi Břest koło Kroměříża. Do Ołomuńca trafił w wieku 16 lat i, jak mówi, już stamtąd nie wyjechał na stałe. Jako ofensywny pomocnik z lewej strony przeszedł przez Sigmę Ołomuniec i Duklę Praga, a przełom przyniósł mu Puchar UEFA 1991/1992: Sigma wyeliminowała Hamburger SV, a odpadła dopiero w ćwierćfinale z Realem Madryt. Hapal strzelał w tej kampanii, w tym Hamburgowi i Realowi.

O jego transfer zabiegały kluby z Bundesligi. Dieter Hoeneß z VfB Stuttgart przyjechał do jego mieszkania na ołomunieckim blokowisku z przygotowaną przedwstępną umową, ale kluby się nie dogadały; wybrał Bayer Leverkusen, a decyzję przesądził po meczu reprezentacji z Niemcami w Pradze. W Leverkusen (1992–1995) zdobył Puchar Niemiec w 1993 roku. Inspiracją w kontaktach z piłkarzami został dla niego menedżer Reiner Calmund, który codziennie przynosił piłkarzom ciasto i siadał z nimi do kawy.

W 1995 roku poprosił o niego do Tenerife Jupp Heynckes. Heynckes zbudował w ośrodku treningowym zaplecze regeneracyjne i ściągnął specjalistów, a Hapal uważa go po latach za najlepszego menedżera, z jakim pracował. Tenerife grało dobrze, ale 5 maja 1996 roku Hapal w meczu z Realem Sociedad złamał nogę w zderzeniu z własnym bramkarzem. Stracił Euro 1996, na które Czesi pojechali bez niego i zdobyli srebro, a kariera już nie wróciła na wcześniejszy poziom. W reprezentacji Czechosłowacji i Czech zagrał 31 razy i strzelił jednego gola.

W 2000 roku grał w Sparcie Praga, z którą zdobył mistrzostwo kraju, potem wrócił do Sigmy i w sezonie 2000/2001 strzelił 14 goli. Karierę zakończył w 2002 roku w Czeskich Budziejowicach.

Kariera trenerska

Pracę trenerską zaczął w 2003 roku jako asystent w Opawie. Gdy zwolniono pierwszego trenera, przejął drużynę i utrzymał ją w lidze; podobnie było w Zlínie w sezonie 2004/2005. W sierpniu 2005 roku objął Baník Ostrawa, który zajmował przedostatnie miejsce w tabeli, skończył sezon na szóstym miejscu i dotarł do finału Pucharu Czech.

Pierwszy duży wynik przyniosła Słowacja: w sezonie 2007/2008 doprowadził FC Nitra do trzeciego miejsca, najlepszego w historii klubu. Potem prowadził Mladą Boleslav (czwarte miejsce w 2008/2009) i od sierpnia 2008 roku był asystentem Petra Rady w reprezentacji Czech.

W lecie 2009 roku objął MŠK Żylina, którą w ciągu poprzedniego roku prowadzili trzej inni trenerzy. Był tam trenerem i jednocześnie menedżerem sportowym, w bliskiej współpracy z właścicielem. W pierwszym sezonie wywalczył mistrzostwo Słowacji, a w kwalifikacjach Ligi Mistrzów wyeliminował Spartę Praga. Grupę Ligi Mistrzów 2010/2011 Żylina skończyła bez punktu, przegrywając między innymi 0:7 z Olympique Marsylia. Hapal odszedł w czerwcu 2011 roku. Bramkarz Martin Dúbravka nazywał go później najlepszym trenerem, z jakim pracował.

W Polsce pracował od 31 października 2011 roku, gdy w Zagłębiu Lubin zastąpił Jana Urbana. Na pierwszej konferencji zapowiedział, że chce piłkarzy bardziej agresywnych, a największą wagę przywiązuje do stylu gry, zaangażowania i dyscypliny. Zespół miał 10 punktów i był 15. w tabeli; debiut trenera to porażka 1:5 ze Śląskiem Wrocław. Zmienił ustawienie, wprowadził dwa treningi dziennie i szczegółowe analizy meczowe, a zimą sprowadził między innymi Adama Banasia, Jiříego Bilka i Pawła Widanowa. Wiosną 2012 roku Zagłębie wygrało pięć meczów z rzędu, prowadziło w tabeli rundy wiosennej i awansowało z ostatniego miejsca na jedenaste. W sezonie 2012/2013 skończyło siódme, a po odjęciu trzech punktów za dawną korupcję dziewiąte. Hapal został zwolniony 30 lipca 2013 roku po dwóch ligowych porażkach na starcie nowego sezonu, z Piastem Gliwice i Pogonią Szczecin.

Wiosną 2014 roku objął słowacką Senicę, a od stycznia 2015 roku jako pierwszy obcokrajowiec prowadził reprezentację Słowacji do lat 21. Awansował z nią na młodzieżowe Euro 2017 w Polsce, wygrywając grupę eliminacyjną przed Holandią i Turcją. W turnieju Słowacy pokonali gospodarzy i Szwecję, ale o awansie dalej zdecydowała na ich niekorzyść różnica bramek w tabeli drużyn z drugich miejsc. Przez jego ręce przeszli Stanislav Lobotka, Milan Škriniar i Albert Rusnák.

6 marca 2018 roku przejął Spartę Praga po Andrei Stramaccionim, ale 27 lipca, w dniu 49. urodzin, został zwolniony po porażce 0:2 ze Spartakiem Subotica w pierwszym meczu eliminacji Ligi Europy. Od października 2018 roku prowadził reprezentację Słowacji, jako pierwszy Czech w jej historii. Doprowadził ją do finału baráży o Euro 2020, pokonując Irlandię, ale po porażkach w Lidze Narodów ze Szkocją i Izraelem związek rozstał się z nim w październiku 2020 roku.

Przez dwa lata nie prowadził żadnej drużyny. 12 października 2022 roku zastąpił Pavla Vrbę w Baníku Ostrawa. W pierwszym roku groziło mu zwolnienie, ale dyrektor sportowy Luděk Mikloško i właściciel utrzymali go na stanowisku, a klub utrzymał się w lidze po sezonie 2022/2023 rozgrywanym w grupie spadkowej. Później przyszła stabilizacja: czwarte miejsce w 2023/2024 i trzecie w 2024/2025, z kwalifikacjami do europejskich pucharów. Odszedł 11 października 2025 roku po słabym początku sezonu, w którym klub po lecie stracił czterech kluczowych graczy: Rigo, Šína, Ewertona i Prekopa.

Jeszcze w październiku 2025 roku został generalnym menedżerem sportowym Sigmy Ołomuniec, klubu, w którym zaczynał jako piłkarz. W kwietniu 2026 roku współdecydował o zwolnieniu trenera Tomáša Janotki i sam usiadł na ławce, początkowo tymczasowo. Mówi, że jego marzeniem jest pierwszy w historii Sigmy tytuł mistrza Czech.

Styl i metody

Hapal nie lubi, gdy drużyna trzyma piłkę dla samego trzymania; uczy zawodników szukać bramki rywala jak najszybciej, a zbędne podania w tył i w bok go irytują. Jest wymagający, ale uchodzi za trenera, z którym piłkarze dobrze się dogadują, także z doświadczonymi reprezentantami. Sam mówi, że komunikacja jest podstawą budowy zespołu, a na dwudziestu zawodników musi przypadać grupa gotowa „iść za sobą w ogień”. W Żylinie opierał skład na Słowakach i Czechach, a w jego koncepcji jest miejsce na dwóch-trzech cudzoziemców-gwiazdorów.

Strukturę zmienia pod rywala. W Baníku w sezonie 2024/2025 grał naprzemiennie trójką obrońców (3-4-3, 3-5-2) i czwórką (4-2-3-1), a latem 2023 roku przygotowywał drużynę na obie wersje. Wiosną 2025 roku mówił, że zespół ma mniej piłki niż jesienią, za to jest groźniejszy w szybkich przejściach. W Sigmie od kwietnia 2026 roku najczęściej gra 3-4-3. W ostatnim roku w Ostrawie sam postrzegał swoją rolę jako menedżerską: sztab był tak wyuczony, że on nadzorował trening i poprawiał szczegóły, a uwagi omawiał z trenerami w gabinecie.

O Polsce mówi ciepło: pracę w Lubinie wspomina miło, a polskich piłkarzy ocenia jako zawodowców, którzy trenują na maksimum i niewiele różnią się od czeskich. W Ołomuńcu zapowiadał, że chce, by akademia regularnie dostarczała graczy do pierwszego zespołu.

Wypowiedzi

„Wiem, że podpisałem kontrakt w Lubinie, a nie w Bayernie Monachium.” (Weszło, listopad 2011)

„Tytuł to marzenie, które mam w głowie.” (Seznam Zprávy, listopad 2025)