Gerardo Martino

Pochodzenie

Gerardo Daniel Martino urodził się 20 listopada 1962 roku w Rosario. Mieszkał niespełna dziesięć przecznic od parku Independencia i jako jedenastolatek, w 1974 roku, trafił do akademii Newell's Old Boys, którą prowadził wtedy Jorge Griffa. W szkole Dante Alighieri siedział w jednej ławce z przyszłym muzykiem Fito Páezem, a sam myślał o zawodzie dentysty. Wycieczka maturalna przepadła mu, bo wezwano go na zgrupowanie pierwszej drużyny: w Newell's zadebiutował 15 czerwca 1980 roku w meczu z Platense, mając 17 lat.

Przezwisko „Tata” nosi od dzieciństwa i sam nie wie, kto mu je nadał. Rówieśnicy pamiętali, że żonglował piłeczką pingpongową. Jako pomocnik miał świetną technikę i dokładne podanie, ale biegał niewiele. Punktualności nauczył się dopiero w wieku 32 lat: za spóźnienia płacił kary, które, jak żartował trenerowi Jorge Solariemu, mógłby oddawać ojcu, by ten przestał pracować. Do dziś opowiada się, że w meczach u siebie przerzucał się z lewej na prawą stronę, bo szukał cienia. Rozegrał w lidze więcej spotkań dla Newell's niż ktokolwiek inny, ponad 500, i był też najczęściej wyrzucanym z boiska graczem klubu. Wygrał z nim ligę argentyńską w sezonie 1987/1988 pod wodzą José Yudiki oraz w sezonie 1990/1991 i w Clausura 1992 pod wodzą Marcelo Bielsy. O Bielsie mówił, że uzupełnił go jako piłkarza: zmusił do większego ruchu. W 1991 roku przez kilka miesięcy grał w hiszpańskim Tenerife. W 1994 roku, po sporach z prezydentem Newell's Eduardem Lópezem, odszedł do Lanús, a po powrocie do Rosario konflikt wybuchł na nowo i zamknął mu drogę do dalszej gry w macierzystym klubie. Karierę zakończył w 1996 roku w chilijskim O'Higgins i ekwadorskiej Barcelonie.

Kariera trenerska

Pierwszą pracę zaczął w styczniu 1997 roku jako asystent Carlosa Picerniego w Platense. Po mistrzostwach świata 1998 postanowił usamodzielnić się i objął Almirante Brown z Arrecifes w drugiej lidze argentyńskiej. Zabrał ze sobą dawnych kolegów z Newell's, Jorge Pautassa i Jorge Theilera. Pierwszy mecz przegrał u siebie z Instituto 0:1. Z historii z Arrecifes zapamiętano rozmowę z wiceprezesem klubu, który zapytał, czy trener chce procent od transferów zawodników, których sprowadzi. Martino odpowiedział, że nie pozwoliłby sobie na coś takiego. Z klubu odszedł po sezonie, gdy zbankrutował jego sponsor. Potem prowadził Platense, które pod jego wodzą wygrało 4:0 z Boca Juniors na La Bombonerze, ale spadło z ligi w czerwcu 1999 roku, oraz Instituto z Córdoby, gdzie lokalna prasa nazwała go „małym Bielsą”.

Przełom przyniósł Paragwaj. W 2002 roku zatrudnił go Club Libertad, którym kierował Horacio Cartes, późniejszy prezydent kraju. Martino zdobył z nim mistrzostwo Paragwaju w 2002 i 2003 roku. Pod koniec 2003 roku przeszedł do Cerro Porteño i wygrał ligę w 2004 roku. Po krótkim, niezbyt udanym epizodzie w Colón z Santa Fe, gdzie zadebiutował w argentyńskiej ekstraklasie, wrócił do Libertad i w 2006 roku znów był mistrzem, a w Copa Libertadores doszedł do półfinału. Dzięki Cartesowi trafił na ławkę reprezentacji Paragwaju i w 2007 roku formalnie ją objął. Na mundialu 2010 w RPA Paragwaj wygrał grupę przed Włochami, w 1/8 finału wyeliminował Japonię po rzutach karnych i po raz pierwszy w historii zagrał w ćwierćfinale, w którym przegrał 0:1 z Hiszpanią. Trener po awansie rozpłakał się. W 2011 roku Paragwaj dotarł do finału Copa América i przegrał z Urugwajem. Martino zrezygnował jeszcze w lipcu tego roku.

Pod koniec 2011 roku odrzucił ofertę reprezentacji Kolumbii i wrócił do Newell's, które zajmowało przedostatnie miejsce w tabeli i walczyło o utrzymanie. Zespół dojechał do półfinału Copa Libertadores 2013 (odpadł po rzutach karnych z Atlético Mineiro) i zdobył mistrzostwo Argentyny w turnieju Final 2013. Jedna z trybun stadionu w Rosario nosi jego imię od 2009 roku.

W lipcu 2013 roku został trenerem Barcelony. Klub sprowadził go jako następcę Tito Vilanovy, a pomógł mu w tym Sandro Rosell, którego Martino poznał przy okazji pracy w Paragwaju. Sezon 2013/2014 przyniósł tylko Superpuchar Hiszpanii, wygrany z Atlético Madryt. Barcelona straciła mistrzostwo w meczu z Atlético na Camp Nou i przegrała finał Pucharu Króla z Realem Madryt. Xavi mówił później, że drużyna przeżywała trudny okres po chorobie Vilanovy. Sam Martino kilka miesięcy po odejściu twierdził, że w Barcelonie „nic nie zostawił” i że nie przeanalizował tej oferty tak, jak powinien. Odszedł w maju 2014 roku.

W sierpniu 2014 roku został selekcjonerem Argentyny. W dwóch kolejnych latach doprowadził ją do finałów Copa América, w 2015 roku w Santiago i w 2016 roku w USA, i oba przegrał z Chile po rzutach karnych. Po drugim z nich zrezygnował, tłumacząc później, że były to trudne czasy w argentyńskiej federacji. W 2017 roku zbudował od podstaw drużynę nowego klubu MLS, Atlanta United, a w 2018 roku zdobył z nią mistrzostwo ligi: w play-offach grał trójką obrońców i nie stracił gola z gry. Był też trenerem roku w MLS.

Od stycznia 2019 roku prowadził reprezentację Meksyku. W 2019 roku wygrał Złoty Puchar CONCACAF, ale w 2021 roku przegrał finał z USA. Na mundialu 2022 w Katarze Meksyk zaczął od bezbramkowego remisu z Polską. W tym meczu Guillermo Ochoa obronił rzut karny Roberta Lewandowskiego. Po porażce 0:2 z Argentyną i wygranej 2:1 z Arabią Saudyjską Meksyk odpadł z turnieju z powodu gorszej różnicy bramek niż Polska. Martino wziął na siebie całą odpowiedzialność i odszedł.

W czerwcu 2023 roku podjął pracę w Interze Miami, w którym grał jego dawny podopieczny Lionel Messi. W 2023 roku wygrał z klubem Leagues Cup, w finale po rzutach karnych z Nashville, a rok później sięgnął po Supporters' Shield z rekordem MLS 74 punktów. Miami odpadło w pierwszej rundzie play-offów z Atlantą United. W listopadzie 2024 roku Martino ogłosił odejście. W listopadzie 2025 roku Atlanta United ogłosiła jego powrót.

Styl i metody

Martino wywodzi się z szkoły Bielsy: pressing, pozycyjna gra z krótkim podaniem od bramkarza i atak bez kalkulowania. Newell's z 2013 roku grał w ustawieniu 4-3-3, wysoko pressował, kontrolował posiadanie piłki i wyprowadzał ją od bramkarza Guzmána, a defensywny pomocnik cofał się między stoperów. W Atlancie budował akcje od tyłu i przyciągał rywala do własnej połowy, po czym puszczał do gry Miguela Almirona i Josefa Martíneza. W play-offach 2018 roku przeszedł jednak na trójkę obrońców i głęboką obronę, a skład niemal nie zmieniał się przez cały turniej. Mimo ofensywnej szkoły potrafi być pragmatykiem, jak w finale MLS 2018.

W 2026 roku Atlanta United grała najczęściej 4-3-3 lub 4-1-4-1, rzadziej 4-2-3-1.

Piłkarze opisują trenera jako człowieka przygotowanego do szczegółu. Zawodnicy Atlanty mówili, że jego odprawy wideo są długie i dokładne, a Jeff Larentowicz przyznał, że Martino potrafi dać do zrozumienia przesunięciem na inną pozycję, że mu ufa. Dyrektor sportowy Chris Henderson podkreśla, że trener ma jasno określone cechy dla każdej pozycji, a jego treningi są przygotowane tak, by każdy miał sens. Clarín opisywał go w 2013 roku jako człowieka obsesyjnie dbającego o szczegóły, z duszą nauczyciela, który lubi uczyć, i jako prostego mieszkańca Rosario, który żyje w tym samym domu co zawsze.

Wypowiedzi

„Jeśli chcecie, żebym skłamał, powiem, że poszło mi fenomenalnie” (Clarín, grudzień 2014)

„Jestem odpowiedzialny za rozczarowanie, które mamy dziś” (Clarín, listopad 2022)