Enzo Maresca

Pochodzenie

Enzo Maresca urodził się 10 lutego 1980 roku w Pontecagnano Faiano w prowincji Salerno. Wychowywał się w rodzinie rybaków, a ojciec pracował na targu rybnym w Salerno i wychodził z domu jeszcze po ciemku. Pierwsze kroki z piłką stawiał na boisku oratorium Cappuccini w salernitańskiej dzielnicy Carmine. Po latach mówił, że od rodziców nauczył się czegoś ważniejszego niż futbol: kultury pracy i poświęcenia.

Jako jedenastolatek trafił do akademii AC Milan i musiał wyprowadzić się z domu. Wspomina to jako ciężki czas i radzi rodzicom, by nie robili tego własnym dzieciom. Po trzech latach w Mediolanie przeniósł się do młodzieży Cagliari. W 1998 roku jako osiemnastolatek, któremu wygasał kontrakt, skorzystał z przepisów po sprawie Bosmana i wyjechał do Anglii, do drugoligowego West Bromwich Albion, gdzie był rzadkością jako cudzoziemiec. Strzelił tam pięć goli w około pięćdziesięciu meczach i zwrócił uwagę Juventusu, który ściągnął go do Włoch w styczniu 2000 roku. Debiutował w Serie A w Piacenzie pod Ancelottim, potem był wypożyczany do Bolonii, Piacenzy i Fiorentiny, a w Turynie trenowali go Marcello Lippi i Carlo Ancelotti. Z sezonu 2001/2002, który Juventus zakończył mistrzostwem, zapamiętano jego gola na 2:2 w derbach z Torino i cieszynkę z rogami byka.

W 2005 roku przeniósł się do Sevilli i to tam przeżył najlepszy okres kariery. W finale Pucharu UEFA 2006 strzelił Middlesbrough dwa gole w wygranym 4:0 meczu, a nagrodę dla najlepszego zawodnika finału przekazał szpitalowi. W Hiszpanii poznał żonę. W Grecji został w Olympiakosie niespełna rok i rozwiązał umowę, bo po zmianach w klubie brakowało mu bodźców. Potem grał w Maladze pod wodzą Manuela Pellegriniego, w Sampdorii, Palermo i Hellasie Verona. W Palermo znalazł nauczyciela szachów. Karierę zakończył w lutym 2017 roku, w dniu swoich 37. urodzin.

Kariera trenerska

Pierwsze trenerskie kroki Maresca stawiał jeszcze w 2017 roku jako asystent Fulvio Fiorina w drugoligowym Ascoli. Po kilku miesiącach przeniósł się do Sevilli, do sztabu Vincenzo Montelli, a później pracował tam jeszcze krótko pod Joaquínem Caparrósem. W 2018 roku Manuel Pellegrini, który prowadził go w Maladze i którego Maresca nazywa swoim „piłkarskim ojcem”, zabrał go do West Hamu United jako asystenta. Maresca pracował tam do odejścia Pellegriniego pod koniec 2019 roku.

Po odejściu z West Hamu Maresca wykorzystał wolny czas, żeby studiować piłkę Guardioli. Na początku 2020 roku Maresca spędził cztery dni w Manchesterze, oglądając treningi Hiszpana, a latem Manchester City powierzył mu drużynę do lat 23. Zakochał się w jego stylu, jak mówił, już jako piłkarz Sevilli, grając przeciwko Barcelonie Pepa. W sezonie 2020/2021 prowadzony przez niego zespół wygrał po raz pierwszy w historii klubu Premier League 2, z przewagą 14 punktów nad Chelsea. W tej drużynie grali m.in. Cole Palmer, Romeo Lavia i Liam Delap, a Maresca mówił im na początku, że wiek nie jest wymówką. W młodzieżowym zespole miał, jak mówił, pełną swobodę taktyczną i organizacyjną, a z chłopcami starał się pracować tak, jakby byli już w pierwszej drużynie. Wcześniej, we wrześniu 2019 roku, zdał w Coverciano egzaminy kursu UEFA Pro, a w pracy dyplomowej zestawił piłkę nożną z szachami.

Pierwszą samodzielną pracę w seniorskiej piłce zaczął w maju 2021 roku w Parmie, która spadła do Serie B. Miał zbudować zespół na wzór Guardioli, w projekcie, który zakładano na lata, ale ostatnią kroplą stała się druga połowa meczu z Cosenzą, a klub zwolnił go 22 listopada 2021 roku. Zastąpił go Giuseppe Iachini. W lecie 2022 roku wrócił do Manchesteru City jako jeden z asystentów Guardioli. W sezonie 2022/2023 City zdobyło Premier League, Puchar Anglii i Ligę Mistrzów, a Maresca był w sztabie, który to osiągnął. O Guardioli mówił wtedy, że jest dyrygentem orkiestry, w której ważny jest każdy muzyk, a o Erlingu Haalandzie, że dba o ciało z maniakalną dokładnością i strzela także gole, których nikt się nie spodziewa.

Szansę na własny zespół dostał w czerwcu 2023 roku, gdy prezes Leicester City po spadku z Premier League spotkał się z nim w Londynie i powiedział, że szuka innego stylu gry. Maresca został trenerem niespełna dwa tygodnie później. Klub sprzedał po spadku m.in. Jamesa Maddisona, Harveya Barnesa i Youriego Tielemansa, a Maresca zbudował zespół wokół bramkarza Madsa Hermansena, pomocników Harry'ego Winksa i Kiernana Dewsbury-Halla oraz Jamiego Vardy'ego. Przez zdecydowaną większość meczów Leicester grało trójką obrońców, z Winksem przed nią i Ricardo Pereirą, naturalnym bocznym obrońcą, w roli drugiego pomocnika. Trener zaskakiwał piłkarzy drobiazgami, na przykład żądaniem, by każde podanie trafiało w prawidłową nogę, bo to oszczędza ułamki sekund. Mówił, że nie przestaje myśleć o futbolu, mimo czwórki dzieci. Gdy Brighton interesowało się Dewsbury-Hallem, pomocnik sam powiedział mu, że zostaje, bo czuje się odpowiedzialny za spadek. W sezonie 2023/2024 Leicester zdominowało Championship: awans był pewny pod koniec kwietnia, a tytuł mistrzowski zespół zdobył w ostatniej kolejce, kończąc rozgrywki z 97 punktami.

3 czerwca 2024 roku Maresca został trenerem Chelsea. W pierwszym sezonie wprowadził zespół do Ligi Mistrzów, kończąc ligę na czwartym miejscu po wygranej 1:0 w Nottingham w ostatniej kolejce, i wygrał Ligę Konferencji. W ćwierćfinale tych rozgrywek Chelsea trafiła na Legię Warszawa. W Warszawie wygrała 3:0, a Maresca zachwycał się atmosferą na Łazienkowskiej i mówił o przywileju grania w takim miejscu. Po meczu przyznał, że ta oprawa go nie zaskoczyła, bo wcześniej oglądał spotkania rozgrywane na tym stadionie. W rewanżu na Stamford Bridge londyńczycy przegrali 1:2, ale awansowali dalej. Dwa dni po zapewnieniu awansu do Ligi Mistrzów drużyna poleciała do Wrocławia, a Maresca powtarzał, że chce wygrać za wszelką cenę, żeby potwierdzić, że Chelsea znowu staje się ważnym klubem. 28 maja 2025 roku Chelsea wygrała we Wrocławiu finał z Realem Betis 4:1, mimo że do przerwy przegrywała 0:1. Dwa miesiące później Maresca zdobył z klubem klubowe mistrzostwo świata, pokonując w finale w New Jersey Paris Saint-Germain Luisa Enrique 3:0. Cole Palmer strzelił dwa gole, a jednego dołożył João Pedro.

Jesienią 2025 roku zgodnie z klauzulą w kontrakcie musiał poinformować Chelsea, że pytały o niego Manchester City i Juventus, i wtedy poprosił o nowe warunki. Wcześniej oferty z City nigdy się nie sprawdzały, bo Guardiola zawsze zostawał. 1 stycznia 2026 roku Chelsea ogłosiła rozstanie. Klub przekazał później, że Maresca sam zrezygnował w grudniu 2025 roku, bo chciał zastąpić Guardiolę w City. Trener przeprosił za odejście w trakcie sezonu. 29 czerwca 2026 roku Manchester City ogłosił go następcą Guardioli, a dla niego był to trzeci etap pracy w tym klubie.

Styl i metody

Maresca opiera grę na posiadaniu piłki i pozycyjnych zasadach, które wyniósł od Guardioli. Zastrzega jednak, że nie można oczekiwać od niego kopii City, bo ma innych piłkarzy i jest innym trenerem. Charakterystyczni są boczni obrońcy wchodzący do środka, podczas gdy skrzydłowi zostają szeroko przy linii. W Leicester był to Ricardo Pereira, w Chelsea m.in. Malo Gusto i Moisés Caicedo, który schodził z prawej obrony do środka. W budowaniu gry z tyłu Chelsea często tworzyła linię trzech obrońców z jednym pomocnikiem przed nią, choć formalnie grała ustawieniem 4-2-3-1. Takie ustawienie dominowało też w jej meczach Ligi Konferencji 2024/2025.

Marca Cucurellę, którego wykorzystywał początkowo jako jednego z trzech obrońców przy wyprowadzaniu piłki, w trakcie sezonu przesunął do bardziej ofensywnej roli, żeby tworzyć nieprzewidywalną przewagę liczebną. W Chelsea przesunął Cole'a Palmera z prawego skrzydła na pozycję „dziesiątki”, bo uważa, że najlepsi zawodnicy powinni grać w osi boiska. W pracy dyplomowej z Coverciano pisał, że kto kontroluje środek, ma więcej opcji, a wyprowadzanie piłki od bramkarza jest dla niego niepodlegające dyskusji. Jednocześnie przyznaje, że woli wygrać 1:0 niż 3:2.

Szachy zaczął studiować pod koniec kariery, gdy znalazł nauczyciela w Palermo. Uważa, że uczą kontrolować emocje, gdy widzisz coś dobrego, i myśleć trzeźwo, gdy czujesz zagrożenie. Największe znaczenie przypisuje elementowi zaskoczenia: zmianom systemu lub ustawienia graczy w trakcie meczu. Przed półfinałem Ligi Konferencji obejrzał sześć meczów Djurgårdens, a w pierwszym spotkaniu wprowadził po przerwie według z góry przyjętego planu czterech zawodników, w tym Palmera i Caicedo. W ostatniej kolejce ligi z Nottingham Forest odszedł od zwykłego planu i ustawił Chelsea głęboko.

Pracę z ludźmi opisuje przez doświadczenia z czterech krajów, w których grał: Włoch, Hiszpanii, Anglii i Grecji. Jego zdaniem nauka języków, kuchni i kultur ukształtowała to, jak dziś zarządza piłkarzami. Od Guardioli przejął obraz trenera jako dyrygenta, dla którego ważny jest każdy muzyk, od gwiazdy po magazyniera. W Leicester mówił, że chce budować coś na dwa, trzy lata, a po objęciu City zapowiedział, że jego zadaniem będzie raczej ewolucja niż rewolucja w stylu poprzednika.

Wypowiedzi

„Chyba grając z Sevillą przeciwko tej Barcelonie, zrozumiałem, że zostanę trenerem.” (Festiwal Sportu w Trydencie, październik 2025)

„Ludzie, media, kibice ani klub nie mogą oczekiwać, że będziemy grać tak samo jak Manchester City.” (The Athletic, sierpień 2024)