Chris Wilder

Pochodzenie

Chris Wilder urodził się 23 września 1967 roku w Stocksbridge w South Yorkshire. Za swoje miasto uważa Sheffield, a od dziecka kibicował Sheffield United. Jako nastolatek trafił do Southampton, gdzie w latach 1982–1986 był stażystą pod okiem Lawrie'ego McMenemy'ego, i nie przebił się tam do pierwszej drużyny. Z The Dell zapamiętał szacunek, ambicję i chęć dobrej pracy, które widział w szatni.

W 1986 roku wrócił do rodzinnego miasta i przez sześć lat grał jako obrońca w Sheffield United. Awansował z klubem dwa razy z rzędu, w 1989 i 1990 roku, a drugi z awansów po czternastu latach przywrócił go do najwyższej klasy rozgrywkowej. Potem grał w Rotherham United, Notts County, Bradford City, jeszcze raz w Sheffield United, w Brighton and Hove Albion i na końcu w Halifax Town, gdzie w 2001 roku zakończył karierę. Zebrał 414 meczów w lidze.

Kariera trenerska

Pierwszą pracę dostał w ciągu pół roku od zakończenia kariery. W październiku 2001 roku przejął Alfreton Town z amatorskiej ligi i w 27 tygodni zdobył cztery trofea. Od 2 lipca 2002 roku prowadził Halifax Town, które właśnie spadło z Football League do Conference. Zaczynał od zera, w klubie przytłoczonym długami: w dniach wypłat pracownicy ścigali się do banków, żeby zdążyć zrealizować czeki. Spędził tam sześć lat i ponad 300 meczów, aż 30 czerwca 2008 roku klub trafił do likwidacji.

Wilder dołączył wtedy jako asystent do Alana Knilla w Bury. W Northampton role się odwróciły i to Knill został jego asystentem, a potem obaj poszli razem do Sheffield United i Middlesbrough. Po niecałych sześciu miesiącach, 21 grudnia 2008 roku, Wilder został trenerem Oxford United z Conference National. W sezonie 2009/2010 klub przegrał walkę o bezpośredni awans ze Stevenage, ale wygrał baraże i pokonał w finale York City 3:1, wracając do Football League po czterech latach. W League Two Oxford zajął najpierw 12. miejsce, najwyższe od siedmiu lat, a rok później dziewiąte. 26 stycznia 2014 roku Wilder zrezygnował, żeby objąć Northampton Town.

Northampton leżało w strefie spadkowej League Two i Wilder je utrzymał. W sezonie 2015/2016 klub groził upadek: jesienią pracownicy, razem z trenerem, przez wiele tygodni nie dostawali pensji, a część wypłat pokrywał związek piłkarzy. Zespół mimo to wywalczył mistrzostwo League Two. Wilder zabrał głos w sprawie przejęcia klubu przez Kelvina Thomasa, swojego dawnego prezesa z Oxfordu, które przeciągało się z winy poprzedniego właściciela.

12 maja 2016 roku wrócił do klubu z dzieciństwa, Sheffield United, po Nigelu Adkinsie. Zaczął od jednego punktu w czterech meczach, ale sezon 2016/2017 skończył jako mistrz League One. Kapitanem uczynił miejscowego napastnika Billy'ego Sharpa. Kiedy zespół miał kłopoty z pewnością siebie, kazał kierowcy autokaru zatrzymać się przy sklepie z alkoholem i wysłał Sharpa po skrzynki piwa. Po sezonie w Championship, w którym zespół skończył dziesiąty, w kwietniu 2019 roku wywalczył awans do Premier League, pierwszy dla klubu od 2007 roku, i dostał nagrodę Trenera Roku LMA. Beniaminek skończył sezon 2019/2020 na dziewiątym miejscu, najwyższym od 1991/1992. Rok później, 13 marca 2021 roku, Wilder rozstał się z klubem za porozumieniem stron, gdy zespół był ostatni w tabeli.

7 listopada 2021 roku zastąpił w Middlesbrough Neila Warnocka i w grudniu zdobył nagrodę trenera miesiąca w Championship. Klub zwolnił go 3 października 2022 roku, gdy zespół był w strefie spadkowej. W marcu 2023 roku objął Watford po Slavenie Bilići i prowadził go do maja. 5 grudnia 2023 roku wrócił do Sheffield United po zwolnieniu Paula Heckingbottoma, gdy klub był ostatni w Premier League. Nie uratował go przed spadkiem, ale w sezonie 2024/2025 zajął z nim trzecie miejsce w Championship i przegrał finał baraży na Wembley z Sunderlandem po golu strzelonym w doliczonym czasie. 18 czerwca 2025 roku klub go zwolnił, a jego miejsce zajął Rubén Sellés. Po sześciu porażkach z rzędu Sellés odszedł, a we wrześniu 2025 roku właściciele zatrudnili Wildera po raz trzeci. Dyrektor generalny przyznał potem, że latem tryb zmiany trenera był błędem.

Styl i metody

Wilder stał się znany dzięki systemowi z lat 2016–2021: trzech stoperów, dwóch wahadłowych i trzech środkowych pomocników. Dwaj boczni stoperzy w ataku wychodzili wysoko, na skrzydła, tworząc przewagę liczebną. Pomysł powstał w League One jako sposób na zespoły broniące się całym składem i zwykle przypisuje się go jego asystentowi Knillowi. Atak nie osłabiał obrony: za nimi zostawał trzeci stoper i głębiej ustawiony pomocnik, a w sezonie awansu do Premier League Sheffield United należało do najmniej tracących bramek w Championship. Poza tym zespół grał często po ziemi, w małych trójkątach, a z długich piłek korzystał głównie wobec rywali, którzy wysoko pressowali. Na pierwszy mecz w Premier League zmienił 3-4-1-2 na 3-5-2, bo uznał, że potrzebuje w środku jeszcze jednego zawodnika.

W późniejszych latach zmienił podejście. W sezonie 2024/2025 Sheffield United grało przeważnie 4-2-3-1 z dwoma pomocnikami przed obroną, a ofensywni zawodnicy schodzili do środka, żeby stworzyć tam przewagę, zostawiając skrzydła bocznym obrońcom. W półfinale baraży z Bristol City przeszedł na 4-4-2 i szukał długim podaniem napastników za plecami trójki obrońców rywala. Powiedział wtedy, że to nie jest „stara szkoła”, bo drużyna po prostu nie chciała dać się zapressować. Po powrocie we wrześniu 2025 roku zespół grał najczęściej 4-4-2 albo 4-2-3-1, czasem z trójką z tyłu.

Wilder buduje zespoły na wspólnocie i mocnych charakterach. W 2016 roku, przed sezonem w League One, mówił, że wzorem jest dla niego mistrzowskie Leicester, w którym nie było gwiazd, a piłkarze oglądali wyniki razem w domu jednego z kolegów. Ma też wyraźne zdanie o obronie: jako były obrońca powtarza, że sztuka bronienia, indywidualnego i grupowego, jest równie ważna jak atak, a w początkowej fazie sezonu 2019/2020 w Premier League nie zmienił ani razu linii obrony. Z doświadczeń w Halifax i Northampton wyniósł ostrożność wobec pieniędzy: nie chce, żeby klub wydawał ponad możliwości kosztem pracowników i lokalnych dostawców.

Wypowiedzi

„To, przez co przeszedłem w Halifax, było warte tysiąca kursów trenerskich.” (Yorkshire Post, sierpień 2016)

„Igranie z przyszłością i utrzymaniem ludzi to nic, w czym kiedykolwiek wezmę udział.” (The League Paper, sierpień 2017)