Aleksandar Vuković

Pochodzenie

Aleksandar Vuković urodził się 25 sierpnia 1979 roku w Banja Luce. Dzieciństwo na wojnie w Bośni wspomina jako, mimo wszystko, dobre: przez czterdzieści dni w mieście nie było prądu, ale, jak mówi, nie był uchodźcą i nigdy nie czuł się fizycznie zagrożony. Kilka lat później przeżył jeszcze bombardowanie Belgradu. Pierwsze kroki w piłce stawiał w OFK Lauš, potem był w Borcu Banja Luka. W szkole grał w koszykówkę jako rozgrywający i dostał propozycję od trenera młodzieży Borca, ale został przy piłce.

W 1995 roku przeniósł się do Belgradu, do juniorów Partizana, którego był zagorzałym kibicem i którego do tej pory oglądał tylko w telewizji. Na ostatnie wolne chwile chodził na mecze koszykarzy Partizana i, jak mówi, nie opuścił prawie żadnego spotkania Euroligi. W latach 1998-2000 grał w pierwszej drużynie, potem krótko w Milicionarze. Latem 2001 roku sprowadził go do Legii Warszawa trener Dragomir Okuka razem ze Stanko Svitlicą, obaj mało komu znani. W drugim meczu Vuković wszedł na boisko przy remisie z Groclinem, biegał na komendę „do przodu, wracaj”, aż zabrakło mu tchu; Okuka podobno przestraszył się, kogo sprowadził. Początek był trudny, bo Legia przegrywała, a winą obarczano obcokrajowców, ale sezon 2001/2002 zakończyła mistrzostwem, a Vuković uznano za najlepszego rozgrywającego ligi. Na spotkanie z prezydentem Kwaśniewskim razem ze Svitlicą kupił garnitury Hugo Bossa i do szatni przyszedł z metkami na rękawach, przekonując kolegów, że tak się nosi markowe ubrania w Serbii.

W 2004 roku odszedł w atmosferze skandalu: po wiadomościach o rozmowach z Wisłą Kraków kibice nazwali go „Pinokiem”, na Łazienkowskiej wywieszano transparenty, a próbę bicia ponoć powstrzymali koledzy z drużyny. Zawsze zaprzeczał, że z Wisłą rozmawiał. Po kilku miesiącach w greckim Ergotelisie wrócił do Legii, w 2006 roku został po raz drugi mistrzem Polski, a po przyjściu Jana Urbana jako pierwszy cudzoziemiec w historii klubu dostał opaskę kapitana. Był mentorem szesnastoletniego Ariela Borysiuka, a Borysiuka i Macieja Rybusa woził każdego dnia ze swojego Ursynowa na treningi. W grudniu 2008 roku odszedł z Legii: zaproponowano mu, że zostanie do końca sezonu i wtedy „zobaczymy, czy się przydasz”, a Urban nazwał go „upartym Serbem”. Polskie obywatelstwo ma od 2008 roku. Po krótkim epizodzie w greckim Iraklisie wybrał Koronę Kielce, bo zaufał ówczesnemu prezesowi Tadeuszowi Dudce, i rozwiązał kontrakt w Grecji, zanim podpisał niższy w Polsce. Karierę zakończył w kwietniu 2013 roku. W Ekstraklasie rozegrał 242 mecze, co wtedy było rekordem wśród cudzoziemców. Mówi o sobie, że choć jest Serbem, jest „całkowicie polskim trenerem”.

Kariera trenerska

Po zakończeniu kariery długo zastanawiał się, co robić, i postanowił zostać trenerem. W styczniu 2014 roku rozpoczął w Białej Podlaskiej kurs UEFA A i został asystentem Pachety w Koronie, do której zaprosił go prezes Tomasz Chojnowski. Po odejściu Hiszpana w czerwcu jego przyszłość była niepewna, a od stycznia 2015 roku pracował już w akademii Legii. Najpierw prowadził młodzież i rezerwy, a od sezonu 2015/2016 w sztabie pierwszego zespołu pracował u Stanisława Czerczesowa. Potem był asystentem kolejnych szkoleniowców, między innymi Besnika Hasiego, Jacka Magiery, Deana Klafuricia i Ricarda Sá Pinto. Dwa razy prowadził zespół awaryjnie: w 2016 roku w meczu z Wisłą Kraków po zwolnieniu Hasiego i w sierpniu 2018 roku po zwolnieniu Klafuricia. Mówi, że za pierwszym razem nie był gotowy. Najwięcej autonomii na ławce dał mu Magiera, z którym grali razem w Legii; tworzyli duet przeciwieństw, bo Magiera był zrównoważony i analityczny, a Vuković porywczy. Od Czerczesowa nauczył się zdejmowania presji z piłkarzy na konferencjach, od Sá Pinto oceniania potencjału zawodnika, a od Okuki, jak mówi, autorytetu, odwagi w decyzjach i wyczucia, kto potrzebuje wsparcia, a kto pochwały. W 2017 roku zapowiadał, że kiedy zostanie trenerem, niech mówią o nim, że jest „serbskim Probierzem” albo „serbskim Fornalikiem”, byle nie próbował być Kloppem. Kurs UEFA Pro skończył w kwietniu 2019 roku.

2 kwietnia 2019 roku przejął Legię po Sá Pinto, dziesięć kolejek przed końcem sezonu. Zespół prowadził w tabeli, ale mistrzostwo zdobył Piast i Legia została wicemistrzem. Po fatalnej rundzie finałowej zapowiedział, że w klubie zostaną nie ci, którzy są uważani za legionistów, tylko ci, których on za nich uważa. Z klubu odeszli zasłużeni Miroslav Radović, Arkadiusz Malarz i Michał Kucharczyk, a z Carlitosem, najlepszym strzelcem, nie mógł się dogadać. Sezon 2019/2020 zaczął słabo: Legia odpadła z Rangersami z eliminacji Ligi Europy, a po jedenastu kolejkach była dziewiąta. Przełom przyszedł w październiku, po wygranej z Lechem Poznań, w której Michał Karbownik zagrał na lewej obronie, a Luquinhas na pozycji ofensywnego pomocnika. 27 października Legia pokonała Wisłę Kraków 7:0, a potem seryjnie wygrywała. 11 lipca 2020 roku, na dwie kolejki przed końcem, pokonała 2:0 Cracovię i zdobyła czternasty tytuł mistrzowski. Rozwinęli się w niej młodzi piłkarze, między innymi Karbownik i Radosław Majecki. Jak mówił, był trzecim w historii Legii, który zdobył tytuł jako piłkarz i jako trener, a pierwszym cudzoziemcem.

Mimo to 20 września 2020 roku, po porażce 1:3 z Górnikiem Zabrze na początku sezonu 2020/2021, Legia ogłosiła jego zwolnienie. Do Legii wrócił po raz czwarty 12 grudnia 2021 roku, gdy klub był ostatni w tabeli, a trener Marek Gołębiewski podał się do dymisji. Przed powrotem poradził się Okuki, jak trudną sytuację zastanie. Wyprowadził zespół ze strefy spadkowej i zakończył sezon na dziesiątym miejscu. W kwietniu 2022 roku zapowiedział, że odejdzie z klubem po ostatnim meczu.

27 października 2022 roku został trenerem Piasta Gliwice w miejsce Waldemara Fornalika, gdy zespół był piętnasty; na pierwszej konferencji mówił, że chce zerwać z łatką legionisty i zapracować na własny sukces. Wiosną 2023 roku Piast grał jedną z najlepszych rund w lidze i skończył sezon na piątym miejscu. W kolejnych dwóch sezonach, 2023/2024 i 2024/2025, był dziesiąty. W marcu 2024 roku po meczu z Puszczą Niepołomice trener rywali Tomasz Tułacz oskarżył go o wejście w przerwie do szatni sędziów, a Komisja Ligi zdyskwalifikowała obu trenerów. W Gliwicach ograniczał go stan boiska, brak bazy treningowej i realia finansowe. 27 marca 2025 roku klub ogłosił, że współpraca zakończy się po sezonie; Vuković poinformował o decyzji piłkarzy dużo wcześniej, bo, jak mówił, w tej drużynie zawsze mówią sobie prawdę. Przedstawiał to jako odejście na własnych warunkach, kiedy uznał, że nie rozwinie zespołu bardziej. Pracę zakończył 30 czerwca 2025 roku.

Wiosną 2026 roku rozmawiał o pracy w Partizanie, klubie, któremu kibicuje od dziecka, i mówił, że choć rozmawiał z jego zarządami już wcześniej, tym razem czuł, że do tego dojdzie; o rezygnacji, jak twierdzi, przesądziły podziały i konflikty w klubie. 5 marca 2026 roku został trenerem Widzewa Łódź, czwartym w sezonie 2025/2026. W debiucie, 7 marca, Widzew wygrał 2:1 z Lechem Poznań, a w ostatniej kolejce, 23 maja, pokonał 2:1 Piasta i zakończył sezon na 14. miejscu, utrzymując się w Ekstraklasie. Vuković uważa to za swój największy sukces trenerski, obok mistrzostwa z Legią. 10 września 2026 roku, po słabym początku sezonu 2026/2027, został zwolniony. Jego następcą został Mateusz Stolarski.

Styl i metody

Mówi o sobie, że jest trenerem pragmatycznym, nie defensywnym. Piast pod jego wodzą miał opinię drużyny dobrze zorganizowanej w obronie, a w sezonach 2023/2024 i 2024/2025 należał do zespołów, które traciły najmniej goli w lidze. Głównym celem zimowego zgrupowania przed wiosną 2023 roku było uszczelnienie defensywy. W lidze Piast najczęściej grał ustawieniem 4-2-3-1. W 2023 roku często stosował wysoki pressing dużą liczbą zawodników i budował ataki na szybkich wymianach podań w trójkątach. Sam przyznaje, że dawny partizanowski styl krótkich podań, który kiedyś lubił z Łukaszem Surmą, bywa nadmierny i dziś nie zawsze chciałby go widzieć w swojej drużynie. Vuković mówił, że nie ustala przed meczem celu wygrania jedną bramką i woli wygrywać wyżej.

W Legii w sezonie 2019/2020 grał najczęściej 4-2-3-1. W Widzewie wiosną 2026 roku, w walce o utrzymanie, grał głównie strukturą 3-4-3 z podaniami bezpośrednimi do napastnika, czasem także czwórką obrońców. Vuković mówił, że w trudnej sytuacji drużyna potrzebuje mało skomplikowanych rozwiązań i że chce docelowo grać proaktywnie.

Wynik stawia na pierwszym miejscu, bo za wynik trener jest rozliczany, ale mówi, że nie widzi sensu w grze nudnej. Zawodu uczył się u kolejnych trenerów Legii, od Czerczesowa przejął motto „problemów nie ma, są tylko ich rozwiązania”. Mówi, że trener nie powinien bawić się w menedżera, tylko pracować z ludźmi, którzy są w kadrze. Zespół stawia ponad jednostkami, a wzorów szuka też w koszykówce: do książek, które poleca, należą „11 pierścieni” Phila Jacksona i „Być liderem” Alexa Fergusona. Jest znany z emocjonalnych przemów do drużyny, ale protestuje przeciw łatce trenera, którego główną metodą jest „zapieprzanie”. Jako piłkarz był wybuchowy na boisku i przyznaje, że przy ławce też potrafi tak reagować, ale pilnuje, żeby sędziowie nie wyrzucali go z niej. W Gliwicach wprowadził zwyczaj, że obchodzący urodziny piłkarz wygłasza przed treningiem krótką mowę do kolegów; zdanie Tomasza Mokwy „uczciwa praca zawsze się obroni” zostało potem napisane nad drzwiami szatni. Przyśpiewki do szatni układał czasem spontanicznie, a czasem planował, jak przed mistrzostwem w 2020 roku.

Wypowiedzi

„Jak się tonie, to ważne jest, by dotrzeć do brzegu.” (Weszło, wrzesień 2026)

„Oczywiście, nie ma dla mnie sensu grać nudną piłkę.” (Kanał Sportowy, wrzesień 2020)