Ilu jeszcze?

W ostatnim czasie całą Europą wstrząsnęła śmierć Antonio Puerty. 28 sierpnia 2007 roku, dzień jego odejścia, to na pewno najczarniejsza data w historii klubu Sevilla FC. Był młodym człowiekiem. Miał 23 lata, czas należał do niego. Już przed sezonem pojawiały się informacje o tym, że coś jest z nim nie tak. Przeszedł badania, które wykazały, że nie było żadnego stanu alarmowego. Zbagatelizowano zagrożenie, co poskutkowało tym, że kochający mąż nie doczekał narodzin swojego dziecka. Wszystkich tych śmierci tak naprawdę można było uniknąć. Jeżeli tak będzie się rozwijała medycyna, niedługo do zdiagnozowania wad zdrowotnych piłkarzy naprawdę będziemy potrzebowali doktora House’a.

Znieczulica

Listopad to z pewnością dla światowego futbolu ciężki miesiąc. Ogromny ból całej piłkarskiej społeczności sprawiło odejście Roberta Enke. Niemiecki golkiper dopiero w wieku 32 lat wreszcie został doceniony przez selekcjonera reprezentacji Niemiec i stał się w niej numerem 1. To on miał strzec bramki wicemistrzów Europy podczas mundialu w RPA. Niestety, nie doczekał tych mistrzostw, popełniając samobójstwo. Żona gracza podała, że powodem jego decyzji były problemy z depresją, spowodowaną stratą córki i obawą o utratę drugiej, niedawno adoptowanej. Czy tej śmierci również można było uniknąć? Oczywiście, że tak. Robert Enke nie otrzymał pomocy przede wszystkim od tych, którzy byli najbliżej niego. Czy nie jest to dziwne, że koledzy z drużyny, będący z nim codziennie przez pięć lat, nie zauważyli tego, że jeden z nich zachowuje się nieco dziwnie, jest przygnębiony i może nie radzi sobie z życiem? Może myśleli, że jest pesymistą i tak naprawdę to część jego osobowości. Nikt tego nie dostrzegł, nikt mu nie pomógł, co doprowadziło do tego, że 10 listopada nastąpiła jego tragiczna śmierć. Kto wie, ile razy taka sytuacja miała miejsce w innych krajach w niższych ligach wśród zawodników nam anonimowych, o których się nie dowiedzieliśmy i już nigdy nie dowiemy?

Doping

Doping najczęściej kojarzy się z wiernymi kibicami schodzącymi się tłumnie na stadion, swoimi krzykami i śpiewami starającymi się podziałać na psychikę swoich ulubieńców, by dodać im animuszu w walce o zwycięstwo. Ja zamierzam w tym miejscu skupić się na drugim, pejoratywnym znaczeniu tego słowa – chemicznych specyfikach zwiększającym masę mięśniową i wydolność organizmu. Coraz częstsze takie praktyki sprawiły, że powstała lista niedozwolonych środków, których stosowanie jest karane dyskwalifikacją. Czy to powstrzymuje piłkarzy przed zażywaniem nandrolonu lub innych pochodnych testosteronu czy erytropoetyny? Jeżeli wierzymy w bajki, możemy udzielić na to pytanie odpowiedzi twierdzącej. Jasne, że nie powstrzymuje. Wszyscy stosują doping. Albo zażywają to, co jeszcze nie jest niedozwolone, albo idą na całość, przyjmując środki chemiczne z czarnej listy, dodatkowo maskując je innymi substancjami. Wywołuje to oczekiwane działanie, dzięki czemu osiąga się lepsze sportowe rezultaty. Zapomina się jednak o tym, że każdy „lek” ma również swoje działanie niepożądane. Zawodnicy z jednej strony sobie pomagają, a tak naprawdę nie zdają sobie sprawy, że w rzeczywistości trują się. Toksyczne metabolity zażywanych specyfików mogą sprawić, że teoretycznie niewielka dysfunkcja może okazać się wielkim uszczerbkiem na zdrowiu. Prawda jest taka, że przy obecnym skomercjalizowanym świecie, w którym władzę przejął pieniądz, nie myśli się o przyszłości, tylko o tym, by być jak najlepszym i jak najwięcej zarobić. Dlatego przyjmuje się doping (niektórzy, jak brytyjski sprinter Dwain Chambers, nawet chwalą się czasami, że garściami przyjmowali erytropoetynę), nie zwracając uwagi na to, jakie skutki przyniesie to za tę parę lat. Być może ci, o których śmierci wspominam – Marc-Vivien Foe, Mikos Feher i Antonio Puerta – należeli do tych z „brudnymi rękoma” i posiłkującymi się niedozwoloną chemią. To najprawdopodobniej tego typu specyfiki spowodowały zgon Daniela Jarque. Dlaczego nie wykryto żadnych nieczystych substancji? Może dobrze zamaskowano właściwe związki lub ich metabolity. Produktami końcowego rozkładu pigułki gwałtu, składającej się w głównej mierze z kwasu 4-hydroksymasłowego (GHB), są woda i dwutlenek węgla, co czyni ją praktycznie niewykrywalną.

Pieniądze

Jak już wcześniej wspomniałem, wszystko ulega spłyceniu. Upadają wartości, a nadrzędna staje się chęć posiadania, oddająca władzę nad światem „zielonym liściom”, banknotom o coraz większym nominale. Czy to nie chęć zarobienia jak największych pieniędzy zmusza ludzi, a szczególnie sportowców, do tak niestosownych praktyk? Spójrzmy prawdzie oczy, zauważmy, jak wielkie są piłkarskie ligi, ile jest rozmaitych rozgrywek. W Premiership gra 20 drużyn, co daje 38 samych kolejek ligowych! Do tego dochodzi jeszcze Puchar Anglii, Puchar Ligi Angielskiej, a w przypadku tych lepszych dodatkowo mecze międzynarodowe w ramach Champions League i Europa League, jak również starcia narodowych reprezentacji. Kto to może wytrzymać? Przecież piłkarze to tylko ludzie. Nie są maszynami, nie można ich ustawić na pracę, którą będą wykonywać, dopóki ich się nie wyłączy. Człowieka i urządzenie łączy jedna rzecz: i to, i to czasem się psuje. Problem tkwi w tym, że maszynę można naprawić lub wymienić w niej jakąś część. A jak się już to zrobi, włącza się i znowu działa. Z istotą ludzką jest zupełnie inaczej. Gdyby Markowi-Vivienowi Foe zaraz po feralnym półfinale Pucharu Konfederacji dano nowe serce, wróciłoby to mu życie? Na jakim świecie żyjemy, jeżeli w to wierzymy. Terminarz jest przeładowany, a piłkarzom każe się grać, żeby móc zarobić krocie, z których tylko niewielki procent da się „robolom” biegającym po zielonej murawie. Ale kto na to zwróci uwagę, jeżeli interes się kręci. A graczom jednak chce się zapracować na te drobne 80 tysięcy euro tygodniowo (David Beckham, jeżeli mnie pamięć nie myli, za siedem dni „pracy” inkasuje niecały milion dolarów). Są wycieńczeni, więc by zagrać w jeszcze jednym meczu, „szprycują” się nandrolonem i innymi pochodnymi testosteronu. Jednak nawet to nie pomaga. Uczuciem zmęczenia organizm upomina się o odpoczynek. A jeżeli go nie dostanie, możemy być świadkami kolejnych takich śmierci, jak te poniesione przez Fehera, Foe, Catalina Hildana czy Antonio Puertę.

Życie ludzkie powoli przestaje być wartością nadrzędną. Tak jak gorszy pieniądz wypiera lepszy, tak to, co powinno się liczyć najbardziej – dar życia – schodzi na dalszy plan, ustępując miejsca pieniądzom. Świat zachłyśnięty zyskami nie zwraca na to uwagi, choć powinien. Już teraz dostaje wyraźne sygnały, że coś jest nie tak. Ilu jeszcze piłkarzy musi ponieść śmierć na boisku, żebyśmy wreszcie dostrzegli problem? Może gdyby tak Cristiano Ronaldo padł z wycieńczenia podczas południowoafrykańskiego mundialu, doszlibyśmy do wniosku, że coś trzeba z tym zrobić. Pozostaje mieć nadzieję, że ci, od których to wszystko zależy, pójdą po rozum do głowy i wreszcie coś zmienią, zanim będzie za późno.