Futbol jest wielki: Campeones

Wielkie debiuty

50 tysięcy kibiców zgromadzonych na stadionie w Goeteborgu z wielkim zdziwieniem patrzyło na dwóch piłkarzy wychodzących na boisko w kanarkowych koszulkach. Patrzyli na numer 10 – młodego, czarnoskórego piłkarza. Patrzyli na numer 11 – wysokiego kreola, o niesamowicie krzywych nogach, a co za tym idzie – komicznym sposobie chodzenia. Patrzyli i zastanawiali się, kto to jest. A była to oczywiście najlepsza para piłkarzy w historii reprezentacji Brazylii – Edson Arantes do Nascimento oraz Manoel Francisco dos Santos, znani pod pseudonimami Pele i Garrincha. Pele w swojej autobiografii twierdzi, że przed meczem największy strach wzbudził w nim olbrzym w bramce Rosjan – Lew Jaszyn. Był pewny, że nie da się go pokonać. Dało się. Pierwsze minuty tego spotkania są uważane za najlepsze trzy minuty w historii futbolu. Trzy akcje prawą stroną boiska przeprowadził Garrincha. Najpierw w słupek trafił sam Garrincha, potem Pele, w końcu strzał Vavy znalazł drogę do siatki. Piłkarz Vasco da Gama strzelił jeszcze jednego gola w 65. minucie spotkania. Brazylia przechodzi dalej, a cały świat zachwyca się grą Garrinchy.

– Nie byłem zadowolony ze swojego występu – mogłem zagrać lepiej. W pewnym momencie próbowałem pokonać Jaszyna wysoką piłką i teraz doszedłem do wniosku, że była to z mojej strony czysta bezczelność – wspominał Pele swój debiut.

W drodze do finału

W ćwierćfinale los był dla „Canarinhos” łaskawy. Walia nie była uważana za faworyta. Do następnego etapu awansowali po efektownej wygranej 2:1 nad faworyzowanymi Węgrami. Grali oni jednak podobnie jak Anglicy, którzy napsuli sporo krwi Brazylii. Po raz kolejny Pele wybiegł w pierwszym składzie. W 66. minucie strzelił pierwszego gola dla reprezentacji. Jak się później miało okazać, pierwszego z 77. Gol dał zwycięstwo i awans do półfinału, gdzie czekali Just Fontaine, Raymond Kopa oraz reszta „Trójkolorowych”. Fontaine rozgrywał niesamowity turniej, strzelił trzynaście goli w sześciu meczach, ustanawiając tym samym niepobity do dziś rekord mistrzostw. Jeśli w jednym meczu spotykają się tacy piłkarze, musiało paść wiele goli. Tak też się stało. Brazylia wygrała 5:2. Gole dla Francji były autorstwa niezawodnego Fontaine’a oraz Piantoniego. Dla piłkarzy z Ameryki Południowej hattricka w niespełna 25 minut zdobył Pele. Po jednym trafieniu dołożyli Vava i Didi. Brazylia awansowała do finału. Podopieczni trenera Feoli dostali szansę na odesłanie w zapomnienie mistrzostw z 1950 roku.

– W 55., 64. i 75. minucie spotkania byłem tym Pelem, którym chciałem być – mówił Pele po meczu.

– Kiedy zobaczyłem, jak gra Pele, chciałem po prostu zawiesić swoje buty piłkarskie na kołku – wspominał półfinał z 1958 roku Just Fontaine.

Finał

W ostatnim meczu turnieju na Brazylijczyków czekali już gospodarze. Po pokonaniu Niemców w półfinale wszyscy liczyli na zwycięstwo. Brazylia wybiegła na stadion w niemal najmocniejszym składzie. Zamiast De Sordiego na prawej stronie obrony zagrał Djalma Santos. Już w czwartej minucie spotkania stadion wybuchł niekontrolowaną radością. Szwecja prowadziła po golu Nilsa Liedholma. Wszyscy uwierzyli, że „Canarinhos” są do ogrania. Z tej wiary wyleczył ich Vava. Jego dwa gole dały prowadzenie Brazylii. Po zmianie stron bramkę strzelił Pele. W kilkanaście minut później strzał Zagallo ostatecznie pogrzebał szanse Szwedów. Nawet gol Simonssona nie poprawił humoru tysiącom Skandynawów. W ostatnich minutach swojego drugiego gola w meczu, a szóstego w turnieju, strzelił Pele. Po umieszczeniu piłki w siatce młody Brazylijczyk stracił przytomność. Gdy ją odzyskał, mecz się już skończył.

Kapitan „Canarinhos”, Bellini, wzniósł w górę puchar Julesa Rimeta, cała drużyna dostała medale. Najlepszym piłkarzem całego turnieju wybranego Didiego, rozgrywającego mistrzów świata. Brazylijczycy pokusili się o jeszcze jedną pamiątkę z finałowego meczu. Jeden z nich ukradł sędziemu piłkę i uciekł z nią do szatni. Arbiter był naprawdę wściekły. Pele płakał przez całą ceremonię dekoracji zwycięzców. Opierając się o ramię Gilmara, wspominał obietnicę daną ojcu, również piłkarzowi, osiem lat wcześniej. Widząc ojca załamanego po porażce w finale, zapewnił go, że on zdobędzie dla niego mistrzostwo świata. Dotrzymał słowa.

– Kiedy Pele strzelił piątego gola w tym finale, jeśli mam być szczery, poczułem, że powinienem bić brawa – wspominał Sigvard Parling, szwedzki obrońca odpowiedzialny za krycie Pelego.

Epilog 

Turniej w Szwecji sprawił, że każdy fan piłki nożnej poznał Pelego. Każdy wiedział, że ten chłopak z krzywymi nogami to Mane Garrincha, najlepszy drybler w historii tego pięknego sportu. Obie gwiazdy turnieju stały się bohaterami narodowymi. Pele razem z drużyną Santosu objechał cały świat. Rozgrywał ponad 100 spotkań w sezonie, strzelał ponad 100 goli rocznie. Garrincha brylował w Botafogo. Był niepodzielnym królem prawej strony boiska. Trener nie pozwolił grać tam żadnemu innemu piłkarzowi. Reszta piłkarzy również żyła dostatnio, w glorii sławy. Sława jeszcze wzrosła, gdy cztery lata później Brazylijczycy wygrali kolejny mundial. Grali niemal w niezmienionym składzie. Piłkarzy, którzy zagrali w obu czempionatach, zwykło się nazywać „Bi campeones”. Pele, który jako jedyny zagrał jeszcze w roku 1970, otrzymał tytuł „Tri campeone”.

Sława bywa jednak ulotna. Nie wszyscy potrafili utrzymać się na powierzchni. Po latach kilku „Bi campeones” ustawiało się w kolejce do biura zapewniającego skromną pomoc materialną byłym piłkarzom. Na koniec przytoczę jeszcze jeden smutny fakt. W 1968 roku rozegrano mecz w dziesiątą rocznicę zwycięstwa w Szwecji. Maracana zapełniła się po brzegi. W kolejkach do kasy stały tysiące fanów futbolu. Wśród nich Mane Garrincha, „Radość narodu”. Organizatorzy zapomnieli zaprosić jednego z ojców sukcesu.