Beñat San José

Pochodzenie

Beñat San José Gil urodził się 24 września 1979 roku w San Sebastián. Wychował się w akademii Realu Sociedad w Zubieta, gdzie grał jako lewonożny pomocnik. Pierwszych podopiecznych miał, gdy sam miał piętnaście lat: w wakacyjnych obozach uczył ośmiolatków. Dwie poważne kontuzje kolana zabrały mu szybkość i szanse na pierwszy zespół; próbował jeszcze sił w Tercera Division i w klubie z Saint-Jean-de-Luz, grał też w reprezentacji Hiszpanii w piłce plażowej. W wieku 23 lat zakończył karierę, zanim zadebiutował w Primera División. Później nazywał te kontuzje „błogosławieństwem”, bo mógł zacząć trenować bardzo wcześnie.

Jako dzieciak zakochał się w „Dream Teamie” Johana Cruyffa, bo, jak mówił, to był „inny futbol”; w kadrze piłki plażowej dopytywał kolegę, dlaczego tamta Barcelona grała tak dobrze. Trenowanie dzieci zaczął od obozów wakacyjnych, potem pracował w klubie Antiguoko i wrócił do Realu Sociedad jako trener młodzieży. W Zubieta spędził cztery lata, od 2008 roku. W 2016 roku mówił, że przez jego ręce przeszło 90 procent piłkarzy ówczesnych rezerw Realu.

Kariera trenerska

Arabia Saudyjska (2012–2015). Gdy miał 32 lata, dostał ofertę z Al-Ittihad, największego klubu Arabii Saudyjskiej, na prowadzenie drużyny do lat 21. Kiedy rezerwy były na drugim miejscu, zwolniono trenera pierwszej drużyny, a San José został tymczasowym szkoleniowcem z zadaniem odbudowy szatni i awansu do Pucharu Króla. Drużyna wygrała rozgrywki w 2013 roku z rekordową liczbą goli. Był to jego pierwszy tytuł; według siebie został najmłodszym europejskim trenerem, który wygrał trofeum poza własnym krajem. Potem pracował w Al-Ettifaq w sezonie 2014/2015. Kontrakt rozwiązano po przegranym derbach, gdy zespół był drugi w tabeli, a prezes wpadł we wściekłość, jak sam opowiadał.

Chile i Boliwia (2015–2018). W Chile zobaczył Universidad de Chile Jorge Sampaolego i został fanem tamtejszego futbolu. Przed Copa América 2015 pojechał do Santiago i przez miesiąc siedział w hotelu, oglądając mecze. Wkrótce Deportes Antofagasta zaproponował mu pracę. Zespół był ostatni i miał strzelone dwa gole. San José utrzymał go, a potem, łącząc rolę trenera i dyrektora sportowego, sprowadził zawodników i doprowadził klub do najlepszego miejsca w jego historii.

W Boliwii objął Bolívar, który w poprzednim sezonie był siódmy. Już w Apertura 2016 prowadził stawkę od siódmej kolejki. W ostatniej kolejce Bolívar, któremu wystarczał remis, przegrał ze Sport Boys 2:3 po golu straconym w 112. minucie. Trener mówił po meczu, że „manipulacja jest ogromna, wszystko jest ustawione”. Trzy dni później Bolívar przegrał z The Strongest 1:2 w dodatkowym meczu o tytuł. Odpowiedź przyszła rok później: w 2017 roku zespół zdobył zarówno Apertura, jak i Clausura.

W grudniu 2017 roku San José objął Universidad Católica. Klub zaczął sezon od sześciu zwycięstw, najlepiej w swojej historii, a trener, jak na chilijskie warunki, otworzył treningi dla kibiców i prasy. W 2018 roku Católica zdobyła mistrzostwo Chile.

Europa i Meksyk (2019–2024). Po krótkim epizodzie w Al-Nasr w Zjednoczonych Emiratach Arabskich wrócił w 2019 roku do Europy, do belgijskiego KAS Eupen. W sezonie 2020/2021 klub dotarł do półfinału Pucharu Belgii i zajął najlepsze miejsce w swojej historii. Później pracował w meksykańskim Mazatlán, a w listopadzie 2022 roku wrócił do Bolívaru. W Copa Libertadores 2023 klub osiągnął ćwierćfinał, najlepszą fazę grupową w historii boliwijskiego futbolu w tym stuleciu, i był pierwszym boliwijskim zespołem w tej fazie od 2017 roku. San José odszedł w listopadzie 2023 roku do meksykańskiego Atlas, nie wygrawszy ligi. W Atlas pracował do grudnia 2024 roku.

Eibar i Rayo Vallecano (od 2025). W lutym 2025 roku objął SD Eibar, który cztery mecze z rzędu nie strzelił gola. Jako baskijski trener marzył o tej pracy; w Meksyku oglądał mecze Realu i Eibaru razem z asystentem Ibanem Fagoagą. Zespół zaczął od dziesięciu meczów bez porażki, najlepszego startu trenera w historii klubu, a w sezonie 2025/2026 zdobył w drugiej rundzie 43 punkty z 64 możliwych, najlepiej w dziejach klubu, i skończył ósmy, krok od baraży o awans. Odszedł po sezonie: 18 czerwca 2026 roku Rayo Vallecano ogłosiło go następcą Iñigo Péreza, który poprowadził klub do finału Ligi Konferencji i przeszedł do Villarrealu. To jego pierwsza praca w Primera División. Do Madrytu zabrał Fagoagę i trenera przygotowania fizycznego Gastóna Llovérasa.

Styl i metody

Jego bazowe ustawienie to 4-2-3-1, które potrafi zmienić się w 4-3-3 lub 4-4-2, a okazjonalnie w trzech środkowych obrońców. W Rayo w sezonie 2026/2027 drużyna wychodzi najczęściej w 4-2-3-1, czasem w 4-3-3 i 4-1-4-1 w bloku średnim. Chce piłki i gry pionowej jednocześnie: zbliżenia zawodników, wyprowadzenia przez krótkie podania i szybkiego przyspieszenia, gdy pojawi się przestrzeń. W Eibarze boczni obrońcy schodzili do środka, a jeden z nich bywał trzecim środkowym obrońcą. Mówił, że wygląda to dziwnie, ale taka struktura pozwala atakować lepiej niż klasyczne doskakiwanie skrzydłem. Pressing jest średnio-wysoki, a stałe fragmenty zespół ma dobrze przećwiczone. Przyznaje, że intensywność niesie ryzyko: gdy rywal przejdzie pierwszą linię pressingu, za plecami robi się miejsce.

Najważniejsi dla niego byli Johan Cruyff, Marcelo Bielsa (Athletic Bilbao z lat 2011–2013 uważa za jeden z najlepszych zespołów, jakie widział) i Sampaoli. Chce, żeby wszyscy piłkarze bronili i wszyscy atakowali, bez podziału wysiłku. Mówi o sobie, że jest „zakochany w taktyce”. Bliscy twierdzą, że ma obsesję na punkcie futbolu, a odpoczywa, oglądając kolejne mecze.

Wypowiedzi

„Jestem zakochany w taktyce, w historii taktyki. Starałem się poznać wszystkie systemy i nigdy nie przywiązywać się do jednego.” (EFE, marzec 2018)

„Chcę, żeby moja drużyna miała piłkę i grała wertykalnie.” (Diario AS, luty 2025)