Wataru Endo

Pochodzenie

Urodził się 9 lutego 1993 roku w Jokohamie. Jako dziecko grał w klubach z dzielnicy Totsuka, a potem w drużynie swojego gimnazjum. Jako uczeń drugiej klasy gimnazjum zwrócił na siebie uwagę Kikuyoshiego Cho, trenera młodzieży Shonan Bellmare, który przyjechał obejrzeć innego chłopaka. Endo miał wtedy około 162 cm wzrostu i grał jako chudy środkowy obrońca. Cho zapamiętał, że gdy dostawał wysoką piłkę, nie wybijał jej głową, tylko opanowywał klatką piersiową i dokładnie podawał do partnera. Zaprosił go na trening drużyn młodzieżowych Shonan. Mówił później, że braki fizyczne Endo z nawiązką wynagradzały umiejętności techniczne i decyzje, a tak mądrego gimnazjalisty nie widział. Zwracał też uwagę na wychowanie: Endo opowiadał mu, że rodzice uczyli go samodzielności.

W juniorach Shonan do składu wszedł już w pierwszej klasie liceum. Na początku sezonu w lidze regionalnej opuścił mecz z powodu przeziębienia, a Cho zbeształ go za brak dbałości o siebie. Odtąd, jak mówił, Endo przygotowywał się do każdego meczu bardzo starannie. Do kadry Japonii U-19 powołano go jako 17-latka.

W lidze japońskiej zadebiutował we wrześniu 2010 roku, jeszcze jako junior, w meczu z Kawasaki Frontale. Trener Koji Sorimachi wystawił go w środku pola przeciwko Kengo Nakamurze i Junichiemu Inamoto. Shonan przegrało 1:6, a Endo zszedł po pierwszej połowie. Cho podkreślał, że nie załamał się, szybko poprawiał błędy i nie powtarzał ich.

Kariera

Od 2012 roku Cho prowadził pierwszą drużynę Shonan Bellmare i ustawiał Endo jako jednego z trzech środkowych obrońców. W trakcie sezonu 2013 przesunął go ze środka na prawą stronę trójki, żeby bardziej angażował się w wyprowadzanie piłki. Endo zaczął strzelać i w 2014 roku zdobył siedem goli, a Shonan zostało mistrzem drugiej ligi japońskiej. W grudniu 2015 roku przeszedł do Urawa Red Diamonds.

W Urawie wygrał Puchar Ligi w 2016 roku. W 2017 roku zagrał w wyjściowym składzie w drugim meczu finału azjatyckiej Ligi Mistrzów z Al-Hilal, wygranym 1:0 w Saitamie. Grał wtedy jako prawy obrońca. Po mistrzostwach świata w 2018 roku przeszedł do belgijskiego Sint-Truidense, a w 2019 roku trafił do VfB Stuttgart.

W Stuttgarcie na początku trener go nie wystawiał. Mario Gomez, wtedy doświadczony napastnik w końcówce kariery, opowiadał, że doradzał Endo spokój, bo na treningach był znakomity. Gomez dobierał go do swojej drużyny w treningowych grach cztery na cztery, a po pewnym czasie trener zaczął na niego stawiać. Stuttgart wrócił z nim do Bundesligi po sezonie 2019/2020. W trzech kolejnych sezonach nikt w Bundeslidze nie rozpoczął więcej meczów w wyjściowym składzie niż Endo. Trener Pellegrino Matarazzo powierzył mu opaskę kapitana na sezon 2021/2022. Mówił, że wybrał go, bo potrafi pociągnąć za sobą całą drużynę i zostawia miejsce innym na branie odpowiedzialności.

W ostatniej kolejce tego sezonu, w 92. minucie meczu z 1. FC Köln przy stanie 1:1, strzelił głową zwycięskiego gola po zagraniu Hirokiego Ito. Stuttgart wygrał 2:1 i uniknął baraży o utrzymanie. W tamtym sezonie Endo wygrał w Bundeslidze więcej pojedynków niż ktokolwiek inny (448).

W sierpniu 2023 roku, jako 30-latek, przeszedł do Liverpoolu, który wcześniej nie zdołał pozyskać Moisésa Caicedo i Roméo Lavii. Jürgen Klopp mówił o nim: „Na boisku to potwór, który chce walczyć”. Pod wodzą Arne Slota wystąpił w 20 meczach ligowych w sezonie 2024/2025, w którym Liverpool zdobył mistrzostwo. W pucharowych meczach z Tottenhamem i Accrington Stanley zagrał na środku obrony. Slot mówił, że bez względu na to, gdzie go ustawi, Endo odpowiada, że zrobi, co w jego mocy, a gdy wchodzi na pięć minut przed końcem, daje z siebie wszystko.

Sukcesy

• 2025 Mistrzostwo Anglii z Liverpoolem
• 2024 Puchar Ligi Angielskiej z Liverpoolem
• 2017 Liga Mistrzów AFC z Urawa Red Diamonds
• 2016 Puchar Ligi Japońskiej z Urawa Red Diamonds
• 2014 Mistrzostwo drugiej ligi japońskiej z Shonan Bellmare

Styl gry

W młodości był środkowym obrońcą i dopiero w Europie stał się defensywnym pomocnikiem. Cho przyznał, że nie przewidział, jak dobrze poradzi sobie w tej roli: nie dostrzegł jego umiejętności wyciągania piłki w środku pola i posyłania jej do przodu. Porównywał go do Fabio Cannavaro i uważał, że jego wyczucie sytuacji sprawdzi się w Europie.

Endo jest piłkarzem od odbioru. W Bundeslidze w trzech sezonach przed odejściem do Liverpoolu należał do trzech graczy z co najmniej 200 odbiorami, a w sezonie 2022/2023 pod względem liczby wygranych pojedynków był szósty. Sam mówił, że opinia, jakoby Japończycy nie wygrywali pojedynków, jest błędna, a Cho dodawał, że jego siła to przewidywanie zagrań rywala, a nie tylko mięśnie. Potrafi też kreować: w sezonie 2022/2023 tylko czterech zawodników Bundesligi stworzyło z gry więcej sytuacji niż on. W Liverpoolu może grać także na środku obrony.

Reprezentacja

W reprezentacji Japonii zadebiutował 2 sierpnia 2015 roku w meczu z Koreą Północną w Pucharze Azji Wschodniej. Na igrzyskach w Rio de Janeiro w 2016 roku jako kapitan kadry olimpijskiej zagrał pełne mecze w trzech spotkaniach grupowych, a Japonia odpadła w grupie. Był w kadrze na mundial w Rosji w 2018 roku, ale nie zagrał ani minuty. W Pucharze Azji 2019 doprowadził drużynę do finału, a w półfinale doznał urazu i nie zagrał w finale przegranym przez Japonię. Na igrzyskach w Tokio w 2021 roku grał jako zawodnik spoza limitu wieku w drużynie, która zajęła czwarte miejsce.

Na mundialu w Katarze w 2022 roku Japonia odpadła w 1/8 finału z Chorwacją w rzutach karnych. Po tym turnieju przejął kapitańską opaskę od Maya Yoshidy. Z Japonią odpadł w ćwierćfinale Pucharu Azji 2023 w starciu z Iranem, a jako kapitan prowadził zespół w eliminacjach mistrzostw świata 2026.

Przed mundialem w 2026 roku w lutym przeszedł operację lewej stopy. Wrócił w towarzyskim meczu z Islandią 31 maja, ale zszedł w przerwie. Trzy dni przed pierwszym meczem Japonii z Holandią wycofał się ze składu i ogłosił w serwisie X zakończenie kariery reprezentacyjnej. Napisał, że zrobił wszystko, co mógł, i niczego nie żałuje. Kończył z 73 meczami i czterema golami; kapitanem został Ko Itakura.