Valdas Dambrauskas

Pochodzenie

Valdas Dambrauskas urodził się 7 stycznia 1977 roku w Pakruojis, miasteczku liczącym około pięciu tysięcy mieszkańców. Jego ojciec pracował na budowach, matka była kucharką w stołówce. W dzieciństwie trenował lekkoatletykę i koszykówkę oraz grał w szachy, a w piłkę od 17. do 23. roku życia, w litewskiej trzeciej lidze. Już jako dwunasto-, trzynastolatek zrozumiał, że nie zostanie zawodowcem, i postanowił, że będzie trenerem. Z wykształcenia jest inżynierem. Dużo czytał od dziecka: jako czterolatek umiał czytać, a w szkole najbardziej lubił historię i literaturę.

W 2002 roku, mając 25 lat, wystąpił w litewskim teleturnieju „Šeši nuliai – milijonas”, odpowiedniku „Milionerów”, i wygrał 4 tysiące litów, czyli mniej więcej pół rocznej pensji przeciętnego Litwina. Za te pieniądze wyjechał w sierpniu 2002 roku do Londynu na wizie studenckiej, ze słabym angielskim. Zamierzał zdobyć uprawnienia trenerskie i zostać w piłce. Dziś żałuje, że media opowiadają prawie wyłącznie o pieniądzach, a nie o jego dalszej karierze.

Potem były osiem lat pracy na kilku etatach naraz. Był ogrodnikiem, złotą rączką, roznosił gazety, polerował podłogi w pubie, pracował w sklepie, a potem jako sports development officer i manager w londyńskim YMCA. Od 2004 roku studiował naukę o sporcie i trenerstwo na London Metropolitan University. Co roku w styczniu robił w Excelu plan: jakie kursy zaliczyć, jaką pracę przyjąć, jaką praktykę zdobyć. Pierwszy kontakt z dużym klubem miał w 2004 roku w Manchester United Soccer Schools, gdzie szef fundacji John Shiels dał mu szansę mimo braku doświadczenia. Prowadził też dzieci w projekcie Access to Sports w Finsbury Park i pracował w londyńskich akademiach Fulham i Brentford. Dyrektora akademii Brentfordu Ose Aibangee uważa za jeden z najważniejszych wpływów w karierze, a ten pamięta go jako człowieka, który ciągle czytał i się uczył. Równolegle w organizacji London Tigers przeszedł drogę od wolontariusza do trenera pierwszego zespołu Kingsbury London Tigers, półamatorskiej drużyny z dziewiątego poziomu rozgrywkowego. Jak sam mówi, w Anglii nie miał szans na posadę pierwszego trenera zawodowego klubu, bo nie był piłkarzem, a jego nazwiska nikt nie umiał wymówić.

Kariera trenerska

W 2010 roku wrócił na Litwę. Prowadził kadry młodzieżowe Litwy U-17 i U-19 oraz był asystentem Valdasa Urbonasa w Ekranasie Poniewież, który wtedy zdobywał kolejne tytuły. Po odejściu Urbonasa objął pierwszy zespół, ale klub po sezonie 2014 zbankrutował. W grudniu 2014 roku Dambrauskas został trenerem mistrza kraju, Žalgirisu Wilno.

W Wilnie zdobył wszystko, co było do zdobycia na Litwie: mistrzostwo w 2015 i 2016 roku, trzy Puchary Litwy (2015 i dwa w 2016) oraz dwa superpuchary (2016 i 2017). Sezon 2016 sam nazwał najlepszym w historii klubu, a Litwini wybrali go trenerem roku. W październiku 2017 roku, po przegranym finale pucharu ze Stumbrasem i 0:3 w Mariampolu z Sūduvą, które odebrało Žalgirisowi prowadzenie w lidze, sam złożył rezygnację.

W grudniu 2017 roku objął RFS Ryga. Jesienią 2019 roku zdobył z nim Puchar Łotwy, pierwsze trofeum w historii klubu, a ligę skończył na drugim miejscu. W tym samym roku odmówił propozycji pracy z reprezentacją Litwy, bo wolał codzienną pracę z zespołem klubowym. W lutym 2020 roku przeniósł się do HNK Gorica w Chorwacji, gdzie znów pracował z dyrektorem sportowym Mindaugasem Nikoličiusem z czasów Žalgirisu. We wrześniu 2020 roku został trenerem miesiąca w lidze, a w styczniu 2021 roku, gdy Gorica była trzecia, odszedł do Łudogorca Razgrad. W Gorici grał u niego Michał Masłowski. Dambrauskas mówił o nim, że to niebywale profesjonalny zawodnik, ważna osobowość w szatni, który czyta grę i daje z siebie sto procent.

W Łudogorcu wygrał mistrzostwo Bułgarii w sezonie 2020/2021 (tytuł zapewnił sobie na cztery kolejki przed końcem) i Superpuchar Bułgarii w lipcu 2021 roku. Wyeliminował Olympiakos w kwalifikacjach Ligi Mistrzów, ale do fazy grupowej zabrakło, jak mówił, jednego gola. Na początku października 2021 roku klub go zwolnił po porażce u siebie z Crveną zvezdą w Lidze Europy. Później mówił, że zwolnienie go zaskoczyło, bo w europejskich pucharach miał z Łudogorcem najlepsze wyniki.

Hajduk Split przejął 2 listopada 2021 roku po Jensie Gustafssonie. W maju 2022 roku wygrał z nim Puchar Chorwacji, pokonując Rijekę 3:1 na Poljudzie, a po meczu przerwano mu wywiad, żeby kibice mogli go unieść. Dla klubu było to pierwsze trofeum od dziewięciu lat. Marko Livaja strzelił w tym sezonie 32 gole, ale Hajduk skończył ligę siedem punktów za Dinamem Zagrzeb. W lipcu 2022 roku przegrał z Dinamem Superpuchar 1:4, w sierpniu odpadł z Villarrealem z europejskich pucharów, a 12 września 2022 roku, trzy dni po remisie 1:1 w Szybeniku, rozstał się z klubem za porozumieniem stron. Wielu kibiców wspomina go z sentymentem.

Od października 2022 roku pracował w OFI Kreta, skąd został zwolniony w grudniu 2023 roku. Od lata 2024 roku prowadził Omonię Nikozja i z tym okresem wiąże się jego pierwszy polski wątek: 28 listopada 2024 roku przegrał u siebie z Legią Warszawa 0:3 w Lidze Konferencji i po tym meczu klub się z nim rozstał. Przed meczem obejrzał dziesięć spotkań Legii, wymienił z nazwiska Vinagre, Morishitę, Kapustkę i Guala, zauważył, że Legia prawie nie rotuje składu, i nazwał ją drużyną o wielu twarzach. Z Claude’em Gonçalvesem pracował wcześniej i nazwał go jednym z najlepszych profesjonalistów w swojej karierze. W jego Omonii grał Mariusz Stępiński.

W grudniu 2024 roku był o krok od pracy w Ekstraklasie. Dyrektor sportowy Śląska Wrocław Rafał Grodzicki powiedział, że klub był z nim dogadany, ale po porażce 1:2 z Radomiakiem Radom Dambrauskas odrzucił ofertę. Wcześniej jego nazwisko było na krótkiej liście Wisły Kraków, a w lutym 2025 roku wśród kandydatów Widzewa Łódź. Zamiast tego 26 lutego 2025 roku objął węgierski Diósgyőr. W czerwcu, gdy w klubie zmienił się dyrektor sportowy, sam złożył rezygnację.

Do Sabah FK w Azerbejdżanie trafił w czerwcu 2025 roku, a pierwsze rozmowy z klubem prowadził dwa lata wcześniej. Sabah powstał w 2017 roku w Masazyrze pod Baku. W sezonie 2025/2026 przerwał dominację Karabachu Agdam i po raz pierwszy w historii zdobył mistrzostwo Azerbejdżanu, a 13 maja 2026 roku wygrał 2:1 z Zirą finał krajowego pucharu. Latem 2026 roku Sabah jako jedyny klub dotarł do fazy ligowej Ligi Mistrzów od pierwszej rundy kwalifikacji: wyeliminował TNS, KuPS, Aarhus i Hapoel Beer Szewa. W rewanżu z Hapoelem po przegranej 1:2 w pierwszym meczu wygrał 5:2 po dogrywce, a decydujący gol Tellura Mutallimowa padł w czwartej minucie doliczonego czasu. Dambrauskas został pierwszym trenerem z Litwy w fazie ligowej Ligi Mistrzów. Debiut miał 10 września 2026 roku na Old Trafford (0:4 z Manchesterem United), w pierwszej jedenastce z zawodnikami z jedenastu krajów.

Z polskiej perspektywy najważniejszy jest Tymoteusz Puchacz. Dołączył do Sabahu na początku września 2025 roku z Holstein Kiel i szybko odebrał miejsce na lewej obronie Leticiowi. Azerscy dziennikarze mówili polskim mediom, że zdobył zaufanie trenera i wpasował się w system, a trener wystawiał go niemal od pierwszej do ostatniej minuty. W sezonie 2025/2026 zanotował w lidze 12 asyst. We wrześniu 2026 roku Dambrauskas dał mu opaskę kapitańską na ligowy mecz wyjazdowy z Safą Baku, kiedy zabrakło bramkarza Staniego Pokatiłowa. Puchacz mówi w polskich mediach, że Litwin jest „jednym z najlepszych” trenerów, z jakimi pracował.

Puchacz zdradził też, że Dambrauskas śledzi polską ligę: po weekendach z Ekstraklasą pierwsze, co zastaje w klubie, to analiza wyników i tego, kto jak grał. Według zawodnika trener zawsze chciał pracować w Polsce i miał konkretne tematy z polskimi klubami, dlatego Puchacz uważa, że jeśli nie pójdzie od razu wyżej, trafi do Ekstraklasy.

Styl i metody

Dambrauskas gra ofensywnie i po swojemu nazywa to dominacją. Najlepszym wynikiem byłoby dla niego 4:3, w którym strzelają czterej różni zawodnicy i czterej asystują. Inspiruje się Arsène’em Wengerem, Marcelo Bielsą i Ralfem Rangnickiem, ale sporo pomysłów czerpie też z koszykówki, futbolu amerykańskiego, rugby i hokeja. Najczęściej gra 4-2-3-1: tak ustawiał Omonię w 2024 roku, a w Sabahie ta formacja dominuje. Na Old Trafford zamiast się cofnąć, naciskał wysoko, co przez pierwsze pół godziny utrudniało Manchesterowi United budowanie gry, ale zostawiało przestrzeń za linią obrony, a trzy z czterech bramek padły po stratach.

W Sabahie stawia na stały skład. Puchacz opisuje, że grają prawie tą samą jedenastką, a on sam czasem ustawia się w roli lewego półstopera albo wbiega na pozycję ósemki, bo zespół mocno się asekuruje. Zawodnik mówi o szczegółowej analizie rywala i o tym, że to, co trener ustala przed meczem, pokrywa się z tym, co dzieje się na boisku, jakby „sterował nami jak na PlayStation”.

Pracuje analitycznie. Dużo czyta i uważa, że książki są dla niego jak sen albo jedzenie. Mówi, że w życiu pewnie więcej grał w szachy niż w piłkę (w czasach Ekranasu występował w klubie szachowym z Poniewieża), a szachy nauczyły go kontrolować emocje po zwycięstwach i porażkach. Nie wskazuje jednego wzoru trenerskiego i śledzi także trenerów z innych sportów. Przyznaje, że były piłkarze mają przewagę kontaktów i szacunku w szatni, a takim jak on pozostaje ciągła nauka.

Z zawodnikami stara się być blisko, bo, jak mówi, w piłce najpierw trzeba widzieć człowieka, a dopiero potem zawodnika. Wielokulturowa szatnia jest dla niego codziennością od czasów Kingsbury London Tigers, gdzie często w jedenastce grali zawodnicy z jedenastu krajów. W każdym nowym kraju próbuje zrozumieć lokalną kulturę, czytając tamtejsze książki i oglądając filmy.

Wypowiedzi

„Jeśli jednym słowem miałbym opisać mój sposób gry, byłaby to dominacja. Nie boję się ryzyka.” (Flashscore, sierpień 2026)

„Czytanie jest dla mnie jak sen lub jedzenie.” (Bałtycki Futbol, wrzesień 2020)