Pascal Jansen

Pochodzenie

Pascal Jansen urodził się 27 stycznia 1973 roku w Londynie. Ojciec, Holender, grał na instrumentach klawiszowych w jazzrockowym zespole, matka, Angielka, była piosenkarką. Dorastał w Zaandam pod Amsterdamem, w dzielnicy Poelenburg, o której sam mówi, że ludzie z zewnątrz wolą do niej nie zaglądać. Piłka pozwalała mu spędzać czas z kolegami z podwórka i trzymać się celu.

Jako 14-latek, w 1987 roku, jeździł w tajemnicy przed matką autobusem z Zaandam do Amsterdamu na testy do akademii Ajaksu. Powiedział jej dopiero wtedy, gdy trafił do drużyny U-14. W młodości grał jeszcze w AZ, Haarlemie i Telstarze. Kariera piłkarska skończyła się wcześnie: około 19. roku życia, na progu seniorskiego futbolu, przeszkodziła mu kontuzja kolana. Zaczął już wtedy zdawać trenerskie kursy i wybrał ławkę. Postanowił wtedy zostać najlepszym trenerem świata i, jak twierdzi, od tego czasu nie przepracował ani jednego dnia, bo praca jest jego pasją.

Kariera trenerska

Od 1993 roku pracował w Haarlemie, najpierw jako stażysta i trener U-18, a przez pół roku w sztabie pierwszej drużyny, co uczyniło go jednym z najmłodszych asystentów w holenderskim futbolu zawodowym. Za mentora uważa Joopa Branda, nauczyciela z czasów AZ i szefa tamtejszych kursów trenerskich; to on powiedział mu, że ma talent. W wieku dwudziestu kilku lat próbował dostać się na kurs UEFA Pro. Na spotkaniu informacyjnym poznał Rinusa Michelsa, ale związek odmówił mu przyjęcia: był za młody i miał radę poszukać pracy za granicą u boku starszego trenera.

Po mundialu 1998 przyjął propozycję pracy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Został asystentem Rinusa Israëla, kapitana Feyenoordu z Pucharem Europy w 1970 roku, w Al-Dżazira w Abu Zabi, a potem w Al-Wahda. Mówi, że byli jedynymi trenerami w lidze, którzy dokończyli sezon; pozostałe kluby zmieniały szkoleniowca po dwa, trzy razy. Po powrocie do Holandii pracował dziewięć lat w akademii Vitesse i zdobył licencję UEFA Pro jako jeden z najmłodszych w Holandii, w tej samej grupie co Frank de Boer i Erik ten Hag.

W 2009 roku przeniósł się do Sparty Rotterdam jako szef akademii, a od 2011 był asystentem pierwszego trenera Michela Vonka. Obaj stracili posady w kwietniu 2013 roku, dzień po obchodach 125-lecia klubu. Jansen wspomina to jako jedną z najbardziej pouczających chwil. Miał do wyboru kadrę U-17 w związku albo drużynę U-19 w PSV Eindhoven; wybrał PSV. Za dyrektora Marcela Brandsa prowadził tam U-19, potem Jong PSV (U-21), a w latach 2017–2018 był szefem akademii. W piątym roku poprosił o rozwiązanie umowy i kilka dni później zadzwonił AZ.

W Alkmaarze został w 2018 roku asystentem Johna van den Broma, a rok później Arne Slota. W sezonie 2019/2020 AZ po 25 kolejkach był współliderem Eredivisie i dwa razy pokonał Ajax, ale pandemia przerwała rozgrywki. W grudniu 2020 roku klub zawiesił Slota po tym, jak wyszły na jaw jego rozmowy z Feyenoordem. Jansen poprosił o czas do namysłu, poprowadził trening, uspokoił zespół i dopiero potem przyjął stanowisko, początkowo do końca sezonu. Pierwszy tydzień zaczął od dwóch porażek 1:2, z Groningen i w Lidze Europy z Rijeką. Po nieprzespanej nocy w hotelu w Rijece powiedział drużynie przy śniadaniu, kto teraz rządzi i jak ma być. Zespół wygrał potem 17 z 23 ligowych meczów i zajął trzecie miejsce.

W kolejnych latach AZ regularnie grał w europejskich pucharach. W eliminacjach przegrał dwumecz z Celtikiem Ange’a Postecoglou. W sezonie 2021/2022 dotarł do 1/8 finału Ligi Konferencji, a rok później do półfinału: w 1/8 pokonał Lazio Maurizio Sarriego, w ćwierćfinale Anderlecht, a w półfinale przegrał z West Hamem 1:2 w Londynie i 0:1 w Alkmaarze. W AZ przez półtora roku pracował z późniejszym reprezentantem Węgier Milosem Kerkezem. Latem 2023 roku klub sprzedał najlepszych zawodników i Jansen budował zespół od nowa. W fazie grupowej Ligi Konferencji AZ wygrał z Legią Warszawa 1:0 u siebie, ale 14 grudnia 2023 roku przegrał 0:2 w Warszawie i nie awansował dalej. Wśród rywali była też Aston Villa. 17 stycznia 2024 roku klub zwolnił Jansena, gdy AZ był czwarty w lidze po jednym z najlepszych startów w historii klubu. Nazwał to zaskoczeniem. W ciągu kilku miesięcy objechał dawnych zawodników w różnych klubach Europy, aby usłyszeć oceny swojej pracy.

W czerwcu 2024 roku objął węgierski Ferencváros po Dejanie Stankoviciu. W Lidze Europy pierwsze zwycięstwo odniósł nad Nice (po meczu mówił o „odwadze i ciężkiej pracy zespołowej” jako sednie swojej filozofii), a później wygrał 4:0 z Dynamem Kijów i 4:1 z Malmö. Odszedł pod koniec grudnia 2024 roku.

6 stycznia 2025 roku został trenerem New York City FC, po zwolnionym Nicku Cushingu. W pierwszym sezonie zespół, w którym średnia wieku wynosiła niespełna 24 lata, doszedł do finału Konferencji Wschodniej: w półfinale wygrał 1:0 w Filadelfii, a w finale przegrał 1:5 z Inter Miami. Jansen mówił, że drużyna rosła z meczu na mecz, a brak trofeum to rzecz do poprawy. W 2026 roku musiał radzić sobie bez napastnika Alonso Martíneza, który doznał kontuzji kolana w play-offach 2025.

Styl i metody

Jansen wychował się w holenderskiej szkole ofensywnej, inspirowanej Michelsem i Cruyffem: gra z piłką, kreatywność, ale bez naiwności i zapominania o fazie bez piłki. W 2023 roku mówił, że kto chce tyle atakować, musi bronić lepiej niż ktokolwiek. W NYCFC opisuje swój styl jako agresywny, z pressingiem na rywalu zarówno z piłką, jak i bez niej. W AZ zespół grał zwykle 4-3-3, w NYCFC w 2026 roku najczęściej 4-2-3-1, czasem 4-3-3.

W meczach europejskich plan wynikał z analizy rywala. Z West Hamem AZ długo kontrolował grę, lecz stracił bramki po stałych fragmentach; z Lazio Jansen widział, że włoskie drużyny zostawiają dużo miejsca między liniami. Z Nice Ferencváros miał, jak mówił, zbudować środek i być odważny, a po wygranej z Malmö wskazał na kontry po pressingu.

O sobie mówi, że jest „bezwzględny w treści, troskliwy w relacjach”: stawia wysokie wymagania, ale dba o relację. Bramkarz NYCFC Matt Freese opisuje go jako trenera o wyraźnej wizji i kulturze zespołu, który daje swobodę w ramach struktury i łączy odpowiedzialność z zaufaniem. Przy młodych piłkarzach pyta, jakie cechy zawodnik ma na poziomie akademii czy pierwszego zespołu i czy ma realistyczny obraz siebie; stara się też poznać najbliższe otoczenie piłkarza, żeby dobrać sposób komunikacji.

Wypowiedzi

„Moje przywództwo opiera się na podejściu holistycznym. Jest bezpośrednie, pełne szacunku i troski. Jestem bezwzględny w treści, a w relacjach troskliwy.” (Black Players for Change, maj 2025)

„Wprowadzam agresywny styl gry, który lubi naciskać rywala zarówno z piłką, jak i bez niej.” (New York City FC, styczeń 2025)