Maurizio Sarri

Pochodzenie

Maurizio Sarri urodził się 10 stycznia 1959 roku w Neapolu, ale nigdy tam nie mieszkał. Jego rodzice pochodzili z Toskanii, ojciec, dawny kolarz, pracował w zakładach w Bagnoli. Dorastał w Lovere pod Bergamo, a potem w Figline Valdarno pod Florencją i do dziś uważa się za Toskańczyka. Kibicował jednak Napoli.

Jako piłkarz nie zaszedł wysoko: grał jako obrońca w amatorskich ligach regionalnych. Zawodowo zajmował się czymś innym. Przez osiemnaście lat pracował w Banca Toscana, należącej do grupy Monte dei Paschi di Siena, w dziale inwestycji. Jak sam opowiadał, miał pod opieką klientów i duże kwoty, a bank wysyłał go na staże do Anglii, Luksemburga i Szwajcarii. Szkoleniowcem był po godzinach: tuż po trzydziestce zaczął prowadzić toskańskie kluby amatorskie.

Kariera trenerska

Pierwsze były drużyny najniższych klas: Stia, Faellese, Cavriglia, Antella, Valdema i Tegoleto. Przezywano go tam Diabolik, bo ubierał się na czarno i był przesądny. W 2000 roku dyrektor sportowy Nario Cardini sprowadził go do Sansovino, klubu z ośmiotysięcznego Monte San Savino. Podobno obiecywał, że przestanie trenować, jeśli nie wygra ligi. Sansovino awansowało z Eccellenzy do Serie D, a potem do Serie C2 i zdobyło krajowy puchar Serie D, co dla miasteczka, jak mówił Cardini, było wydarzeniem epickim. Cardini wspominał, że Sarri miał już wtedy zawodowe metody i potrafił wejść w głowę każdego zawodnika. W tym czasie jeździł też na kursy trenerskie do Salsomaggiore.

Decyzję o odejściu z banku podjął z żoną. Gdy powiedział jej, że chce tylko trenować, odpowiedziała, żeby szedł za marzeniem, bo do życia wystarczy jej pensja. W 2003 roku objął Sangiovannese i został trenerem zawodowym. Kapitan zespołu Cristiano Caleri pamięta pierwszą rozmowę w domu trenera, w pokoju pełnym kaset VHS z meczami: „Jesteś moim kapitanem, ale jeśli będziesz dalej tak grał, nie zagrasz”. Sangiovannese awansowała z Serie C2 do C1, a Francesco Baiano, wcześniej piłkarz Foggi Zdeňka Zemana, mówił o nim jako o jednym z najlepszych trenerów, jakich miał. Spod tej epoki pochodzi legenda „Mister 33”, o trzydziestu trzech wariantach stałych fragmentów. Sam Sarri mówił później, że to miejska legenda: zawodnicy przychodzili na trening z karteczkami z własnymi pomysłami.

Potem przez sześć lat wędrował po Włoszech: Pescara, Arezzo (po zwolnionym Antonio Conte, z ćwierćfinałem Pucharu Włoch przeciwko późniejszemu zwycięzcy Ligi Mistrzów, Milanowi), Avellino, Hellas Werona, Perugia, Grosseto, Alessandria i Sorrento. Na kursie UEFA Pro w Coverciano napisał pracę „Tygodniowe przygotowanie meczu”.

Przełom przyszedł w Empoli w 2012 roku, kiedy klub z Serie B był blisko strefy spadkowej. Sarri awansował z nim do Serie A po drugim sezonie. Gdy debiutował w najwyższej lidze w wieku 55 lat, był najmniej zarabiającym trenerem Serie A i powtarzał, że płacą mu za coś, co robiłby za darmo. Prezes Fabrizio Corsi opowiadał, że Empoli było ostatnie w tabeli, gdy Sarri znalazł zmianę, która uruchomiła zespół, a po słabym początku w Serie A przedłużył z nim umowę w ramach zaufania i tydzień później drużyna pokonała Lazio. Empoli utrzymało się z wyprzedzeniem, grając jedną z najładniejszych piłek w lidze. Sarri tłumaczył, że wzorem jest Sassuolo: nie robić rewolucji i zachować w nowej lidze tę samą tożsamość taktyczną.

W Empoli trenował Piotra Zielińskiego, wypożyczonego z Udinese. Wręczył mu piętnaście kartek z wariantami rzutów wolnych, które pomocnik musiał wkuć na pamięć. Pewnego dnia widział z ławki, jak Urugwajczyk Rodrigo Aguirre pytał Zielińskiego, gdzie ma stanąć przy rzucie wolnym. Po meczu zrobił awanturę w szatni i przez pięć miesięcy nie dał mu grać. Zieliński mówił, że Sarri szepnął mu kiedyś, że będzie wielkim piłkarzem.

W 2015 roku Aurelio De Laurentiis powierzył mu Napoli po odejściu Rafaela Beníteza. Maradona przyjął go chłodno, ale Sarri odpowiedział, że to zaszczyt, iż Diego w ogóle o nim mówi. Po dwóch kolejkach zrezygnował z ofensywnego pomocnika i przeszedł na 4-3-3 z Jorginho jako rozgrywającym. Napoli zostało wicemistrzem, Gonzalo Higuaín strzelił 36 goli, a po jego odejściu do Juventusu Sarri przesunął Driesa Mertensa na środek ataku. W sezonie 2017/2018 Napoli zdobyło 91 punktów, rekord klubu, ale mistrzostwo wygrała Juventus. Przegrany decydujący mecz we Florencji kibice nazwali scudetto straconym w hotelu.

W Neapolu grali Arkadiusz Milik i Zieliński. Milik zerwał więzadła w lewym kolanie w październiku 2016 roku, a rok później w prawym, we wrześniu 2017. Sarri po meczu ze SPAL mówił, że Polak był przestraszony i schodził z łzami w oczach. Przyznawał, że bez niego traci „najsilniejszą lewą stronę w Europie”, a brak Milika kosztował Napoli punkty, dopóki nie przesunął Mertensa. Zielińskiego początkowo rotował z Allanem, a Polak zaczął grać więcej po dobrej serii od grudnia 2016 roku. Sam Zieliński opowiadał w Przeglądzie Sportowym, że 4-3-3 Napoli jest „stworzone dla niego”, a Sarri pokazał mu, że musi więcej myśleć o grze bez piłki, bo wcześniej unikał ostrych starć. O jego potencjale mówił: „Mimo że poznałem go jako dziesiątkę, dla mnie jest klasycznym środkowym pomocnikiem”.

W 2018 roku przejął Chelsea po Conte i zabrał ze sobą Jorginho, a później Higuaína. Zespół był trzeci w Premier League, a Sarri wygrał Ligę Europy w finale z Arsenalem, pierwszy poważny puchar w karierze. Latem 2019 roku zastąpił Massimiliana Allegriego w Juventusie. Na jachcie przedstawił Cristiano Ronaldo swój plan. Wygrał Serie A, dziewiąte z rzędu mistrzostwo klubu, ale Juventus przegrał finały Superpucharu z Lazio i Pucharu Włoch z Napoli i odpadł z Ligi Mistrzów z Lyonem. W sierpniu 2020 roku Sarri został zwolniony, a jego następcą został debiutujący Andrea Pirlo.

W Juventusie bronił Wojciech Szczęsny. Latem 2019 roku, gdy do klubu wrócił Gianluigi Buffon, Sarri powiedział, że pierwszym bramkarzem będzie Polak, o czym rozmawiał z Buffonem jeszcze przed jego powrotem. Po porażce z Lyonem w lutym 2020 krytykował drużynę za zbyt wolną grę.

Po rocznej przerwie w czerwcu 2021 roku objął Lazio. Skończył na piątym miejscu, a w sezonie 2022/2023 zajął drugie, najlepsze w historii klubu po tytułach mistrzowskich. W marcu 2024 roku sam podał się do dymisji. W czerwcu 2025 wrócił, co przyciągnęło na stadion około 30 tysięcy abonentów, ale pracował bez możliwości transferów i w otwartym sporze z prezesem Claudio Lotito. Lazio dotarło do finału Pucharu Włoch, przegranego z Interem, a w maju 2026 roku rozstał się z klubem za porozumieniem stron.

15 czerwca 2026 roku został trenerem Atalanty Bergamo, która po dziewięciu latach z Gian Piero Gasperinim szukała zmiany stylu. Dyrektorem sportowym jest tam Cristiano Giuntoli, z którym Sarri pracował w Napoli. W składzie jest Nicola Zalewski. Na prezentacji w lipcu Sarri powiedział, że próbuje go jako środkowego pomocnika (interno), razem z Samardziciem. Zalewski przyznał, że rola skrzydłowego była mu znana z juniorów, a nowością jest pozycja pomocnika, i że z Sarrim drużyna ma „szerokość, głębokość i zupełnie inne przesunięcia”. Po pierwszej kolejce trener zauważył, że skrzydłowi, w tym Zalewski, grali z większą inicjatywą. W październiku 2026 roku trener chwalił Zalewskiego za zdobycie rzutu karnego i za to, że po powrocie z kadry był w wyraźnej poprawie.

Styl i metody

Sarri jest kojarzony z krótkimi podaniami po ziemi, szybkim ruchem piłki i pressingiem. Włoska encyklopedia Treccani nazwała to „sarrismo”, a Arrigo Sacchi mówił o nim: „mistrz, nadzwyczajny trener”. Po zmianie ustawienia w Napoli w 2015 roku zespół w sześć kolejek strzelił osiemnaście goli i stracił jednego. Jego Napoli grało 4-3-3: obrońcy szukali Jorginho, a ten rozrzucał piłkę do Insigne, Callejóna i środkowych pomocników. Defensywa opierała się na wysokiej linii i pressingu. Kalidou Koulibaly mówił, że trener jest obsesyjnie przywiązany do ustawienia linii obrony i zatrzymuje trening, gdy ktoś stoi metr dalej. W Napoli dzielił skład na wyraźnych podstawowych i rezerwowych, rotował niewiele.

Metodę opisał w pracy dyplomowej z Coverciano. Poniedziałek poświęca na analizę meczu, którą trener i asystent robią osobno, by się nie wpływać. W czwartek drużyna ćwiczy poprawki, w piątek ogląda filmy o rywalu, w tym o stałych fragmentach. Skład podaje piłkarzom dopiero na ostatniej odprawie przed meczem, na stadionie. Był jednym z pierwszych we Włoszech, którzy filmowali treningi dronem, by poprawiać ustawienie obrońców. W lekturach lubi Fante'a, Bukowskiego i Vargasa Llosę. Nie ukrywa emocji na ławce: w pierwszych sześciu kolejkach Serie A dwukrotnie wyrzucono go za linię boczną, a on mówił, że musi się nauczyć panować nad sobą. W sezonie 2015/2016 dostał dwa mecze zawieszenia za obraźliwe słowa pod adresem Roberto Manciniego i nie wycofał się z nich. W Chelsea był łagodniejszy od Antonio Conte w sprawach diety i godzin wieczornych, co chwalił Antonio Rüdiger.

W Atalancie w sezonie 2026/2027 ustawia drużynę najczęściej w 4-3-3, w październiku pojawiło się też 4-2-3-1. To zmiana po latach gry trójką obrońców Gasperiniego.

Wypowiedzi

„Zaczynanie od dołu bardzo pomaga: pozwala błądzić, poprawiać się po trochu i znaleźć właściwy kontakt z zawodnikami.” (Gazzetta dello Sport, czerwiec 2014)

„W świecie futbolu czasem trzeba sięgać po banały i frazesy zamiast mówić prawdę, bo mogłaby kogoś poruszyć.” (Quotidiano Nazionale, październik 2014)