Marino Pušić

Pochodzenie

Marino Pušić urodził się 18 sierpnia 1971 roku w Mostarze, wtedy w Jugosławii, dziś w Bośni i Hercegowinie. Wychowywał się w Veležu Mostar. W 1989 roku, jako osiemnastolatek, trafił do holenderskiego De Graafschap z Doetinchem. Po wybuchu wojen w byłej Jugosławii wrócił tam z Veležu i w Holandii został na stałe.

Jako zawodnik był pomocnikiem, ale nie zrobił dużej kariery. Grał w amatorskim VV Rheden, w rezerwach 1. FC Köln, w belgijskim KAS Eupen i przede wszystkim w SV Babberich z holenderskiej Hoofdklasse. W 1997 roku zdobył z Babberich amatorski Puchar Holandii: w finale na stadionie De Kuip w Rotterdamie strzelił oba gole w wygranym 2:0 meczu z VV SHO. W 1999 roku odrzucił ofertę Croatii Zagrzeb. Karierę zakończył w wieku 29 lat i zajął się studiami.

Równolegle do piłki przez siedemnaście lat pracował w ośrodku w Harreveld, w którym mieszkała młodzież z poważnymi zaburzeniami zachowania. Opowiada, że ta praca nauczyła go pracy z grupą i z pojedynczym człowiekiem, a trudny charakter na treningu nie robi na nim wrażenia. Mówi siedmioma językami.

Kariera trenerska

Zaczynał w futsalu. Prowadził kluby halowe, między innymi LZV z Lichtenvoorde, i jako jedyny w Holandii miał tytuł trenera roku zarówno w futsalu, jak i w piłce nożnej. Od 2010 do 2013 roku trenował juniorów starszych w akademii Vitesse i AGOVV. Z Vitesse dwa razy w ciągu czterech lat zdobył mistrzostwo swojej kategorii wiekowej. Potem był asystentem Nebojšy Gudelja w NAC Breda (od 2013 roku) i Kachabera Cchadadzego w azerskim Inter Baku (od lutego 2015 roku). Inter Baku wpadł w kłopoty finansowe, więc wrócił do Holandii.

Od października 2015 roku pracował w FC Twente jako asystent René Hake'a. Gdy Hake został zwolniony, 18 października 2017 roku objął zespół tymczasowo, do przyjścia Gertjana Verbeeka 29 października. Po zwolnieniu Verbeeka, 26 marca 2018 roku, znów został trenerem tymczasowym. Twente skończyło sezon na ostatnim miejscu i spadło z Eredivisie. Pušić miał w tym czasie ofertę z innego klubu, ale został: przekonał go emocjonalny list od kibiców, w którym prosili, żeby klub nie został sam. W czerwcu 2018 roku dostał posadę pierwszego trenera.

W sezonie 2018/2019 Twente wygrało Eerste Divisie i wróciło do Eredivisie, w gronie siedmiu czy ośmiu klubów, które chciały awansować, z młodym składem. Pušić został trenerem roku w Eerste Divisie. Klub rozstał się z nim 7 maja 2019 roku. Sam tłumaczył, że nie pasowała mu wizja władz: mówiły o utrzymaniu, a on chciał pokazać prawdziwe ambicje.

Ofert na pierwszego trenera było kilka, ale wybrał asystenturę w AZ Alkmaar u Arne Slota. Przedstawiciele AZ polecieli do Mostaru i trzy dni przekonywali go, że to dobry wybór. Wybrał, jak mówi, projekt zamiast trenerskiego ego. W AZ spędził półtora sezonu; w październiku 2020 roku zespół wygrał w Neapolu z Napoli w Lidze Europy mimo braków kadrowych, grając bez piłki. Gdy Slot przeszedł do Feyenoordu, Pušić poszedł za nim: od lipca 2021 roku był jego asystentem w Rotterdamie. W sezonie 2021/2022 Feyenoord dotarł do finału Ligi Konferencji, a w 2022/2023 zdobył mistrzostwo Holandii. Zadania były dwa: grać atrakcyjnie i ofensywnie oraz wychowywać piłkarzy, których klub sprzeda w następnych latach.

24 października 2023 roku został trenerem Szachtara Donieck, po zwolnieniu Patricka van Leeuwena. Klub z powodu wojny nie gra w Donieck: piłkarze mieszkali w Kijowie, zespół często przebywał we Lwowie, a europejskie mecze u siebie rozgrywał w Hamburgu. Pušić mówił, że do tego nie można się całkiem przyzwyczaić. Ofertę Szachtara przyjął po bardzo krótkim namyśle, a najtrudniejsza była rozmowa ze Slotem.

W pierwszym sezonie zdobył z Szachtarem tytuł mistrza Ukrainy 2023/2024 i Puchar Ukrainy: 15 maja 2024 roku w Równem Szachtar pokonał Worsklę Połtawa 2:1. W Lidze Mistrzów zespół do ostatniej kolejki walczył o awans z trudnej grupy i wygrał z FC Barceloną, ale zakończył w Lidze Europy. Po złotym dublu odrzucił zainteresowanie innych klubów i został, bo, jak powiedział, chciał kontynuować projekt. Sezon 2024/2025 był trudniejszy: liga poszła słabiej, ale w Lidze Mistrzów Szachtar zagrał dobrze, między innymi z PSV Eindhoven. Pušić nazwał ten sezon trudniejszym niż poprzedni. Puchar Ukrainy wygrał ponownie: 14 maja 2025 roku w Żytomierzu Szachtar pokonał Dynamo Kijów po rzutach karnych (1:1, 6:5). W drodze do finału drużyna ograła na wyjazdach pierwszą, drugą i czwartą ekipę ligi. Pušić pracował w Szachtarze do maja 2025 roku.

We wrześniu 2025 roku objął Al Jazira w Abu Zabi. Zespół zakończył sezon 2025/2026 na czwartym miejscu w lidze i przegrał finał krajowego pucharu. Pušić wyprowadził klub do kwalifikacji azjatyckiej Ligi Mistrzów i dostał nominację do tytułu trenera roku ligi. Odszedł po sezonie. W sierpniu 2026 roku Al-Ahli z Dżuddy ogłosiło go następcą Matthiasa Jaissle'a, który wyjechał do Newcastle United.

Styl i metody

Pušić stawia na ofensywny, dominujący futbol: ma dużo posiadania, wysoki pressing i szybką reakcję po stracie piłki na połowie rywala. Podkreśla, że taki styl działa tylko wtedy, gdy zespół dobrze broni, a bronić trzeba wysoko, a nie w niskim bloku. Mówi, że wychował się w kulturze ataku, a w Holandii ją rozwinął. W Szachtarze w lidze ukraińskiej drużyna grała, jak to nazywał, jako numer jeden, z piłką i przewagą. W Lidze Mistrzów, na przykład przeciw PSV, godził się na rolę drugiej strony: zwarta obrona i kontrataki, choć dla niego to wyjątek.

Obrońca Szachtara Walerij Bondar opisuje jego system jako kompaktowy, stale poruszający się blok, w którym chodzi bardziej o zamykanie stref niż pojedynki jeden na jednego, z agresywnym przejściem po stracie piłki. Po zmianie trenera dodano w Szachtarze więcej pracy fizycznej i biegowej. Szachtar w Lidze Mistrzów ustawiał się najczęściej w 4-2-3-1 i 4-1-4-1. W Al-Ahli od sierpnia 2026 roku drużyna gra głównie w 4-2-3-1.

Przy dużej rotacji i młodej kadrze stawia na rozwój zawodników. W pierwszej zimie w Szachtarze zapowiadał na obozie w Turcji zmiany w budowaniu gry z większą elastycznością i wyższą intensywnością z piłką i bez niej. Już w Twente wprowadził do pierwszego zespołu młodych graczy z drużyn do lat 17 i 19, a debiuty zaliczyli Mats Wieffer i Godfried Roemeratoe. Jego mocną stroną jest komunikacja z grupą. Holenderskie media nazywały go managerem ludzi, a sam mówi, że lubi dużo rozmawiać z zawodnikami i być blisko nich.

Wypowiedzi

„Nie możecie pokazywać ciekawego, ofensywnego futbolu, jeśli źle się bronicie. Zawsze to mówię moim piłkarzom.” (Football.ua, styczeń 2025)

„Kto tam pracował, ten nie przestraszy się już rozzłoszczonego piłkarza na treningu.” (VoetbalPrimeur, październik 2017)