Mało jest dobrych książek o tematyce piłkarskiej, rzetelnie opisujących świat piłki lub luźno z nim związanych. W ostatnim czasie zapanował prawdziwy boom na biografie piłkarzy oraz trenerów, tylko czekać, aż nasze rodzime asy zaczną z pomocą ghostwriterów snuć swoje historie i przemyślenia na łamach wielkich wydawnictw. Nie okłamujmy się jednak – większość z dostępnych na rynku pozycji to gnioty, sztampowo opisujące życie idoli, bez zbytniego zagłębiania się w co bardziej problematyczne kwestie. Jest jednak parę perełek, od których nie da się oderwać wzroku i czyta się je od deski do deski, jednym tchem. Do tego grona należy z pewnością „Futbolowa Gorączka” Nicka Hornby’ego, w której zabiera nas on w fascynującą podróż po Anglii minionych dekad i ówczesnej First Division widzianych okiem kibica Arsenalu.
Tak jak kibice kochają wyrazistych sportowców, tak czytelnicy kochają wyraziste książki. Jest w tym coś, że temperament i osobowość piłkarza przekłada się na jakość jego biografii. Z całym szacunkiem dla fanów poszczególnych graczy – abstrahując od sympatii i antypatii klubowych – spisane historie Messiego bądź Iniesty są po prostu miałkie. To niemalże hagiografie świętych, obliczony jedynie na zysk produkt marketingowy bazujący na chwytliwym nazwisku idola – kolorowy na wierzchu, pusty i mdły w środku. Dodatkowo nic niewnoszący oprócz paru zdjęć oraz prawd objawionych w stylu: „oddałem dwa dobre skoki”.
Nie znaczy to jednak, że nie ma perełek. Prawdziwym objawieniem były biografie Zlatana Ibrahimovicia oraz Andrzeja Iwana – pozycje żywe, wartkie, do bólu szczere i prawdziwe. Były one niezwykłe z punktu widzenia kibica, jak i czytelnika. Świetnie opowiedziane, bezkompromisowe, napisane dobrym językiem (to już ukłony w stronę pomagających piłkarzom dziennikarzy). Jeszcze inne rozwiązanie proponuje nam Nick Hornby. Ten wielokrotnie nagradzany angielski pisarz w swojej „Futbolowej Gorączce” (oryg. „Fever Pitch”) opisuje swoje życie oraz zmieniającą się w tym czasie Anglię przez pryzmat trwającego niemal całe życie swojego romansu z Arsenalem. Związku trudnego, ale szczerego i namiętnego.
Ta retrospektywna wycieczka pisarza jest iście fascynująca. Opisuje siebie, swoje zainteresowania, życiowe doświadczenia, przygody. Wszystko to łączy się jednak z Arsenalem, nawet jeśli sam autor tego nie chce. Hornby w szalenie ciekawy sposób przedstawia samą ligę i to, jak zmieniała się przez lata. Jeśli chodzi o model kibicowania, to autor jest typowym oldschoolowym angielskim kibicem. Ortodoksyjnym, acz nietypowym, zdaje bowiem sobie sprawę z własnej odmienności. Z jednej strony jest intelektualistą, pisarzem, człowiekiem kultury, a z drugiej typowym angielskim kibicem wychowanym na piłce lat 70-tych oraz 80-tych – tęskniącym za trybunami stojącymi, alkoholem na stadionach i gęstym dymem nikotynowym. Ciekawa jest recepta autora na idealny mecz. W skrócie są to: deszcz, śliska murawa, siedem goli, awantury, czerwone kartki, wrzeszczący kibice i jakaś fatalna decyzja sędziowska. I jak tu nie lubić tego faceta?
Hornby to kibic z krwi i kości. Docenia nieunikniony marketingowo-sportowy rozwój Premier League spowodowany m.in. tragediami na Heysel oraz Hillsborough, paradoksalnie tęskni jednak za ligą sprzed czasów reformy lorda Taylora, kiedy to – cytując słowa Bobby’ego Moore’a – „piłka była piłką”. Nick Hornby odczuwa pewnego rodzaju nostalgię, wspominając czasy minione, kiedy stadiony w Anglii nie były miejscem na niedzielne rodzinne pikniki, a raczej enklawą karczemnych zwyczajów i rytuałów stadnych. Autor dostrzega w tym swoisty romantyzm, sentymentalnie marząc o powrocie dawnych czasów. To właśnie poczucie wspólnoty kibicowskiej tak bardzo go fascynuje i traktuje on to jako rodzaj owocu zakazanego – niebezpiecznego, ale cholernie smacznego. Według autora jest coś pociągającego w magii stadionowego plemienia, w którym nawet najbardziej racjonalnie myślący człowiek ulega omamom oraz pulsującemu, hipnotycznemu wręcz dopingowi, dając się porwać tej futbolowej gorączce.
Nick Hornby wie, że angielska piłka musiała się zmienić, ma do tego jednak stosunek ambiwalentny. Nowe, piękne stadiony, poczucie ekskluzywności – to coś, czego nie kupuje. Dla niego stadion jest jak pub (musi się w nim czuć swojsko), gdzie można rzucić czasem mięsem, dać upust emocjom. Reforma lorda Taylora paradoksalnie, dając impuls do rozwoju angielskiej piłce, odebrała ją jednak prawdziwym kibicom. Stadiony zamieniły się w teatry, a według Hornby’ego bilans wyszedł na zero. Liga angielska dostała nową tożsamość, ale utraciła w jakiś sposób swoją duszę.
Lord Peter Taylor na polecenie „Żelaznej Damy”, Margaret Thatcher, opublikował 188 stron raportu, w którym zawarł przyczyny tragedii na Hillsborough, ale nie to było najważniejsze. Lord Taylor dał wskazówki, jak w przyszłości unikać tego typu zdarzeń. Jego praca była pewnego rodzaju drogowskazem pokazującym, jaką ścieżkę należy obrać, aby naprawić całą sytuację, uleczyć toczony gangreną przez dekady organizm. Swój raport opublikował on w sierpniu 1989 roku, jego finalna wersja ujrzała zaś światło dzienne w styczniu 1990. Raport obnażył wręcz stadionowe zwyczaje, ubogą infrastrukturę klubów, fatalną organizację meczów na stadionach oraz całych rozgrywek piłkarskich w Anglii. Był to powiew świeżości w hermetycznym, skostniałym piłkarskim półświatku, głos rozsądku w pomieszczeniu pełnym bezsensownych krzyków. Raport Taylora doskonale uchwycił całe zło w angielskiej piłce nożnej. Coś za coś. Liga się zmieniła, ale zatraciła swój niepowtarzalny klimat. Hornby tego nie kupił.
Pisarz ma także bardzo ciekawe poglądy, m.in. na tragedię na stadionie Heysel:
– Dziecięce zabawy, które okazały się być mordercze w Heysel, wyraźnie i bezwzględnie wywodziły się z pozornie nieszkodliwych, ale z pewnością zaczepnych gier – piosenki pełne przemocy, buńczuczne przyśpiewki – znaczna większość kibiców już od 20 lat stosuje tego typu zaczepki. W skrócie Heysel jest wytworem kultury, którą wielu z nas, w tym ja, tworzyliśmy.
Nie zapominajmy jednak, co jest najważniejszym elementem tej książki, a zarazem spoiwem łączącym różne płaszczyzny tej historii – Arsenal. To właśnie miłość do „Kanonierów” jest motywem przewodnim tego dzieła, a sam pisarz fantastycznie przytacza sylwetki graczy, anegdoty, zdarzenia stadionowe. Jeśli chcecie wiedzieć, dlaczego Liam Brady był idolem kibiców, Gus Ceasar był pechowy i dlaczego cały Londyn szalał na punkcie okropnej fryzury Charliego George’a, to ta lektura jest dla Was obowiązkowa.
Oczywiście „związek” autora i Arsenalu jest głównym elementem tej książki, byłoby jednak wielce niesprawiedliwe polecać ją jedynie fanom klubu z Emirates. To pozycja obowiązkowa dla wszystkich, którzy kochają futbol, a zwłaszcza futbol w wydaniu brytyjskim, ten klasyczny, czyli twardy, bezkompromisowy. Ten, w którym zakochał się malutki Nick, wchodząc po raz pierwszy z ojcem na Highbury. Pisarz wierzy, że jego losy są nierozerwalnie związane z klubem i bardzo do siebie zbliżone:
–Wtedy po raz pierwszy i z pewnością nie ostatni zacząłem wierzyć, że losy Arsenalu odzwierciedlają moje własne.
Hornby traktuje futbol śmiertelnie poważnie, jest – można by rzec – fundamentalistą piłkarskim. Arsenal jest najważniejszy w jego życiu, ważniejszy niż wszystko. Imprezy rodzinne, urodziny znajomych, wszystko to schodzi na drugi plan, jeśli swój mecz grać mają „Kanonierzy”. Pogodziła się już z tym rodzina Hornby’ego, wiedzą o tym jego znajomi. Nie znaczy to jednak, że pisarz jest ślepym fanatykiem. W swoich rozważaniach pomimo gotujących się w nim emocji bywa bardzo racjonalny, starając się odkrywać przed nami niuanse miłości do klubu, do piłki. Wnioski bywają często smutne:
–Tak, tak, znam te wszystkie żarty odnośnie Arsenalu. Cóż mogłem się spodziewać po wycieczkach na Highbury? Byłem jednak także na Tottenhamie, Chelsea i stadionie Rangersów i zawsze widziałem to samo: naturalnym stanem kibica futbolu jest stan zawiedzenia, niezależnie od wyniku meczu.
Książka została wydana w roku 1992 i akurat ta data jest wielce symboliczna. To właśnie wtedy kończyła się pewna era, znaczona zlikwidowaniem First Division i założeniem Premier League. Rozpoczynała się złota era angielskiej piłki, a stare odchodziło w cień wraz z całą masą wspomnień i specyficznego angielskiego klimatu dostępnego dziś jedynie za sprawą archiwalnych filmów, pocztówek i wspomnień. Książka Nicka Hornby’ego jest hołdem złożonym futbolowi na Wyspach, Arsenalowi i starej dobrej angielskiej piłce. Ta sentymentalna wycieczka w głąb angielskiej duszy to absolutne must have dla każdego miłośnika Premier League.
Mało jest dobrych książek o tematyce piłkarskiej, rzetelnie opisujących świat piłki lub luźno z nim związanych. W ostatnim czasie zapanował prawdziwy boom na biografie piłkarzy oraz trenerów, tylko czekać, aż nasze rodzime asy zaczną z pomocą ghostwriterów snuć swoje historie i przemyślenia na łamach wielkich wydawnictw. Nie okłamujmy się jednak – większość z dostępnych na rynku pozycji to gnioty, sztampowo opisujące życie idoli, bez zbytniego zagłębiania się w co bardziej problematyczne kwestie. Jest jednak parę perełek, od których nie da się oderwać wzroku i czyta się je od deski do deski, jednym tchem. Do tego grona należy z pewnością „Futbolowa Gorączka” Nicka Hornby’ego, w której zabiera nas on w fascynującą podróż po Anglii minionych dekad i ówczesnej First Division widzianych okiem kibica Arsenalu.
Tak jak kibice kochają wyrazistych sportowców, tak czytelnicy kochają wyraziste książki. Jest w tym coś, że temperament i osobowość piłkarza przekłada się na jakość jego biografii. Z całym szacunkiem dla fanów poszczególnych graczy – abstrahując od sympatii i antypatii klubowych – spisane historie Messiego bądź Iniesty są po prostu miałkie. To niemalże hagiografie świętych, obliczony jedynie na zysk produkt marketingowy bazujący na chwytliwym nazwisku idola – kolorowy na wierzchu, pusty i mdły w środku. Dodatkowo nic niewnoszący oprócz paru zdjęć oraz prawd objawionych w stylu: „oddałem dwa dobre skoki”.
Nie znaczy to jednak, że nie ma perełek. Prawdziwym objawieniem były biografie Zlatana Ibrahimovicia oraz Andrzeja Iwana – pozycje żywe, wartkie, do bólu szczere i prawdziwe. Były one niezwykłe z punktu widzenia kibica, jak i czytelnika. Świetnie opowiedziane, bezkompromisowe, napisane dobrym językiem (to już ukłony w stronę pomagających piłkarzom dziennikarzy). Jeszcze inne rozwiązanie proponuje nam Nick Hornby. Ten wielokrotnie nagradzany angielski pisarz w swojej „Futbolowej Gorączce” (oryg. „Fever Pitch”) opisuje swoje życie oraz zmieniającą się w tym czasie Anglię przez pryzmat trwającego niemal całe życie swojego romansu z Arsenalem. Związku trudnego, ale szczerego i namiętnego.
Ta retrospektywna wycieczka pisarza jest iście fascynująca. Opisuje siebie, swoje zainteresowania, życiowe doświadczenia, przygody. Wszystko to łączy się jednak z Arsenalem, nawet jeśli sam autor tego nie chce. Hornby w szalenie ciekawy sposób przedstawia samą ligę i to, jak zmieniała się przez lata. Jeśli chodzi o model kibicowania, to autor jest typowym oldschoolowym angielskim kibicem. Ortodoksyjnym, acz nietypowym, zdaje bowiem sobie sprawę z własnej odmienności. Z jednej strony jest intelektualistą, pisarzem, człowiekiem kultury, a z drugiej typowym angielskim kibicem wychowanym na piłce lat 70-tych oraz 80-tych – tęskniącym za trybunami stojącymi, alkoholem na stadionach i gęstym dymem nikotynowym. Ciekawa jest recepta autora na idealny mecz. W skrócie są to: deszcz, śliska murawa, siedem goli, awantury, czerwone kartki, wrzeszczący kibice i jakaś fatalna decyzja sędziowska. I jak tu nie lubić tego faceta?
Hornby to kibic z krwi i kości. Docenia nieunikniony marketingowo-sportowy rozwój Premier League spowodowany m.in. tragediami na Heysel oraz Hillsborough, paradoksalnie tęskni jednak za ligą sprzed czasów reformy lorda Taylora, kiedy to – cytując słowa Bobby’ego Moore’a – „piłka była piłką”. Nick Hornby odczuwa pewnego rodzaju nostalgię, wspominając czasy minione, kiedy stadiony w Anglii nie były miejscem na niedzielne rodzinne pikniki, a raczej enklawą karczemnych zwyczajów i rytuałów stadnych. Autor dostrzega w tym swoisty romantyzm, sentymentalnie marząc o powrocie dawnych czasów. To właśnie poczucie wspólnoty kibicowskiej tak bardzo go fascynuje i traktuje on to jako rodzaj owocu zakazanego – niebezpiecznego, ale cholernie smacznego. Według autora jest coś pociągającego w magii stadionowego plemienia, w którym nawet najbardziej racjonalnie myślący człowiek ulega omamom oraz pulsującemu, hipnotycznemu wręcz dopingowi, dając się porwać tej futbolowej gorączce.
Nick Hornby wie, że angielska piłka musiała się zmienić, ma do tego jednak stosunek ambiwalentny. Nowe, piękne stadiony, poczucie ekskluzywności – to coś, czego nie kupuje. Dla niego stadion jest jak pub (musi się w nim czuć swojsko), gdzie można rzucić czasem mięsem, dać upust emocjom. Reforma lorda Taylora paradoksalnie, dając impuls do rozwoju angielskiej piłce, odebrała ją jednak prawdziwym kibicom. Stadiony zamieniły się w teatry, a według Hornby’ego bilans wyszedł na zero. Liga angielska dostała nową tożsamość, ale utraciła w jakiś sposób swoją duszę.
Lord Peter Taylor na polecenie „Żelaznej Damy”, Margaret Thatcher, opublikował 188 stron raportu, w którym zawarł przyczyny tragedii na Hillsborough, ale nie to było najważniejsze. Lord Taylor dał wskazówki, jak w przyszłości unikać tego typu zdarzeń. Jego praca była pewnego rodzaju drogowskazem pokazującym, jaką ścieżkę należy obrać, aby naprawić całą sytuację, uleczyć toczony gangreną przez dekady organizm. Swój raport opublikował on w sierpniu 1989 roku, jego finalna wersja ujrzała zaś światło dzienne w styczniu 1990. Raport obnażył wręcz stadionowe zwyczaje, ubogą infrastrukturę klubów, fatalną organizację meczów na stadionach oraz całych rozgrywek piłkarskich w Anglii. Był to powiew świeżości w hermetycznym, skostniałym piłkarskim półświatku, głos rozsądku w pomieszczeniu pełnym bezsensownych krzyków. Raport Taylora doskonale uchwycił całe zło w angielskiej piłce nożnej. Coś za coś. Liga się zmieniła, ale zatraciła swój niepowtarzalny klimat. Hornby tego nie kupił.
Pisarz ma także bardzo ciekawe poglądy, m.in. na tragedię na stadionie Heysel:
– Dziecięce zabawy, które okazały się być mordercze w Heysel, wyraźnie i bezwzględnie wywodziły się z pozornie nieszkodliwych, ale z pewnością zaczepnych gier – piosenki pełne przemocy, buńczuczne przyśpiewki – znaczna większość kibiców już od 20 lat stosuje tego typu zaczepki. W skrócie Heysel jest wytworem kultury, którą wielu z nas, w tym ja, tworzyliśmy.
Nie zapominajmy jednak, co jest najważniejszym elementem tej książki, a zarazem spoiwem łączącym różne płaszczyzny tej historii – Arsenal. To właśnie miłość do „Kanonierów” jest motywem przewodnim tego dzieła, a sam pisarz fantastycznie przytacza sylwetki graczy, anegdoty, zdarzenia stadionowe. Jeśli chcecie wiedzieć, dlaczego Liam Brady był idolem kibiców, Gus Ceasar był pechowy i dlaczego cały Londyn szalał na punkcie okropnej fryzury Charliego George’a, to ta lektura jest dla Was obowiązkowa.
Oczywiście „związek” autora i Arsenalu jest głównym elementem tej książki, byłoby jednak wielce niesprawiedliwe polecać ją jedynie fanom klubu z Emirates. To pozycja obowiązkowa dla wszystkich, którzy kochają futbol, a zwłaszcza futbol w wydaniu brytyjskim, ten klasyczny, czyli twardy, bezkompromisowy. Ten, w którym zakochał się malutki Nick, wchodząc po raz pierwszy z ojcem na Highbury. Pisarz wierzy, że jego losy są nierozerwalnie związane z klubem i bardzo do siebie zbliżone:
–Wtedy po raz pierwszy i z pewnością nie ostatni zacząłem wierzyć, że losy Arsenalu odzwierciedlają moje własne.
Hornby traktuje futbol śmiertelnie poważnie, jest – można by rzec – fundamentalistą piłkarskim. Arsenal jest najważniejszy w jego życiu, ważniejszy niż wszystko. Imprezy rodzinne, urodziny znajomych, wszystko to schodzi na drugi plan, jeśli swój mecz grać mają „Kanonierzy”. Pogodziła się już z tym rodzina Hornby’ego, wiedzą o tym jego znajomi. Nie znaczy to jednak, że pisarz jest ślepym fanatykiem. W swoich rozważaniach pomimo gotujących się w nim emocji bywa bardzo racjonalny, starając się odkrywać przed nami niuanse miłości do klubu, do piłki. Wnioski bywają często smutne:
–Tak, tak, znam te wszystkie żarty odnośnie Arsenalu. Cóż mogłem się spodziewać po wycieczkach na Highbury? Byłem jednak także na Tottenhamie, Chelsea i stadionie Rangersów i zawsze widziałem to samo: naturalnym stanem kibica futbolu jest stan zawiedzenia, niezależnie od wyniku meczu.
Książka została wydana w roku 1992 i akurat ta data jest wielce symboliczna. To właśnie wtedy kończyła się pewna era, znaczona zlikwidowaniem First Division i założeniem Premier League. Rozpoczynała się złota era angielskiej piłki, a stare odchodziło w cień wraz z całą masą wspomnień i specyficznego angielskiego klimatu dostępnego dziś jedynie za sprawą archiwalnych filmów, pocztówek i wspomnień. Książka Nicka Hornby’ego jest hołdem złożonym futbolowi na Wyspach, Arsenalowi i starej dobrej angielskiej piłce. Ta sentymentalna wycieczka w głąb angielskiej duszy to absolutne must have dla każdego miłośnika Premier League.
Nie wydaje mi się by tak książka była lepsza –
szkoda pieniądze na takie bzdury!
KM
Kuba Machowina
a czytałeś?
~
~wiola
Ja polecam starą książkę „Gryźć trawę ”
T.Schumachera ;p jedyną wadą tej książki jest to
że zbyt szybko się kończy. A tej wspomnianej w
artykule jeszcze nie czytałam.
~
~!!!
Nie tej księgi nie czytałem ,ale nawet biografie
czy po prostu książki tych najlepszych to takie
zapchaj dziury na pieniądze… Może rzeczywiście
ta jest lepsza ,ale wątpię…
KM
Kuba Machowina
No właśnie o to mi chodziło. „Fever Pitch” to
wartość literacka sama w sobie, książka świetna
pod względem języka i jakości, o czym by nie
traktowała. Dodatkowo autor w fascynujący sposób
opisuje angielską piłkę, to zupełnie inny poziom
niż głupkowate biografie piłkarzy, wśród
których te dobre można policzyć na palcach jednej
ręki. Te realnie dobre biografie to wspomniany
Zlatan i Iwan, a także mogę gorąco polecić
„Football, bloody hell!”, traktującą o sir Aleksie
Fergusonie. Pozdrawiam
~
~!!!
Może i tak … Póki co wydałem pieniądze w błoto
– wszystkie książki apropos piłki były wręcz
beznadziejne i cóż się dziwić? Wytwory dla
pieniędzy od ludzi zazwyczaj nie tylko nie
potrafiących pisać ,ale i takich ,którym trudno
się określić – to tak jakby Balloteliemu kazać
siedzieć i pisać…. Bezsens! Aczkolwiek może
powyższe pozycje rzeczywiście są ciekawe ..
