Adam Wharton

Pochodzenie

Urodził się 6 lutego 2004 roku w Blackburn w hrabstwie Lancashire. Jego klubem amatorskim była Moorland International Football Academy, a jako sześciolatek trafił do pre-akademii Blackburn Rovers. Jego starszy brat Scott dołączył później do drużyny do lat 12. Gdy klub zapytał go, czy ma braci, Adam zaczął przychodzić na piątkowe treningi po szkole i został w Rovers. Wspominał, że od najmłodszych lat grał z braćmi w ogrodzie i na szkolnym boisku.

Był też kibicem Rovers. W 2008 roku wyszedł z tunelu jako maskotka przed meczem z Chelsea i pamiętał potem piłkarzy w niebiesko-białych koszulkach, między innymi Roque Santa Cruza, Benniego McCarthy'ego i Chrisa Sambę. Zdjęcie z Sambą, który podpisywał mu buty, pokazał mu po latach, kiedy ten robił w klubie kursy trenerskie.

Jako dziecko oglądał FC Barcelonę. Wzorował się na Sergio Busquetsie, a w ostatnich latach wskazywał Frenkiego de Jonga i, w Premier League, Rodriego.

Kariera

W młodości grał z lewej strony, jako lewy obrońca albo lewy pomocnik. Potem występował jako „dziesiątka”, bo był jednym z najmniejszych w rocznikach i łatwiej było mu się odnaleźć w ciasnych przestrzeniach między liniami. Około U-16 cofnął się głębiej i tam już został. Mówił, że doświadczenie z „dziesiątki” pomaga mu do dziś: wie, czego od niego oczekuje ten zawodnik i jak trudno dostać piłkę.

Trener Tony Mowbray przesunął go do treningów z pierwszym zespołem Blackburn, gdy był w drugim roku stypendium. W sierpniu 2022 roku nowy trener Jon Dahl Tomasson wystawił go w wyjściowym składzie na mecz Pucharu Ligi z Hartlepool United. Wharton rozegrał 90 minut w wygranym 4:0 meczu, w którym wystąpiło siedmiu wychowanków akademii. Dwa tygodnie później zadebiutował w Championship, wchodząc z ławki w meczu ze Stoke City. Kolejny mecz, z Blackpool, zagrał od pierwszej minuty i został w nim wybrany zawodnikiem meczu. Pierwszego gola dla Rovers strzelił w październiku 2022 roku w meczu z Birmingham City. Szybko wywalczył miejsce w środku pola.

Palace ogłosiło jego transfer 1 lutego 2024 roku. Podpisał kontrakt na pięć i pół roku. Zadebiutował w meczu z Brighton & Hove Albion, wchodząc z ławki, a w pozostałych 15 meczach sezonu wychodził już w podstawowym składzie. W debiucie w Premier League jego błąd przyczynił się do utraty gola. Mówił potem, że był to sygnał ostrzegawczy: w Championship takie pomyłki często uchodzą na sucho, a w Premier League nie. Trener Oliver Glasner, który objął Palace w marcu 2024 roku, korygował jego ustawienie, zarówno przy piłce, jak i w pressingu, bo Wharton nie grał wcześniej w jego systemie.

17 maja 2025 roku wyszedł w pierwszym składzie na finał Pucharu Anglii z Manchesterem City. Palace wygrało 1:0 po golu Ebere Eze i zdobyło pierwsze w historii klubu poważne trofeum. Trzy miesiące później, 10 sierpnia 2025 roku, zagrał w Tarczy Wspólnoty z Liverpoolem na Wembley. W 77. minucie podał do Ismaïli Sarra, który wyrównał na 2:2, a Palace wygrało rzuty karne 3:2.

W marcu 2026 roku miał dwie asysty w wygranym 3:1 meczu na stadionie Tottenhamu Hotspur. Drugą było zagranie do Sarra. Pierwszego gola w barwach Palace strzelił w maju 2026 roku w remisie 2:2 z Brentford i uczcił go salto w tył.

Najważniejszy mecz w klubie rozegrał 27 maja 2026 roku w Lipsku, w finale Ligi Konferencji z Rayo Vallecano. Przed przerwą dośrodkował do Tyricka Mitchella, który z bliska trafił obok bramki. W 51. minucie ruszył z piłką do przodu, zamierzał zagrać do Daniela Muñoza na dalszy słupek, ale zobaczył przed sobą miejsce i uderzył sam. Bramkarz Rayo Augusto Batalla odbił piłkę pod nogi Jeana-Philippe'a Matety, a ten strzelił jedynego gola. Palace wygrało 1:0, zdobyło pierwsze europejskie trofeum, a Wharton został wybrany zawodnikiem meczu. Był to ostatni mecz Glasnera w roli trenera Palace.

Sukcesy

• 2026 Liga Konferencji z Crystal Palace
• 2025 Tarcza Wspólnoty z Crystal Palace
• 2025 Puchar Anglii z Crystal Palace
• 2024 Srebrny medal mistrzostw Europy z Anglią

Styl gry

Wharton jest lewonożnym pomocnikiem, który gra w jeden lub dwa kontakty i szuka podania do przodu. O sobie mówił, że nie jest dryblerem: piłkę oddaje tym, którzy potrafią minąć dwóch rywali. Lubi zagrywać prostopadłe piłki do „dziesiątki”, tak by ta mogła się odwrócić i ruszyć na obronę. Mówił, że sprawia mu to większą satysfakcję niż gol czy asysta. Gareth Southgate po jego debiucie w reprezentacji mówił, że dobrze przyjmuje piłkę, jest spokojny, gra do przodu i „widzi obraz”, gdy piłka do niego dociera.

Obserwator techniczny UEFA po finale Ligi Konferencji pisał, że Wharton potrafi znajdować przestrzeń i kreatywnością otwierał obronę rywala, a Palace najlepiej grało wtedy, gdy był przy piłce. Glenn Hoddle chwalił go za to, że potrafi z głębi pola zagrać piłkę przecinającą całą linię obrony.

Reprezentacja

W listopadzie 2023 roku zadebiutował w reprezentacji Anglii U-20 w meczu z Włochami, a w marcu 2024 roku trafił do kadry U-21 Lee Carsleya. W maju 2024 roku Southgate powołał go do szerokiej kadry przed Euro 2024. W seniorskiej reprezentacji Anglii zadebiutował 3 czerwca 2024 roku w wygranym 3:0 meczu towarzyskim z Bośnią i Hercegowiną w Newcastle, wchodząc z ławki na ostatnie pół godziny. Southgate pochwalił go po spotkaniu, a Eze powiedział, że gra się z nim świetnie. 6 czerwca Wharton znalazł się w ostatecznej kadrze 26 piłkarzy na mistrzostwa Europy w Niemczech, w których Anglia zagrała w finale.

W maju 2026 roku selekcjoner Thomas Tuchel nie powołał go na mundial w Ameryce Północnej. Wharton mówił, że Tuchel zadzwonił do niego i powiedział, że był blisko kadry. Dodał, że nie będzie z tego powodu rozpaczał, i że ma nadzieję na kolejne turnieje.