Zdenko Frťala

Pochodzenie

Zdenko Frťala urodził się 3 sierpnia 1970 roku w Nitrze, ale od czwartego roku życia mieszkał w Hlohovcu. Do piłki doszedł naturalnie, na osiedlu, gdzie dzieci robiły prawie wszystkie sporty. Był nawet mistrzem regionu trnawskiego w rzucie oszczepem w kategorii starszych uczniów. W klubie zaczął trenować w wieku 10 lat, w Slovanie Hlohovec, a w wieku 14 lat przeszedł do Spartaka Trnawa. To tam, jak mówi, zaczął myśleć, że piłką da się żyć.

Jako obrońca i pomocnik grał w Spartaku Trnawa, z którym zagrał w finale Pucharu Czechosłowacji 1990/1991, oraz w Slovanie Bratysława, a w 1994 roku przeniósł się do Teplic, gdzie mieszka do dziś. W barwach Teplic rozegrał 237 spotkań, osiem lat spędził w klubie. Zdobył wicemistrzostwo Czech 1998/1999, zagrał w kwalifikacjach Ligi Mistrzów z Borussią Dortmund i w europejskich pucharach. Karierę skończył w 2003 roku. Pamięta mecz z 1998 roku, w którym Teplice pokonały Slavię; ponad 25 lat później pokazał ten zapis swoim piłkarzom.

Kariera trenerska

Pracę trenerską zaczął w październiku 2003 roku jako asystent Michala Bílka w Chmelu Blšany. Poszedł za Bílkiem do Viktorii Plzeň (2006), Sparty Praga (2006–2008) i słowackiego Ružomberoku (2008/2009). Pierwszą samodzielną pracę dostał jesienią 2009 roku w drugoligowym Zenicie Čáslav, potem był trenerem rezerw i asystentem Jiříego Plíška w Teplicach.

W październiku 2011 roku objął drugoligowy Varnsdorf w miejsce Aleša Křečka. Po sześciu meczach bez zwycięstwa pierwszą wygraną odniósł dopiero w ostatnim spotkaniu przed przerwą zimową. W sezonie 2014/2015 doprowadził klub do drugiego miejsca, które dawało awans do I ligi, ale zarząd nie zgłosił Varnsdorfu do najwyższej klasy z powodu stadionu. Frťala przeniósł się do słowackiej Podbrezovej i po dziewięciu kolejkach został zwolniony. Na kilka dni wrócił do Varnsdorfu, ale w grudniu 2015 roku przyjął propozycję Jablonca i zastąpił Jaroslava Šilhavego; propozycja przyszła szybko i, jak mówił, nie dało się jej odrzucić. To była jego pierwsza praca w czeskiej ekstraklasie; w sezonie 2015/2016 Jablonec doszedł do finału Pucharu Czech. Frťala odszedł w październiku 2016 roku po porażce 1:2 ze Zbrojovką Brno.

Dwa miesiące później wrócił do Varnsdorfu, który dyrektor klubu nazywał jego najbardziej udanym trenerem w historii. W 2018 roku przejął Hradec Králové. Latem tego roku był o krok od podpisania z akademią Dynama České Budějovice na stanowisko szefa szkolenia młodzieży. W Hradcu, który od czterech lat grał w drugiej lidze, zbudował drużynę, która w sezonie 2020/2021 wygrała drugą ligę z ośmiopunktową przewagą i w rundzie wiosennej, mimo pandemii, odniosła dziesięć zwycięstw z rzędu. Przed sezonem usiadł z zawodnikami i ustalił styl: naciskać od pierwszej minuty, bez wyczekiwania na błędy rywala. Drużyna groziła też ze stałych fragmentów, a w klubie zapadła decyzja o budowie nowego stadionu. Awans przypieczętowała w maju 2021 roku, ale on sam zapowiedział odejście: chciał sprawdzić się w pracy z młodzieżą, bo, jak mówił, część trenerów ocenia szkoleniowców młodzieży, nigdy nie pracując z talentami, i chciał wrócić do Teplic. Wiele osób nazywało to szaleństwem.

Od 1 lipca 2021 roku był szefem szkolenia młodzieży w Teplicach, odpowiedzialnym za pięć kategorii wiekowych. Sam trenował wtedy minimalnie, bo zajmował się głównie organizacją, a za największy problem uważał brak ośrodka treningowego dla młodzieży. W marcu 2023 roku, po zwolnieniu Jiříego Jarošíka, Teplice walczyły o utrzymanie i zajmowały czternaste miejsce. Zarząd liczył, że trener zna zawodników rezerw i juniorów, bo filozofią klubu jest włączanie talentów do pierwszego zespołu. Frťala wcześniej odrzucał propozycje objęcia pierwszej drużyny, bo nie chciał zostawiać niedokończonej pracy w młodzieży; za trzecim razem się zgodził. Do sztabu wziął Ondřeja Prášila i Jana Rezka z zespołu U19. Drużyna zapewniła sobie utrzymanie na dwie kolejki przed końcem, a poprawa wyszła przede wszystkim w obronie: przed jego przyjściem drużyna straciła w sześciu wiosennych meczach 18 goli, a pod jego wodzą w dwa razy większej liczbie spotkań 12.

Kolejny sezon zaczął od najlepszego startu Teplic od szesnastu lat, a w rundzie jesiennej 2023/2024 jego drużyna straciła 20 goli i zajmowała dziesiąte miejsce. W rundzie jesiennej 2024/2025 Teplice jako jedyna drużyna w lidze pokonały Slavię. Frťala dba też o więź z kibicami: zapłacił za bilety dla dwudziestu fanów na wyjazd do Sparty, a w klubie połączyły się dwie wcześniej skłócone grupy kibiców; stadion wyprzedawał się na mecze ze Slavią, Spartą i Viktorią Plzeň.

Styl i metody

Pierwszym przykazaniem Frťali jest defensywa: każdy zawodnik, także ofensywny, ma wykonywać zadania obronne, co podnosi wymagania kondycyjne. Po objęciu Teplic zaczął wymagać walki i odpowiedzialności od wszystkich, a wiosną 2023 roku nieco zmienił system gry. W sezonie 2023/2024 Teplice grały ustabilizowaną trójką obrońców, a w sezonie 2026/2027 najczęściej ustawiają się 4-2-3-1. W przygotowaniach do sezonu nie oszczędzał drużyny. Piłkarze opisują go jako stratega, który dobrze przygotowuje drużynę taktycznie.

Duży nacisk kładzie na rozmowę z zawodnikami: jeśli wyczuje, że coś jest nie tak, rozmawia indywidualnie, jak z kapitanem Danielem Trubačem przed meczem z Bohemians. Za priorytet uważa zaufanie i dobiera ludzi, którzy respektują zasady szatni. Lubi przełamywać rutynę nietypowymi bodźcami, takimi jak motywacyjne filmy z różnych dyscyplin, w tym z rugby, futbolu amerykańskiego i hokeja. W trudnych momentach, jak mówi, w klubach ogłaszano „stan mobilizacji”: wszyscy mają wtedy napiąć siły. Zwraca uwagę na zasady i wartości w szkoleniu młodzieży, w którym uczył się słuchać i doradzać piłkarzom, by wierzyli przede wszystkim w siebie. Chętnie sięga po wychowanków, bo filozofią klubu jest włączanie talentów do pierwszej drużyny.

Wypowiedzi

„Gdybym nie wierzył w utrzymanie, nigdy bym tego nie przyjął.” (Livesport, czerwiec 2023)

„Zawodnicy powinni umieć się nakręcić w każdym meczu, a nawet na treningu.” (Sportnet, styczeń 2025)