Witalij Ponomariow

Pochodzenie

Witalij Ponomariow urodził się 7 grudnia 1973 roku. Zanim został trenerem, pracował jako asystent sędziego. W latach 2006–2010 poprowadził jako arbiter liniowy 61 meczów najwyższej ligi i 32 w pierwszej lidze, a we Lwowie tylko troje sędziów miało wtedy uprawnienia asystenta FIFA. Sam wspomina, że sędziował finał Pucharu Ukrainy 2007/2008, w którym Szachtar pokonał Dynamo Kijów 2:0, półfinał pucharu i mecze międzynarodowe. Pamięta z tamtych lat poczucie, że każdy mecz Dynamo – Szachtar może być ostatnim w karierze arbitra.

Znane nagranie z meczu Dynamo Kijów z Metalistem Charków pokazuje go na linii w sporze z Andrijem Szewczenką, dziś prezesem ukraińskiego związku. Ponomariow mówi, że był to zwykły moment gry, a po meczu Szewczenko podszedł i przeprosił za emocje. Sędziowska przeszłość wracała zresztą w jego pracy trenera: w 2023 roku dziennikarz Ihor Cyhanyk sugerował, że ona Ruchowi pomaga, a trener nazwał to zamówionym atakiem na klub.

Kariera trenerska

Do trenerki wchodził od zera. Dzwonił do szkółek piłkarskich we Lwowie, nie tylko do Karpat czy FK Lwów, i słyszał, że nie ma miejsca; nikt nie traktował poważnie byłego sędziego jako szkoleniowca. Zdobywał literaturę, czytał, uczył się. Zaczął od ośmiolatków w filii Karpat w Rawie Ruskiej. Dojeżdżał marszrutkami: wyjazd o 11, powrót o 22, a dwie godziny w drodze przeznaczał na lekturę. Gdy Karpaty zaproponowały mu rocznik 2004, nie porzucił od razu dzieci z Rawy Ruskiej. Był pierwszym trenerem Denysa Pidhurskyja, późniejszego kapitana Ruchu. Do szkółki Karpat sprowadzał kolejnych chłopców: Bohdana Slubyka, Witalija Chołoda, Ołeha Fedora. Slubyka wypatrzył przypadkiem na boisku obok stadionu Ukraina, gdzie grał zespół z Peremyszlan.

W latach 2016–2020 prowadził Mykołajiw, jeden z najlepszych amatorskich klubów obwodu lwowskiego. Zespół został mistrzem obwodu w 2017 roku i zdobył jego Superpuchar, a w 2019 roku Puchar obwodu. W 2018 roku jako trener amatorskiej reprezentacji obwodu lwowskiego wygrał finał Pucharu Regionów Ukrainy i awansował do Pucharu Regionów UEFA. W sierpniu 2020 roku odszedł z Mykołajiwa, bo dostał propozycję od klubu zawodowego.

Tym klubem był Ruch Lwów. Ponomariow objął jego zespół U-19 w sezonie 2020/2021 i skończył rozgrywki na czwartym miejscu. Potem Ruch dwa razy z rzędu, w sezonach 2021/2022 i 2022/2023, zdobył mistrzostwo Ukrainy juniorów. W Młodzieżowej Lidze UEFA drużyna dotarła do 1/8 finału: wyeliminowała polskie Zagłębie, Galatasaray i po rzutach karnych Inter, odpadła dopiero z Milanem (0:1). Według niego do pierwszej drużyny trafiło z tego rocznika czternastu zawodników, choć zaczynali bez warunków: najpierw trenowali na stadionie Myrona Markewycza, dopiero potem w akademii klubu.

Latem 2022 roku wszedł do sztabu Leonida Kuczuka w pierwszej drużynie jako starszy trener. 20 marca 2023 roku, po porażce 0:2 z Szachtarem w 18. kolejce, Kuczuk stracił pracę, a Ponomariow został pierwszym trenerem. Ruch miał wtedy 17 punktów i zajmował 14. miejsce. Udało się utrzymać w lidze, i to zespołem, w którym rok wcześniej większość nazwisk na koszulkach w szatni należała do juniorów U-19. Po ostatnim meczu sezonu Ponomariow mówił, że można kupić kilku niezłych piłkarzy i zająć siódme czy szóste miejsce, ale on woli budować drużynę na perspektywę, z chłopców, których ma.

Sezon 2023/2024 był najlepszym w historii Ruchu w Premier Lidze: szóste miejsce i walka o europejskie puchary do ostatniej kolejki, w której wyprzedziło go Polissia Żytomierz. W 2024/2025 klub był ósmy. W czerwcu 2025 roku Ponomariow odszedł po pięciu latach wraz z całym sztabem. Jako największy sukces wymienił, że Ołeksij Sycz został pierwszym piłkarzem Ruchu w reprezentacji narodowej. Na zarzut kibiców Karpat, że Ruch zabrał im wychowanków, odpowiadał, że klub uratował ich dla lwowskiej piłki, bo Karpat już nie było, a on sam z dziećmi pracował od trzeciej klasy.

Na początku czerwca 2025 roku objął ŁNZ Czerkasy, w miejsce zwolnionego Romana Hryhorczuka. Klub właśnie zakończył sezon na 12. miejscu, a nowy trener mówił, że przyszedł budować drużynę i nikt nie postawił przed nim żadnego celu. Sezon 2025/2026 zaczął od ustawienia 4-3-3, a jesienią przeszedł na 5-3-2. Zmianę wprowadził przed meczem z Szachtarem, który ŁNZ wygrał 4:1. Po przerwie zimowej Czerkasy prowadziły w tabeli, ostatecznie skończyły sezon na drugim miejscu z 60 punktami, o jeden przed Polissią, i po raz pierwszy w historii zagrały w europejskich pucharach. Awans zapewnił im mecz z SK Połtawa 13 maja 2026 roku. W drugiej rundzie kwalifikacji Ligi Konferencji w lipcu 2026 roku ŁNZ odpadł z belgijskim KAA Gent.

Dyplom UEFA Pro odebrał podczas ceremonii ukraińskiego związku, na której wręczano go grupie trenerów z kursu rozpoczętego w grudniu 2022 roku.

Styl i metody

Ponomariow nie trzyma się jednego ustawienia. W ŁNZ grał 4-3-3 i 5-3-2 i zapowiadał, że po przerwie zimowej może wrócić do 4-3-3 lub 4-2-3-1. W sezonie 2026/2027 jego drużyna występowała zarówno z czwórką, jak i z trójką obrońców. Powtarza, że zespół trzeba budować od obrony, a zmianę z 4-3-3 na 5-3-2 tłumaczył brakiem równowagi: ŁNZ tworzył wiele sytuacji, ale tracił bramki w kontratakach, jak w meczu z Oleksandrią (1:4).

Do pressingu i intensywności doszedł przez lekturę. Od nieżyjącego trenera szkółki Karpat Andrija Karimowa pożyczył dużo literatury, a wśród niej zapiski Ołeksandra Hija z dublu Dynamo: półroczny plan treningów z czasów pracy pod Walerijem Łobanowskim. Ponomariow przeanalizował je i zobaczył, jak drużyna pracowała nad pressingiem i intensywnością. Pojechał też do Kijowa na wykład Ralfa Rangnicka, bo, jak mówił, Niemiec głosi podobny futbol i wiele z jego pomysłów stosuje w treningach.

Generalny dyrektor ŁNZ Wasyl Kajuk wskazuje, że Ponomariow przyniósł do Czerkas własne przekonania i powtarza, że ważniejszy od drużyny jest klub. Sam trener po awansie do pucharów zapowiadał, że drugi rok będzie trudniejszy i że oprócz zespołu musi się rozwijać infrastruktura i drużyny młodzieżowe, a dwa równorzędne składy to dla ŁNZ wciąż zbyt kosztowne.

W Ruchu stawiał na młodych, głównie ukraińskich zawodników, mówił o nich, że w większości są jeszcze niesformowani, i ostrzegał przed zbyt wczesną sprzedażą za granicę: wskazywał ukraińskich 19- i 20-latków, którzy po transferze do Europy nie zaistnieli, w odróżnieniu od tych, którzy wyjechali jako ukształtowani piłkarze. W 2024 roku zapowiadał, że Ruch nie szuka legionistów w Brazylii czy Nigerii i nie boi się przegrywać meczów. Narzekał też, że selekcjonerzy nie dzwonią do klubowych trenerów, tylko do masażystów i sekretarzy, i że młody piłkarz powołany na towarzyski mecz kadry wraca do klubu przekonany, że już coś osiągnął, i obniża wymagania wobec siebie.

Wypowiedzi

„Moim zdaniem każdą drużynę trzeba budować od obrony.” (Tribuna.com, grudzień 2025)

„Futbol to nie tylko Wyscout. Futbol to psychologia, cechy ludzkie i wiele innych składowych.” (Tribuna.com, październik 2024)