Graham Alexander

Pochodzenie

Graham Robert Alexander urodził się 10 października 1971 roku w Coventry. Miał szkockiego ojca i irlandzką matkę, więc mógł grać dla Anglii, Irlandii lub Szkocji. Wybrał Szkocję, bo, jak mówił, od dziecka jej kibicował, a jego dwa cele to występy w Premier League i w reprezentacji Szkocji.

Grał na prawej obronie i jako defensywny pomocnik, w Scunthorpe United (1988-1995), Luton Town (1995-1999), Preston North End (1999-2007 i 2011-2012) i Burnley (2007-2011). W Preston rozegrał 400 meczów i był kapitanem, a w sezonie 2004/2005 trafił do jedenastki Championship wybranej przez piłkarzy. Był specjalistą od rzutów karnych, które wykonywał zewnętrzną częścią stopy. Z Burnley wywalczył w 2009 roku awans do Premier League po wygranym 1:0 finale baraży na Wembley ze Sheffield United, a w kwietniu 2011 roku rozegrał swój tysięczny mecz na poziomie seniorskim (klub i reprezentacja), jako drugi piłkarz z pola w historii angielskiego futbolu po Tonym Fordzie. Na początku sezonu 2009/2010, mając 37 lat, został najstarszym debiutantem Premier League. Dla Szkocji zagrał 40 razy, w 2006 roku wygrał z nią Kirin Cup. Karierę zakończył w kwietniu 2012 roku w Preston, strzelając z rzutu wolnego ostatnim kopnięciem w karierze.

W Preston grał u boku obrońcy Chrisa Lucketti, z którym spędził sześć lat w linii obrony. Mówi, że nie byli wtedy bliskimi kolegami, ale łączył ich wzajemny szacunek i wspólna rywalizacja. Lucketti jest od lat jego asystentem.

Kariera trenerska

Pierwszy raz poprowadził zespół w grudniu 2011 roku, jeszcze jako zawodnik: po zwolnieniu Phila Browna został razem z Davidem Unsworthem tymczasowym trenerem Preston i obaj wygrali oba mecze (1:0 w MK Dons i 3:2 z Wycombe) przed przyjściem Grahama Westleya. W czerwcu 2012 roku został szefem szkolenia młodzieży w klubie. Mówił później, że razem z Lucketti od przejęcia młodzieży Preston w 2012 roku celował w pracę właśnie tam.

6 grudnia 2012 roku został trenerem Fleetwood Town z League Two (czwarty poziom), następcą Micky’ego Mellona, który wprowadził klub do Football League spoza zawodowych rozgrywek. Drużyna zajęła 13. miejsce. W sezonie 2013/2014 skończyła czwarta, wyeliminowała w barażach York City, a w finale na Wembley w maju 2014 roku pokonała 1:0 Burton Albion po golu z rzutu wolnego Antoniego Sarcevicia, który zaskoczył bramkarza rywali. Fleetwood awansowało do League One po raz pierwszy w historii. Alexander mówił, że ten pierwszy sukces trenerski znaczy dla niego tyle samo, co największe osiągnięcia z kariery piłkarskiej, i przypisywał go ambicji prezesa Andy’ego Pilleya, który kupił klub, gdy grał pięć lat niżej. Został zwolniony we wrześniu 2015 roku po słabym starcie sezonu w League One.

22 marca 2016 roku przejął Scunthorpe United, także z League One. W pierwszym pełnym sezonie awansował do baraży o Championship, w których przegrał z późniejszym zwycięzcą Millwall 2:3 w dwumeczu. Rozstał się z klubem 24 marca 2018 roku po ośmiu meczach bez zwycięstwa, mimo że drużyna była piąta w tabeli.

14 maja 2018 roku objął Salford City, świeżo awansowany do National League (piąty poziom rozgrywkowy), po dwóch wspólnych trenerach, Bernardzie Morleyu i Anthonym Johnsonie. Klub należał do byłych piłkarzy Manchesteru United (Neville’owie, Scholes, Butt, Giggs). W pierwszym sezonie Salford wygrało baraże: w półfinale po rzutach karnych z Eastleigh, w finale na Wembley 3:0 z AFC Fylde, i awansowało do Football League. W drugim roku, w League Two, dotarło do finału EFL Trophy, a sezon przerwała pandemia: tabelę ułożono według średniej punktów i Salford było 11. Alexander został zwolniony 12 października 2020 roku po 2:2 z Tranmere, gdy drużyna była piąta i nie przegrała żadnego z pięciu pierwszych meczów. Współwłaściciel Gary Neville tłumaczył wtedy decyzję potrzebą zmiany stylu gry, a w sierpniu 2021 roku przyznał publicznie, że Alexander „nigdy nie powinien był odejść”, i że był to błąd. Zastąpił go Paul Scholes, a potem Richie Wellens, pod którym klub wygrał finał trofeum, do którego awansował Alexander.

7 stycznia 2021 roku objął szkocki Motherwell po Stephenie Robinsonie. W sezonie 2021/2022 zajął z nim piąte miejsce w Premiership, choć po przerwie zimowej drużyna wygrała tylko pięć meczów. Odszedł za porozumieniem stron 29 lipca 2022 roku po odpadnięciu z kwalifikacji Ligi Konferencji ze Sligo Rovers.

27 maja 2023 roku został trenerem Milton Keynes Dons, które spadło do League Two. Sierpień zakończył na szczycie tabeli i został wybrany trenerem miesiąca ligi, ale po ośmiu meczach bez zwycięstwa klub zwolnił go 16 października 2023 roku, po 16 meczach.

Trzy tygodnie później, 6 listopada 2023 roku, został trenerem Bradford City w League Two, z Lucketti jako asystentem. Po porażce 0:3 w Harrogate w marcu 2024 roku, wspominanej później jako najniższy punkt, on i Lucketti postanowili zbudować w klubie własny styl gry i kulturę. Sezon 2024/2025 zakończył awansem: dziesięć kolejnych zwycięstw u siebie, a o awansie 3 maja 2025 roku zdecydował gol Antoniego Sarcevicia w doliczonym czasie ostatniej kolejki, w meczu z Fleetwood. To ten sam zawodnik, który w 2014 roku przesądził o jego awansie z Fleetwood na Wembley. W sezonie 2025/2026 Bradford grało w League One i zakończyło rundę zasadniczą w strefie baraży, odpadając w półfinale z Bolton Wanderers. Na początku sezonu 2026/2027 prowadziło tabelę, kiedy w końcu września 2026 roku klub zgodził się, żeby Alexander rozmawiał z Preston.

28 września 2026 roku został trenerem Preston North End po zwolnionym Paulu Heckingbottomie. To klub, dla którego rozegrał ponad 370 meczów ligowych i w którym, jak mówił, chciał pracować od pierwszych dni w zarządzaniu. Opowiadał, że wkrótce po przyjściu do Bradford dyrektor generalny Ryan Sparks zapytał go, do jakiej pracy zmierza, a on odpowiedział: Preston North End. Jest to jego pierwsza praca w Championship.

Styl i metody

Alexander i Lucketti od lat opierają się na przekonaniu, że lepiej atakować rywala, niż pozwolić mu atakować siebie. W Bradford, jak mówi, wysokie dane o pressingu liczyły się w czołówce każdej ligi, w której grali, a mała liczba traconych goli była tego konsekwencją: drużyna broni się mniej, bo częściej odbiera piłkę wysoko. Przy tym podkreśla, że w 46 meczach sezonu nie da się zawsze grać pięknie, więc czasem wygrywa się fizycznością, organizacją i wolą zwycięstwa, oraz że jego zespół nigdy nie powinien wychodzić na boisko z kompleksem niższości.

Ustawienia zmienia. W Motherwell grał na przemian 4-3-3 i trójką obrońców, a w Bradford w sezonie 2025/2026 niemal wyłącznie 3-4-2-1. W Preston w pierwszych meczach stosował 3-4-2-1 i 3-4-1-2.

Po objęciu klubu w trakcie sezonu zaczyna od oceny kadry: uważa, że najwięcej uczy się z meczów, że nie należy odrzucać tego, co dobre u poprzednika, i że trzeba najpierw sprawdzić zawodników, którzy już są w klubie. Nie wyznacza celów liczbowych, bo, jak tłumaczy, zmieniają one zachowanie zespołu: celem jest zawsze trzy punkty. Chce zawodników, którzy biegają nie dla trenera, ale dla siebie nawzajem, własnej kariery i rodziny.

W Bradford podkreślał rolę Lucketti, którego nazywa swoimi oczami, uszami, mózgiem i „wentylatorem chłodzącym” w trudnych momentach. Obaj są w futbolu od 37 lat i, jak mówią, wciąż się uczą.

Wypowiedzi

„Można usiąść głęboko i pozwolić rywalowi atakować albo zaatakować go pierwszym i zmusić do obrony” (BBC Radio Lancashire, wrzesień 2026).

„Nie chodzi o to, żeby biegać dla trenera. Biegasz dla kolegów z drużyny, dla swojej kariery, dla rodziny” (BBC Radio Lancashire, październik 2026).